Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/2900 K.2023/4627

Taraflar arasında el atmanın önlenmesi, kâl ve ecrimisil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 8. Hukuk Dairesince bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalılar yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine, davacının davalıların müdahalesinin men'i, dava konusu parseller üzerindeki muhdesatın yıktırılması ve dava konusu taşınmazların davacıya boş olarak teslimi taleplerinin dava konusu yapıların yıkılmış olması nedeniyle konusuz kaldığı anlaşılmakla karar verilmesine yer olmadığına, ecrimisil talebinin kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili ve davalı Dernek tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; dava konusu 255 ada 47 ve 48 parsel ... taşınmazların davalılar tarafından işgal edildiğini, dava konusu taşınmaz üzerindeki dükkanların davalı Dernek adına başkan ... tarafından diğer davalılara kiraya verilmek suretiyle işgal edildiğini, taşınmazın davacıya teslimi ile son 5 yıllık ecrmisil alacağı olan 5.014,00 TL’nin fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla faizi ile davalılardan tahsilini talep etmiş, 12.02.2009 tarihli dilekçesi ile ise 01.01.2004-31.12.2008 arası için 7.860,00 TL talep ettiğini, dava dilekçesinde hatalı yazıldığını, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla bu miktar ecrimisilin tahsili ile davalıların müdahalesinin men’i ve muhdesatın yıkımıyla taşınmazın boş olarak teslimini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar, davanın reddini savunmuşlardır.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davalılar temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 8. Hukuk Dairesince: “…davalılara usulüne uygun tebligat yapılarak taraf teşkili sağlandıktan sonra toplanmış ve toplanacak delillere göre bir karar verilmesi…” gereğine değinilerek karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece; dava konusu taşınmazlar üzerine söz konusu yapıların dernek tüzel kişiliği tarafından inşa edildikleri, derneğin tüzüğünde dernek yönetim kurulu başkanı ...'in dava konusu yapılan işlerden dolayı şahsen sorumluluğunu gerektiren bir hükmün bulunmadığı gerekçesiyle, davalı dernek tüzel kişiliği tarafından dava konusu taşınmazlar üzerine inşa edilen yapıların diğer davalılara kiralanması nedeniyle düzenli olarak ve iyi niyetli bir şekilde derneğe ödemede bulunan üçüncü şahıs konumundaki davalılar ile dernek işlerinden dolayı şahsi sorumluluğu bulunmayan dernek yönetim kurulu başkanının taraf sıfatları bulunmadığından,

davanın davalılar ..., ..., ..., ... ve ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine, el atma konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, davalı dernek tüzel kişiliğinin davacı tarafın mülkiyetindeki taşınmazlara haklı bir hukuki sebep bulunmaksızın veya bu taşınmazlara el atmayı haklı kılacak herhangi delil ibraz etmeksizin müdahalede bulunduğu, bu müdahalenin de haksızlık teşkil edip ecrimisil gerektirdiği, ecrimisil bedelinin de Mahkemece icra edilen keşif neticesinde tanzim edilen 12.01.2015 havale tarihli ek bilirkişi raporunda ayrıntılı olarak gösterildiği,

tanzim edilen 12.01.2015 havale tarihli ek bilirkişi raporunun objektif, bilimsel, denetlenebilir ve hükme esas alınabilecek mahiyette bulunduğu gerekçesiyle, bedel arttırım dilekçesi de göz önünde bulundurularak ecrimisil bedellerinin davalı Muş Merkez Camileri ve Müştemilatlarını Yapma ve Yaşatma Derneğinden tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı dernek temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; tüm davalılar yönünden davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Davalı dernek başkanı temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu boşluk olan alanın çöplük olmaktan kurtarıldığını, bu yerlerden gelen düşük miktarlı kiraların caminin giderlerine harcandığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; el atmanın önlenmesi, ecrimisil ve kal istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. Bilindiği üzere, gerek öğretide ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, zilyet olmayan malikin, malik olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarih 22/4 ...

İçtihadı Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır. Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır.

Bu nedenle, haksız işgalden ... normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan ve kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir (YHGK'nun 25.02.2004 gün ve 2004/1-120-96 ... kararı).

2. 25.05.1938 tarih ve 29/10 ... Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve Yargıtay'ın aynı yoldaki yerleşmiş içtihatları uyarınca ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tabi olup bu beş yıllık süre dava tarihinden geriye doğru işlemeye başlar.

3. Hemen belirtilmelidir ki, ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık, değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere ve HMK'nın 266 vd. maddelerine uygun olmalıdır.

4. Bu nedenle, özellikle tarım arazilerinin haksız kullanımı nedeniyle ürün esasına göre talep varsa, bu konudaki resmi veriler, taşınmazın bulunduğu bölgede ekilen tarım ürünlerinin neler olduğu tarım il veya ilçe müdürlüğünden sorulmalı, ekildiği bildirilen ürünlerin ecrimisil talep edilen yıllara göre birim fiyatları ve dekara verim değerleri, hal müdürlüğünden ilgili dönem için getirtilmeli, bölgede münavebeli ekim yapılıp yapılmadığı, taşınmazın nadasa bırakılıp bırakılmadığı tespit edilmelidir.

5. Eğer, özellikle arsa ve binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira bedelleri araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilmeli, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, üstün veya eksik tarafları belirlenmelidir.

6. İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayiçe göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.

3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasının atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Kanun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,