Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/5044 K.2023/6131

Taraflar arasında görülen ipoteğin kaldırılması davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizin 30.11.2022 tarihli ve 2022/4448 Esas, 2022/7334 Karar sayılı ilâmıyla Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 43638 ada 11 parsel sayılı taşınmazı 13.04.2007 tarihinde satın aldığını, taşınmaz üzerine davalıların murisi ... lehine 25.05.1999 tarihli 70.000,00 TL bedelli ipotek tesis edildiğini, davacının taşınmazı ipotek tesisinden sonra satın alması nedeniyle tapuda kayıtlı ipotek bedelinden sorumlu olduğunu, taraflarınca bu bedel depo edilmek suretiyle taşınmaz üzerindeki ipoteğin kaldırılmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; ipotek bedelinin güncel değerinin davacı tarafa depo ettirilmesini sonra ipoteğin kaldırılmasını, ayrıca dava açılmasına sebebiyet vermediklerinden dava harç ve masraflarından davacı tarafın sorumlu tutulması gerektiğini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 29.05.2015 tarihli ve 2015/199 Esas, 2015/424 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile ipoteğin fekkine, depo edilen 0,70 TL ipotek bedelinin davalılara mirasçılık belgesindeki hisseleri oranında ödenmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci bozma Kararı

1. Mahkemenin 29.05.2015 tarihli ve 2015/199 Esas, 2015/424 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 27.03.2019 tarihli ve 2016/16534 Esas, 2019/2781 Karar sayılı ilâmında; "...davalıların murisi yararına 25.05.1999 tarihinde tesis edilen kanuni ipotek, 70.000,00 TL bedellidir. İpoteğin, imar uygulaması sebebiyle davalının maliki olduğu taşınmazdan bir miktarın davacı taşınmazına ilavesi zaruretinden kaynaklandığı görülmektedir.

O yüzden, imar uygulama cetvellerinden davalı taşınmazından kaç m² yer alındığı tespit edilerek, kanuni ipotek bedelinin, alınan bu miktar taşınmazın dava tarihindeki değerine göre belirlenmesi gerekir. Zira, kanuni ipotekler tarafların serbest iradeleriyle değil, kanundan kaynaklanan bazı zorunlu durumlar sebebiyle tesis edilir.

O halde, mahkemece HMK'nın 266. maddesi hükmü gereğince bilirkişi incelemesi yaptırılarak ve imar uygulama cetvelleri incelenerek, davalının taşınmazından imar uygulaması sebebiyle ne miktar yerin davacı taşınmazına ilave edildiği, başka bir deyişle davalı taşınmazın ne kadar metrekare kısmının dava konusu taşınmazda bedele dönüştürülerek lehine ipotek tesis edildiği tespit edilerek,

bu miktarın dava tarihindeki değeri bilirkişilere hesaplattırılmalı, bu bedel davalılar adına depo ettirildikten sonra şimdiki gibi ipoteğin kaldırılması istemininin kabulüne karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş..." gerekçesiyle bozma kararı verilmiştir.

B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece, 22.03.2022 tarihli ve 2020/366 Esas, 2022/191 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne, ipoteğin kaldırılmasına, dava konusu 11 parsel sayılı taşınmazda davalıların murisi Muzaffer Uziş lehine mevcut olan 70.000,00 TL değerli 25.05.1999 tarih ve 7339 yevmiye sayılı ipoteğin 22.162,00 TL olarak güncellenmesine, depo edilen ipotek bedelinin davalılara mirasçılık belgesindeki hisseleri oranında ödenmesine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 22.03.2022 tarihli ve 2020/366 Esas, 2022/191 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 30.11.2022 tarihli ve 2022/4448 Esas, 2022/7334 Karar sayılı ilâmında; nispi peşin harç noksanlığının tamamlattırılması, tamamlanmaması hâlinde Harçlar Kanunu'nun 30 uncu maddesi gereğince işlem yapılması gerekirken harç eksikliği tamamlanmadan yargılamaya devamla işin esası hakkında karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle bozma kararı verilmiştir.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece, yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında davanın kabulü ile ipoteğin kaldırılmasına, dava konusu 11 parsel sayılı taşınmazda davalıların murisi Muzaffer Uziş lehine mevcut olan 70.000,00 TL değerli 25.05.1999 tarih ve 7339 yevmiye sayılı ipoteğin 22.162,00 TL olarak güncellenmesine, depo edilen ipotek bedelinin davalılara mirasçılık belgesindeki hisseleri oranında ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; ipoteğin kanuni ipotek olduğu, güncellenen bedelin düşük hesaplandığı, davalı aleyhine yargılama giderlerine hükmedilmesinin doğru olmadığı, bozma öncesinde verilen kararlarda aleyhe yargılama giderlerine hükmedilmediği, bu hususta temyize gelenin de olmadığı, davalı tarafın bu davanın açılmasına sebep olmadığı belirtilerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, imar uygulaması sonucu oluşan kanuni ipoteğin kaldırılması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 683 ve 722 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyizen incelenen Mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalılar vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dava konusu ipotek, imar uygulaması sonucunda konulan kanuni ipotek niteliğindedir. Bilindiği üzere kanuni ipotekler, tarafların serbest iradeleriyle değil, kanundan kaynaklanan bazı zorunlu durumlar sebebiyle tesis edilmektedir. O hâlde, davalıların eldeki davanın açılmasına sebebiyet vermeleri gibi bir durum söz konusu olmadığından yargılama giderlerinden sorumlu tutulmaları bozmayı gerektirmektedir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 438 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Davalılar vekilinin Mahkeme kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile Mahkeme kararının, hüküm fıkrasının (4) numaralı bendinde yer alan “davalılardan” ibaresinin çıkartılarak yerlerine “davacıdan” ibaresinin yazılması, hüküm fıkrasının (5) numaralı bendinde yer alan “davalılardan alınarak davacıya verilmesine” ibaresinin çıkartılarak yerlerine “davacı üzerinde bırakılmasına” ibaresinin yazılması, hüküm fıkrasının (6) numaralı bendinin tümden hükümden çıkartılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,