Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/182 K.2024/660

Taraflar arasındaki harici satımdan kaynaklanan tapu iptali ve tescil, ikinci kademe tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince tapu iptali ve tescil davasının reddine, tazminat davasının kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ve davalıların murisi ... arasında, 28.08.1990 tarihinde yapılan harici sözleşme ile dava konusu taşınmazın 200 m²'sini davacıya satmayı vaat ve taşınmazı teslim ettiğini, davacının taşınmaza 2 katlı bina yaptığını belirterek tapu kaydının davalıların veraset ilamındaki hisseleri oranında iptali ile davacı adına tescili, mümkün değilse taşınmazın dava tarihindeki değeri ile sözleşmede belirtilen 2 katı cezai şart miktarı ve müvekkili tarafından üzerine yapılan iki katlı binanın dava tarihindeki bedelinin faizi ile birlikte davalılardan hisseleri oranınca tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... duruşmadaki ortak beyanlarında davayı kabul etmişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ile davalıların murisi ... arasında 28/08/1990 tarihinde gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi ve zilyetliğin devri başlıklı adi yazılı satış vaadi sözleşmesi imzalandığı, sözleşmeye göre murisin adına kayıtlı ...ili, ...

Mah. 448 ada 9 parsel sayılı taşınmazın 200 m2'lik kısmının 30.000.000,00 TL bedelle davacıya satmayı vaad ettiği, taşınmazların satışına ilişkin sözleşmelerin Borçlar Kanunu'nun 213 üncü maddesi (6098 sayılı TBK m. 237) ile Türk Medeni Kanunu'nun 706. ve Noterlik Kanunu'nun 89 uncu maddesi hükümleri uyarınca noter önünde re’sen düzenlenmesi gerektiği, taraflar arasında yapılan sözleşme biçim koşuluna uyulmadığından geçersiz olduğu, bu nedenle davacının adi yazılı sözleşme uyarınca sözleşmenin ifası anlamına gelecek tapu iptali ve tescil talebinde bulunamayacağı kanaatine varıldığından davacı tarafın tapu iptali ve tescil talebinin reddine;

taraflar arasında tapulu taşınmazın satışına ilişkin sözleşme resmi şekilde yapılmadığından ve hukuken geçersiz olduğundan, tarafların ancak sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre karşılıklı olarak verdiklerini iade ile yükümlü olduklarını, 30.000.000,00 TL bedelin dava tarihi itibariyle denkleştirici ... ilkesi gereğince ulaştığı değeri olan 60.766,04 TL ve taşınmaz üzerinde bulunan yapı değeri olan 216.000,00 TL'yi sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince davalılardan talep edebileceği ve taleple bağlı kalınarak 150.000,00 TL'nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesi gerektiği,

davacının cezai şart tahsil talebi yönünden ise dava konusu 28/08/1990 tarihli gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi geçersiz olduğundan ve geçersiz sözleşmeye dayalı olarak cezai şart talep edilemeyeceğinden cezai şart tahsili talebinin de reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalıların davayı kabul ettiklerini, bilirkişi raporundaki bedele itirazın değerlendirilmediğini, cezai şartlarının oluştuğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemece yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve değerlendirmeye göre verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığını, davacının tazminat miktarı yönünden davasını ıslah etmediğini, yemin deliline dayanmadığını, davalılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğundan bir kısım davalının kabul etmesinin davanın kabulü için yeterli olmadığını gerekçe göstererek davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

İstinaf başvuru dilekçesindeki sebeplerle hüküm temyiz edilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, harici satımdan kaynaklanan tapu iptali ve tescil, ikinci kademe tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 706’ncı maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 237’nci maddesi, Tapu Kanunu’nun 26’ncı maddesi, 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 60 ıncı maddesi.

3. Değerlendirme 1. Davacı vekili tarafından UYAP sistemi üzerinden, 05.09.2023 tarihli "terditli olan tazminat/alacak davasından feragat ettiğine" dair dilekçe sunulmuştur.

2. 4721 sayılı Kanun'un 706, Türk Borçlar Kanunu'nun 237, 2644 sayılı Tapu Kanunu'nun 26 ve 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 60 ıncı maddesi hükümleri uyarınca tapuda kayıtlı olan taşınmazların resmi şekilde yapılmayan satışlarına hukukça değer tanınamaz ve mülkiyetin naklinin sebebini teşkil etmez. Bu husus, kamu düzeniyle ilgilidir ve re'sen gözetilir.

3. Mahkemece harici satış sözleşmesinden kaynaklanan tapu iptali ve tescil istemine dair resmi şekil şartı yerine getirilmediğinden tapu iptali ve tescil talebinin reddine karar verilmesi doğru ise de; davacı vekili 05.09.2023 tarihli dilekçesi ile mahkemece hüküm altına alınmış olan tazminat isteminden de feragat ettiğinden, feragat kapsamı değerlendirilerek hüküm kurulmak üzere hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.02.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Dava, harici satış sözleşmesine dayalı tapu iptali tescil, olmadığı takdirde alacak ve cezai şarta ilişkin olup İlk Derece Mahkemesince tapu iptali tescil isteminin reddine, alacak isteminin kabulüne, cezai şart isteminin reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince davacının istinaf isteği esastan reddedilmiştir. Hükmü temyiz eden davacı vekili 05.09.2023 tarihli dilekçe ile terditli alacak talebinden feragat ettiğini bildirmiş, Dairenin sayın çoğunluğu tarafından tapu iptal tescil isteminin reddinin doğru olduğu ancak feragat ile ilgili işlem yapılmak üzere hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

HMK nın 310/3 maddesinde; "Feragat veya kabul, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı feragat veya kabul hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir." hükmü düzenlenmiştir.

Davacı vekilinin terditli istekten feragat dilekçesi temyiz aşamasında verildiği için Dairece yapılacak iş, öncelikli talep olan tapu iptali tescil yönünden temyiz incelemesi yaparak bir sonuca bağlamaktır. Buna göre, TMK'nın 706, TBK'nın 237, Tapu Kanunu’nun 26 ve Noterlik Kanunu’nun 60 ve 89 uncu maddeleri gereğince tapulu taşınmazların satışı resmi şekil şartına bağlı olduğundan harici satışı geçersizdir.

Elbirliği ortaklığında bir kısım ortakların davayı kabulüne değer verilemeyeceği gibi, geçersiz bir sözleşmede cezai şart sonuç doğurmayacağından, mahkemece bu ilkeler benimsenmek suretiyle tapu iptali tescil isteği ile cezai şartın reddine karar verilmesi doğru olduğu için hükmün bu yönüyle onanması gerekmektedir. Hükmedilen alacak yönünden ise. HMK nın 310/3 maddesindeki açık düzenleme gereği bu konuda ek karar verilmek üzere dosya hükmü verene mahkemeye gönderilmelidir.

Yargıtay'ın, davadan feragat konusunda karar verilmek üzere hükmü "bozma" yetkisi bulunmamaktadır.

Açıklanan gerekçeyle sayın çoğunluğun kararına katılmıyorum.