Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/4747 K.2024/4370

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil, terditli olarak tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, davacılar vekilinin duruşma talebinin değerden reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; dava dışı...

Üstünada isimli kişi tarafından 144 ada 10-12-13-14-15 No.lu parsellerin belediyeye hibe edilmesi sonucu belediye encümeni tarafından müvekkillerinin murisi ...’e ait 144 ada 9 numaralı parselin bu parseller karşılığında...'e devredilmesine karar verildiğini, müvekkillerinin murisi ... ile davalı ... arasında taşınmazın Belediyeye devri için 01.05.2001 tarihli protokol düzenlendiğini, Belediyenin daha az devir masrafı ödemek için dava konusu taşınmazı Belediye yerine doğrudan...'e devretmesi hususunda ikna ettiğini, 04.05.2001 tarihinde taşınmazın...'e tapuda satış yoluyla devredildiğini ancak para alınmadığını,

daha sonra Belediye meclis kararı ile protokol hükümlerinin yerine getirilmesine karar verildiğini ancak gerçekleştirilmediğini belirterek, tapu iptali ve tescil olmazsa rayiç değeri üzerinden bedelinin ödenmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; davacının 144 ada 9 parseli kendi iradesiyle dava dışı...'e devrettiğini, irade sakatlığı nedeniyle herhangi bir davanın açılmadığını, 01.05.2001 tarihli protokoldeki konuya ilişkin herhangi bir meclis kararı bulunmadığını, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18/e maddesine göre taşınmaz mal devri için Belediye meclisi kararı gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında akdedilen "Protokol" başlıklı belge nedeniyle davacıların murisinin taşınmazını terkin etme yükümlülüğünü yerine getirdiği, davalı Belediyenin ise davacıya imar uygulaması sonucu Belediye adına tescil edilen taşınmazı vermesi, olmadığı taktirde bedel ödeme borcunu üstlendiği, davacılar murisinin somut olayda edimini yerine getirdiği ancak davalı Belediyenin edimini ifa etmediği,

protokol tarihinden dava tarihine kadar 3194 sayılı Kanun’un 18. maddesi gereğince bir defa imar uygulaması yapıldığı ve Ortahisar Belediyesi adına taşınmaz tescili gerçekleşmediği, zamanaşımı süresinin ferağ ümidinin kesildiği tarihten işlemeye başlayacağı, ferağ ümidinin ise dava tarihinde kesilmiş sayılacağından dava dosyası yönünden zaman aşımının dolmadığı, haliyle asıl alacağın zamanaşımı süresine tabi olan faiz talebi yönünden de zamanaşımı süresi dolmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne 232.400,00 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Belediye Kanunu'nun 18. maddesi gereğince taşınmaz mal alım, satım, takas işlemlerinde karar verme yetkisinin belediye meclisine ait olduğunu, Ortahisar Belediye Başkanlığı Belediye Meclisi tarafından dava konusu olaya ilişkin olarak alınmış bir kararının söz konusu olmadığını, meclis kararına dayalı olmayan taşınmaz devri öngören protokolün de hukuken geçerli olmayacağını, belediyenin taşınmaz alımında harçtan muaf olduğu gözetildiğinde davacının iddiasının gerçeği yansıtmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18/1-e maddesinde taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesi ve kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar yetkisinin belediye meclisinin görevleri arasında sayıldığı, bununla birlikte 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde ifada sıra başlıklı 97. maddesi incelendiğinde;

karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme ... olmadıkça, kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerektiğinin düzenlendiği, taraflar arasındaki 01.05.2001 tarihli protokole göre Ortahisar Köyü 114 ada 9 parselde kayıtlı arsanın belediyeye devri kararlaştırılmış olmasına rağmen davacılar murisi tarafından 04.05.2001 tarihinde 1.100.000.000 Eski TL karşılığı...

Üstünada isimli kişiye satıldığı,... tarafından da 08.07.2003 tarihinde Nevşehir İl Özel İdaresi adına tescil edildiği, davacılar tarafından...

Üstünada’ya yapılan devrin satış olmadığını, tapuda satış gibi gösterildiğini, yazılı delillerle ispat etmeleri gerektiği, dosyaya bu yönde yazılı kesin delil ibraz edilmediği gibi dava dilekçesinde yemin deliline dayanılmadığı, dolayısıyla davacıların iddiasını ispatlayamadığı gerekçesiyle davalının istinaf talebinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; eksik incelemeyle karar verildiğini, Ortahisar Kasabası halkından...

Üstünada’nın kendisine ait 144 ada 10-12-13-14-15 No.lu parselleri 2000 yılı Aralık ayında okul yapımı için Özel İdare Müdürlüğüne hibe ettiğini, okul inşaatına başlanıldığını ancak okulun temelinin yanlış parseller üzerine atıldığı görülünce Valiliğin bu yanlışlığın düzeltilmesini, aksi halde sorumluların açığa alınacağını belirtmesi üzerine Ortahisar Belediye Encümeni toplanarak 30.04.2001 gün ve 43 No.lu kararı ile...

Üstünada'ya ait 144 ada 11 parsel sayılı 515 m² miktarındaki arsanın hibe olarak Belediye adına tesciline ve ileride 144 ada 9 parselin bu arsa karşılığında kendisine devrinin yapılmasına karar verildiğini, 30.04.2001 tarihinde 144 ada 9 No.lu parselin müvekkillerin murisi ......a ait olduğunu, yani davalı Belediyenin kendisine ait olmayan bir arsayı encümen kararıyla kendi adına takas edimine soktuğunu, belediye başkanının yanlışlığın düzeltilmesi için muris ...

Kır ile 01.05.2001 tarihli protokol imzalandığını, 30.04.2001 tarihli ve 43 sayılı encümen kararı gereğince 04.05.2001 tarihinde... Üstünada’nın 144 ada 11 parseli davalı Belediyeye hibe ettiğini, aynı gün ve zamanda 144 ada 9 parsel iki kez devir olmasın diye muris ikna edilerek (ortada Encümen Kararı, Protokol ve Belediye Meclis Kararının da olduğu düşünülerek) 9 parselin doğrudan...

Üstünada’ya muris tarafından devrinin sağlandığını, bu devirden dolayı bedel ödenmediğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, şahsi hakka dayalı tapu iptali ve tescili, terditli olarak tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. Anayasa’nın 35 inci maddesi. 2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

3. Tapuda kayıtlı bir taşınmazın mülkiyetinin naklinin hüküm ve sonuç doğurabilmesi için sözleşmenin 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 70 inci, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 237 nci, 2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 26 ve 1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 89 uncu maddesi uyarınca resmi biçim koşuluna uyularak yapılması zorunludur.

4. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18 inci maddesi.

3. Değerlendirme

Somut olayda, 30.04.2001 tarihli Belediye Encümen kararında; dava dışı 144 ada 11 parselin... Üstünada tarafından Belediyeye hibe edileceği, karşılığında davacıların murisi ... Kır’a ait olan 144 ada 9 parselin kendisine devredileceği, ... Kır ile davalı ... Başkanı...arasında imzalanan 01.05.2001 tarihli protokolde.

144 ada 9 parsel sayılı taşınmazın Belediye lehine devrinin gerçekleştirileceği ve buna karşılık olarak imar planında Belediye adına çıkacak olan bir ya da iki parselin muris ......a devredileceği, Belediye tarafından arsa devretme imkanının olmaması halinde ise devredilen taşınmaz karşılığında 7.000 Hollanda Florininin ödeneceğinin kararlaştırıldığı, 02.02.2009 tarihli meclis kararında ise.

144 ada 9 parselin okul yapımı için Belediyeye devrinin protokolle sağlandığı, protokol gereği var ise arsa, yoksa bedelinin ödenmesi gerektiği ya da yapılmakta olan kooperatif evlerinden verilebileceğinin kararlaştırıldığı görülmektedir.

Dava konusu 144 ada 9 parsel, davacıya aitken 04.05.2001 tarihinde dava dışı... Üstünada’ya tapuda satış yoluyla devredilmiş, daha sonra... Üstünada tarafında 12 parsel karşılığında 08.07.2003 tarihinde İl Özel İdaresine trampa yoluyla devredilmiştir.

Davacı tanıklarından meclis üyesi ... ve ..., encümen üyesi ... ve ..., Belediye eski başkanı...dinlenmiş, kararların altındaki imzaların kendilerine ait olduğu doğrulanmış,...beyanında; ...’in protokole güvenerek taşınmazı...’e devrettiğini, tapuda masraf çıkmaması için taşınmazın doğrudan...’e devredildiğini belirtmiş, yine davacı tanığı mühendis Uğur Akgüler beyanında; okul yapımı için başlanılan inşaatın yanlış yere yapıldığını, bunun telafisi için ... Kır’ın devredeceği arsa karşılığında kendisine başka yer verileceğini ve tapuda ikinci masraf çıkmaması için taşınmazın doğrudan...’e devredildiğini belirtmiştir.

5393 sayılı Kanun’un 18/1-e maddesine göre, taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesi ve kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar yetkisinin belediye meclisinde olduğu düzenlemesi karşısında davacılar murisi ... Kır ile Belediye Başkanı arasında imzalanan protokol her ne kadar geçersiz ise de Belediye Encümen Kararı üzerine söz konusu protokolün yapılmış olması, sonrasında Belediye Meclisinde protokolün gereklerinin yerine getirilmesi hususunda karar alınması karşısında davacılar murisinin kamu kurumlarına güvenerek işlem tesis ettiği açıktır.

Anayasa'nın 35 inci maddesine göre; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.” Mülkiyet ...; kişiye başkasının hakkına zarar vermemek ve kanunların koyduğu sınırlamalara uymak koşuluyla sahibi olduğu şeyi dilediği gibi kullanma, onun üzerinde tasarruf etme ve ürünlerinden yararlanma imkânı veren temel bir haktır. Devlet, kişilerin mülkiyet hakkından tam anlamıyla yararlanabilmeleri ve etkili bir şekilde mülkiyet hakkının korunması amacıyla kanuni, idari ve yargısal önlemler almak zorundadır.

Kural olarak, kamu idaresinin "iyi yönetişim" ilkesine uygun hareket etme yükümlülüğü bulunmaktadır. "İyi yönetişim" ilkesi, kamu yararı kapsamında bir konu söz konusu olduğunda kamu otoritelerinin uygun zamanda, uygun yöntemle ve her şeyden önce tutarlı olarak hareket etmelerini gerektirir (AYM Kenan ... ve ... ..., B. No: 2013/711, 3/4/2014, § 68). Ayrıca idarelerin kendi hatalarının sonuçlarını gidermeleri ve bireylere yüklememeleri gerekir (AYM Reis Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.Ş. B. No: 2015/6728, 1/2/2018, § 100).

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi(AİHM) kararlarında da iyi yönetişim ilkesine atıf yapılarak kamu makamlarınca yapılan bir hatanın düzeltilmesi gerektiğinde risklere hatayı yapan devlet tarafından katlanılması ve bireylere karşılaştıkları giderlerin yükletilmemesi gerektiği açıklanmıştır (AİHM Borisov/Ukrayna B. No: 2371/11, 4/3/2021).

Davalı Belediyeye yazılan müzekkere cevabına göre, protokol tarihinden dava tarihine kadar 3194 sayılı Kanun kapsamında 18 inci maddesi gereğince bir kez imar uygulaması yapıldığı ve Ortahisar Belediyesi adına taşınmaz tescili gerçekleşmediği görülmektedir. Bu durumda protokol gereğince tapu iptali ve tescil talep edilemeyecek ise de davacının tazminat talebi yönünden davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken davanın reddi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,