Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/4749 K.2023/5782

Taraflar arasındaki meranın aidiyetinin tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, dava konusu edilen ... ilçesi, ... Köyü 130 ada 64 parsel ile Sarız İlçesi ... Köyü 109 ada 1 parsel ve 130 ada 64 parselin, 2006 yılında yapılan kadastro çalışmaları sırasında ... Köyü ve ... Köyü adına tespit gördüğünü, dava konusu taşınmazların kadimden beri ... Köyü'ne ait olduğunu, davalılar adına kayıtlı bulunan dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile davacı ... Köyü adına tespit ve tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Köyü'nü temsilen köy muhtarı cevap dilekçesinde, yetkili mahkemenin Sarız Mahkemesi olduğunu, davacının iddalarında haksız olduğunu, ... ve ... Köy'lerinde kadastro çalışmalarının 2006 yılında yapıldığını, askı ilan süresinde gerekli itirazlarda bulunmadıklarını, Sarız ... Köyü'nde ise 2007 yılında kadastro çalışmalarının yapıldığını, yapılan hiçbir görüşmede dava konusu taşınmazların davacı köye ait olduğunu kabul etmediklerini, keşif yapılır ise durumun ortaya çıkacağını, köy muhtarlıklarının bu olaylarda kusuru olmadığını, açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 23.05.2013 tarihli ve 2011/64 Esas, 2013/121 Karar sayılı kararıyla; 1. Davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile 13.03.2013 tarihli ... bilirkişisi raporuna ekli krokide (B) harfi ile gösterilen mavi ... çizgilerle taralı 109 ada 1 parsel numaralı mera vasfındaki taşınmazın Sarız ilçesi, ... Köyü adına olan kulanım ve sınırlandırmanın kaldırılarak davacı ... ilçesi, ... Köyü adına kullanımına ve sınırlandırılmasına, ilgili sicil kayıtlarında değişiklik yapılarak beyanlar hanesine işlenmesine,

2. Dava konusu taşınmazlardan Sarız ilçesi, ... Köyü 102 ada 1 parsel ile ... İlçesi ... Köyü 130 ada 64 parsel sayılı taşınmazların orman vasfında olduklarından, orman vasfında olan taşınmazların tapu siciline ve sınırlandırılmasına konu olamayacaklarından, bu parseller bakımından davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 08.01.2015 tarih ve 2014/90 E. 2015/9 sayılı Kararı ile "dosya içindeki belgelerden, davacı ... Köyü'nün ve davalı ... Köyünün ... İlçesine, davalı ... Köyü'nün ise Sarız İlçesine bağlı olduğunu, taraf sıfatının birleşmediği anlaşılmıştır. Bu durumda yapılacak iş; idari yoldan tarafların hangi ilçe mahallesi olduğu yetkili idareye sorularak teyid edilmeli, bunun sonucuna göre ... ve Sarız Belediyelerinin usulüne uygun taraf olmaları sağlanmalı, savunma hakkı tanınmalı ve sonucuna göre bir karar verilmelidir.'' gerekçeleri ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 1. Davacının davasının kısmen kabulüne,

2. Kayseri ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 130 ada 64 sayılı parsel yönünden karar verilmesine yer olmadığına,

3. Kayseri ili, Sarız ilçesi, ... Köyü, 109 ada 1 parsel ve 102 ada 1 parsel sayılı taşınmazların Sarız ilçesi adına olan kullanım ve sınırlandırmasının kaldırılarak davacı ... adına kullanımına ve sınırlandırılmasına, ilgili sicil kayıtlarında değişiklik yapılarak beyanlar hanesine işlenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyizinde; 1. Sarız Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/50 E. sayılı dosyası ile dava konusu taşımazlar hakkında karar verildiğini, kesin hüküm oluştuğunu,

2. Islah yapmadan davaya parsel eklediğini,

3. Keşfin usulüne uygun yapılmadığını,

4. Davada hakdüşürücü ve zamanaşımı sürelerinin geçtiğini belirterek, hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, meranın aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk Mera, bir veya birden fazla köy veya kasaba halkına bağımsız veya birlikte tahsis edilmiş ya da kadimden beri hayvan otlatmak amacıyla kullanılan, hak sahiplerinin üzerinde intifa hakkı olan arazi parçasıdır. Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan mera, yaylak ve kışlaklar ... mülkiyete geçirilemez, amacı dışında kullanılamaz, zamanaşımı uygulanamaz, sınırları daraltılamaz (4342 sayılı Mera Kanunu m.3,4).

31.05.1965 tarihli ve 4/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile “...... başına bir köye ait bulunan mera, yaylak ve kışlakların tümünün veya bir parçasının bir başka köy sınırı içine alınmış olması halinde, sınır değişikliğinin ikinci köye bir yararlanma hakkı sağlamayacağı ve ilk köyün eskiden olduğu gibi bu yerlerden ... başına yararlanacağı” öngörülmüş olup, bu karar 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 29 uncu maddesi ile de Yasa hükmü haline gelmiştir. Böylece, bir köy ya da belediye sınırları içinde kalan mera, yaylak ve kışlaklar üzerinde bir başka köy veya belediyenin de intifa hakkı olabileceği kabul edilmiş, idari sınırların aidiyetin belirlenmesinde önemi olmadığı vurgulanmıştır. İdari sınırlar sadece yetkili mahkemenin saptanmasında önem arz eder.

Meraya elatmanın önlenmesi davası, ... yararlanma hakkı olan köy veya belediye tüzel kişiliği ya da taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olması nedeniyle Hazine tarafından açılabilir. Aynı şekilde, bir yerin mera olduğu iddiasıyla köy veya belediye tüzel kişiliğinin ya da Hazinenin tapu iptali ve sınırlandırma istemiyle dava açmasına olanak vardır.

Mera, yaylak ve kışlak davalarında, tahsise ya da ... kullanma hakkına dayanılabilir. Tahsise dayanıldığında, dayanak belgelerin, ayrıca karşı tarafın savunmasında ileri sürdükleri kayıtların tüm geldileri ile birlikte merciinden getirtilmesi, kadimlik iddiası varsa bu hususun araştırılması, gerektiğinde köyün kuruluş tarihinin İçişleri Bakanlığı'ndan sorulması ve köyün ... ya da muhdes olup olmadığının saptanması gerekir.

Keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıkların çekişmeli mera veya yayla ile herhangi bir yararlanma ilişkisi bulunmayan, yansız anlatımda bulunabilecek, yöreyi iyi ... ve ... köy ya da kasabalarda yaşayan yaşlı kişilerden seçilmesi gerekir.

Mahkemece yapılacak keşifte; tahsise dayanılıyorsa tahsis kayıtlarının yerel bilirkişi ve tanıklar aracılığı ile uygulanması, dava konusu yeri kapsayıp kapsamadığının belirlenmesi, taşınmazın mera olmadığı iddiasının bulunması halinde varsa ... taşınmazlara ait kayıtlar da uygulanarak dava konusu yeri ne şekilde okuduğunun ... taşınmazlarla ... yapısı kıyaslanarak uzman bilirkişiler aracılığı ile uyuşmazlığa konu yerin ve niteliğinin saptanması gerekir.

Kadimlik iddiasında ise, yerel bilirkişi ve tanıklara taşınmazın kim tarafından ve ne şekilde kullanıldığı ve sınırları sorularak sonuca gidilmelidir.

3. Değerlendirme 1. Dava kadimlik iddiasına dayalı meranın aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

Dava konusu 102 ada 1 parsel orman vasfı ile Hazine adına tescil edilmiş, 109 ada 1 parsel mera vasfı ile ... Köyü Tüzel Kişiliği adına sınırlandırılmıştır. 130 ada 64 parsel sayılı taşınmazda orman vasfı ile Hazine adına tescil edilmiştir.

Dava konusu 130 ada 64 parsel sayılı taşınmaz ile ilgili ... uşağı Köyü Tüzel Kişiliğine karşı açılan davada 6360 sayılı Yasa uyarınca davacı ve davalı sıfatı birleştiğinden dolayı karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Bu parselin orman vasfında olduğu ve taraf teşkili sağlanmadığı ancak, bu parsel yönünden temyiz bulunmadığından verilen karar bozma nedeni yapılmamıştır.

... Köyü Tüzel Kişiliği karşı açılan davada ise,102 ada 1 parsel sayılı taşınmaz orman vasfı ile Hazine adına tescil edilmiştir. Orman vasıflı taşınmaza karşı açılan mera sınırlandırılması istemine ilişkin davalarda husumet Hazine ve Orman idaresine düşer.

Dava konusu 109 ada 1 parsel sayılı taşınmaz ise mera vasfı ile ... Köyü adına sınırlandırılmıştır.

Mahkemece, 109 ada 1 ve 102 ada 1 parseller yönünden dava kabul edilerek taşınmazların Sarız ilçesi adına olan kullanım ve sınırlandırmasının kaldırılarak davacı ... adına kullanımına ve sınırlandırılmasına, ilgili sicil kayıtlarında değişiklik yapılarak beyanlar hanesine işlenmesine karar verilmiştir.

2. Mahkeme tarafından yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli görülmemiştir.

Öncelikle çekişmeli mera veya yayla ile herhangi bir yararlanma ilişkisi bulunmayan, sonradan mahalle olan tespit maliki köylerden olmayan, her iki ilçeden eşit sayıda, yansız anlatımda bulunabilecek, yöreyi iyi ... ve ... köy ya da kasabalarda yaşayan yaşlı kişilerden mahalli bilirkişi seçilmeli, davalının kesin hüküm olduğunu belirttiği Sarız Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/50 Esas sayılı dava dosya getirtilmeli, dava konusu taşınmazların bulunduğu sonradan mahalle olan eski ... ve ...

Köyleri ile bulundukları taraf ilçelerde mera komisyon çalışması yapılıp yapılmadığı sorulmalı, mahalli bilirkişi ve tanıklar huzurunda konusunda uzman olan ... mühendisi, orman mühendisi ve ... bilirkişi eşliğinde keşif yapılmalı, zeminde dava konusu parseller mahalli bilirkişi ve tanıklara gösterilmek suretiyle fiili kullanım durumları sorulmalı, uzman bilirkişlerden taşınmazların vasfı konusunda ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, kesin hüküm oluşturduğu iddia edilen dava dosyasının dava konusu yere ait olup olmadığı,

belirlenmeli ait ise krokide yeri gösterilmeli, dosyadaki tüm kayıtlar uygulanarak ve orman vasıflı taşınmazda davalı sıfatıda değerlendirilerek varılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

Eksik inceleme ve araştırma ile verilen kararın yukarıda açıklanan nedenlerle bozulmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,