Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/4072 K.2024/4157

Taraflar arasındaki asıl ve birleştirilen 2018/66 Esas sayılı davada, üst hakkı sözleşmesinin davalı tarafça iptaline yönelik işlemin iptali ile 2007 yılı irtifak hakkı bedeli kadar davacının davalıya karşı borçlu olmadığının tespiti, birleştirilen 2015/242 Esas sayılı davada irtifak hakkının tapudan terkini ile 2007 yılı irtifak hakkı bedeli kadar tazminatın davalı vakıftan tahsili davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince asıl davanın ve birleştirilen Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/66 Esas sayılı davasının kabulüne, birleştirilen Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/242 Esas sayılı davasının reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı-birleştirilen Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/242 Esas sayılı davasında davacı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı- birleştirilen Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/242 Esas sayılı davasında davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. ASIL DAVA VE BİRLEŞTİRİLEN ANTALYA 8. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNİN 2018/66 ESAS SAYILI DAVASI

Davacı vekili asıl dava dilekçesinde ve birleştirilen Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/66 Esas sayılı davasındaki dava dilekçesinde.

15/02/2000 tarihli, 117 ve 1118 yevmiye sayılı senetler ile mülkiyeti Hazineye ait olan 166 ada 50 parsel - 52 parsel - 51 parsel - 129 parsel -130 parsel sayılı taşınmazların tamamı ve yine aynı ada 61 parsel sayılı arsanın 150/160 hissesi ve 170 ada 4 parsel sayılı (890 ada 17 parsel) taşınmazlar üzerinde, 29 yıl süre ile ... lehine daimi ve müstakil nitelikte irtifak hakkı tesis edildiğini, Antalya Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Dairesi Başkanlığı tarafından, Bakanlığın 22/06/2007 tarihli yazısını ilgi tutarak anılan taşınmazla ilgili Milli Emlak Denetmeni tarafından düzenlenen rapor doğrultusunda,

irtifak hakkının Bakanlık makamının 18/06/2007 tarihli 776 sayılı olurları ile iptal edildiğini, 23/07/2007 tarihli 3147 sayılı yazı ile anılan taşınmaz mallar üzerinde tesis edilen irtifak haklarının bir ay içerisinde tapudan terkin edilmesi hususunda onay verip verilmeyeceğinin bildirilmesini, tesisin tahliye edilerek teslim edilmesini ve 2007 yılı irtifak bedeli kadar tazminat talebini Vakfa bildirdiğini, bu yazıya Vakıf tarafından itiraz edildiğini, davalının 2007 yılı irtifak bedeli kadar tazminat talebinin yerinde olmadığını ileri sürerek borçlu olmadığının tespitini, sözleşmenin aynen ifasını, muarazanın giderilmesini talep etmiştir.

II. BİRLEŞTİRİLEN ANTALYA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNİN 2015/242 ESAS SAYILI DAVA DAVASI

Birleştirilen davada davacı Hazine vekili dava dilekçesinde özetle; 166 ada, 50,51,52,61,129 ve 130 parsellerin tapu kaydı üzerindeki irtifak hakkı ile 170 ada 4 parselin tapu kaydı üzerinde davalı lehine mevcut intifa haklarının iptali ile tapudan terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

III. CEVAP

Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; ... Otelinin bulunduğu ve davacıya irtifak tesis edilen dava konusu taşınmazlar üzerinde, davacının faaliyetleri nedeni ile 2002-2003 dönemine ait bilanço ve gelir tablolarının ibraz edilmediği ve bu nedenle hasılat paylarının tahsil edilemediğini, davacının izinsiz olarak tadilat yaptığının tespit edildiğini, Maliye Bakanlığının 18/06/2007 tarihli ve 776 sayılı oluru ile 166 ada 50-51-52 -61-129-130 ve 170 ada 4 parsel sayılı taşınmazlarla ilgili 2007 yılı irtifak bedeli (50.080,00 TL) tazminat alınmak sureti ile irtifak hakkının iptal edildiğini, irtifak hakkının iptalinin mevzuata uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

IV. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davanın ve birleştirilen 2018/66 Esas sayılı davanın kabulü ile davacı lehine tesis edilen irtifak hakkının iptaline yönelik işlemin iptaline, davalının talep ettiği tazminattan dolayı davacının borçlu olmadığının tespitine, taraflar arasındaki irtifak hakkı tesisine dair sözleşmenin aynen devamına, muarazanın bu şekilde giderilmesine, birleştirilen 2015/242 Esas sayılı davanın reddine karar verilmiştir.

V. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı- birleştirilen Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/242 Esas sayılı davasında davacı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı-birleştirilen davada davacı Hazine vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu taşınmazların davacı karşı davalı ...

Vakfına kiralanarak tapu kaydı üzerinde 15/02/2000 tarih ve 1118-1117 yevmiye numaralı resmi senetler ile 29 yıllık daimi ve müstakil irtifak hakkı tesis edildiğini, davacı karşı davalının resmi senet ile taahhüt ettikleri irtifak hakkı bedelleri ile hasılattan ödenmesi gereken payların müvekkil idareye ödenmediğini, 166 ada 50,51,52,61,129 ve 130 parsel sayılı taşınmazlar üzerinde bulunan otelin 3. şahıslara kiraya verdiğini, Türk Evi olarak kullanılmak üzere Vakıf lehine irtifak hakkı tesis edilen taşınmaz ile ilgili olarak bilanço ve gelir tablosu verilmediğini,

ayrıca taşınmazın tahsisi amacına aykırı olarak genel müdür konaklama odası olarak kullanıldığını, 13/10/2017 tarihli raporda; karşı tarafın sözleşme hükümlerine riayet etmediği ve sözleşme kapsamında üstüne düşen yükümlülükleri yerine getirmediğinin belirtildiğini, 26/11/2020 tarihli raporda;

inşaata ilişkin ihlal tespit edilmediği belirtilmiş ise de, bu kanaatlerin dava tarihindeki mevcut duruma aykırı olduğunu, zira müvekkil idarece tadilat ve inşaat hakkındaki ihlallerin tespit ettiğini, karşı yanın 21/01/2000 ve 21/01/2017 tarihleri dışında hiçbir ödemeyi süresinde yapmadığının açık olduğunu, bu hususun irtifak hakkının iptali için yeterli olduğunu, resmi senedin 18. maddesinde taahhütnamede belirtilmeyen hallerde ilgili mevzuatın uygulanacağının hükme bağlandığını, buna göre sözleşmede kiraya ilişkin hüküm bulunmadığından 2886 sayılı Yasanın uygulanmasının gerektiğini,

bu yasa gereğince Hazineden izin alınmadan kira sözleşmesinin yapılamayacağını, cezai şart koşulları oluştuğu halde oluşmadığının kabulünün hatalı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalı-birleştirilen Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/242 Esas sayılı davasında davacı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı-birleştirilen Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/242 Esas sayılı davasında davacı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı-birleştirilen Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/242 Esas sayılı davasında davacı Hazine vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebeplerle kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Asıl dava ve birleştirilen 2018/66 Esas sayılı dava; taraflar arasındaki irtifak hakkına dair yapılan sözleşmenin davalı tarafça iptaline yönelik işlemin iptali ile sözleşmenin aynen devamı ve 2007 yılı irtifak hakkı bedeli kadar davacının davalıya karşı borçlu olmadığının tespiti, birleştirilen 2015/242 Esas sayılı dava; taraflar arasındaki sözleşmeye konu taşınmazlar üzerindeki irtifak haklarının iptaliyle tapudan terkini, 2007 yılı irtifak hakkı bedeli kadar tazminatın davalıdan tahsili istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 826 ıncı ve devamı maddeleri, 4916 sayılı Kanun'un geçici 2 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı- birleştirilen Antalya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/242 Esas sayılı davasında davacı Hazine vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Harçlar Kanununun 13/j maddesi gereğince Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,