Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/5089 K.2024/1194

Taraflar arasındaki satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 14.03.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde temyiz eden davalı vekili Avukat ... ile karşı taraftan davacı vekili Avukat ... geldi. ... müdahil ... vekili Avukat ... ve müdahil S.S. Marmara ... Yapı Kooparatifi vekili ... geldiler. Başka gelen olmadı. Açık duruşmaya başlandı. Gelenlerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra açık duruşmanın bittiği bildirildi. İşin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının 16.09.1997 tarihli gayrimenkul satış vaadi sözleşmesiyle müvekkiline dava konusu 2071 parsel sayılı taşınmazdaki hak ve hisselerini satmayı vadettiğini, müvekkilinin satış bedelini ödediğini belirterek; satış vaadi sözleşmesine konu 2071 parsel sayılı taşınmazda yapılan imar uygulaması ile oluşan 102 ada 1 ve 119 ada 1 parsel sayılı taşınmazlarda davalı adına kayıtlı hisselerin müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya dayanak satış vaadi sözleşmesinden ... hak ve yetkilerin üçüncü kişiye devri yapıldığından davacının dava açma hakkının bulunmadığını, satış vaadi sözleşmesine konu senet bedellerinin S.S. Marmara ... Konut Yapı Kooperatifler Birliği tarafından ödendiğini beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

2. Fer'i müdahil S.S. Marmara ... Konut Yapı Kooperatifler Birliği vekili; davaya konu satış vaadi sözleşmesinin müvekkili adına düzenlendiğini, davacının satış vaadi sözleşmesinden ... haklarını müvekkiline temlik ettiğini, bu hususta aralarında sözleşmeler düzenlendiğini, senet bedellerinin müvekkili tarafından ödendiğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3. Fer'i müdahil Dolapdere Esnaf ve Sanatkarlar Konut Yapı Kooperatifi vekili; S.S. Marmara ... Konut Yapı Kooperatifler Birliğinin 238 ada 1 parsel sayılı taşınmazı konut yapımı için müvekkiline tahsis ettiğini ve taşınmaz üzerine yapılar inşa ettiklerini, satış bedelini müvekkilinin ödediğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı tarafın cevap dilekçesinde senet bedellerinin ödendiğini beyan ettiği, senetlerin davacının elinde olduğu, fer'i müdahillerinin iddialarının başka bir davada değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne dava konusu 233 ada 1 ve 238 ada 1 parsel sayılı taşınmazlarda davalı adına kayıtlı hisselerin davacı adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil ... Esnaf ve Sanatkarlar Konut Yapı Kooperatifi vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; eksik ve yetersiz incelemeyle karar verildiğini, senet bedellerinin davacı tarafça ödenmediğini, S.S. Marmara ... Konut Yapı Kooperatifler Birliği'nin de senetleri alarak üç adet çek verdiğini, bu çek bedellerinin ise ödenmediğini, dosyadaki belge ve kayıtlara itibar edilmeden, deliller toplanmadan karar verildiğini, kararın gerekçesinin yetersiz olduğunu, senetlerin iadesi için açılan davanın derdest olduğunu beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, fer'i müdahil ... Esnaf ve Sanatkarlar Konut Yapı Kooperatifi vekilinin ilk istinaf talebinin harç ve masrafların yatırılmaması nedeniyle yapılmamış sayılmasına karar verildiği ve istinaf isteminden feragat edildiği, süresinde olmayan ikinci istinaf talebinin değerlendirilemeyeceği, taşınmazın aynına ilişkin dava hakkının ancak resmi şekilde devredilebileceği, bir kısım mirasçının temlikinin de mümkün olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, fer'i müdahil ... Esnaf ve Sanatkarlar Konut Yapı Kooperatifi vekilinin istinaf başvurusunun ise usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü nedenlerle kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, gayrimenkul satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 125 inci maddesinin ikinci fıkrası ile 297 nci maddesinin ikinci fıkrası.

3. Değerlendirme 1.6100 sayılı Kanun'un 297 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince; hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir. Bunların yanında hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir.

Somut olayda. İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulü ile İstanbul ili, Arnavutköy ilçesi, ... Mahallesi 233 ada 1 ve 238 ada 1 parsel sayılı taşınmazlarda davalı adına kayıtlı payların davacı adına tesciline karar verilmiş ise de, davaya dayanak Bakırköy 18. Noterliği 16.09.1997 tarihli ve 21802 yevmiye numaralı gayrimenkul satış vaadi sözleşmesine konu İstanbul ili, Çatalca ilçesi, ...

Köyü, ... mevki 2071 parsel sayılı taşınmaz ile hüküm altına alınan 233 ada 1 ve 238 ada 1 parsel sayılı taşınmaz arasındaki irtibatı sağlayacak kayıtlar getirtilerek, bu taşınmazlarda iptaline karar verilen payların 2071 parsel sayılı taşınmazda satışı vadedilen hisselere tekabül edip etmediği belirlenmeden ve iptaline karar verilen paylar hükümde açıkça gösterilmeden 6100 sayılı Kanun'un 297 inci maddesinin ikinci fıkrasına aykırı olarak infazda tereddüt meydana getirecek şekilde karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Hal böyle olunca; satış vaadi sözleşmesine konu 2071 parsel sayılı taşınmazda satışı vadedilen payların hangi imar parsellerine dağıtıldığının buna ilişkin bilgi ve belgeler ile kayıtlar (şuyulandırma cetvellerinin tamamı, özet cetvelleri, vs. ile (geldi ve gitti kayıtları denetlenebilir ve tüm intikallerini gösterir biçimde kütük sayfaları şeklinde) tedavüllü tapu kayıtları) temin edilip gerekirse bu konuda bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle kuşkuya yer bırakmayacak biçimde saptanarak ve iptaline karar verilen paylar hükümde gösterilerek infaza elverişli hüküm kurulması gerekir.

2. Diğer taraftan; dava açıldıktan sonra sınırlayıcı bir neden bulunmadığı takdirde dava konusu malın veya hakkın üçüncü kişilere devredilebilmesi tasarruf serbestisi kuralının bir gereği, hak sahibi veya malik olmanın da doğal bir sonucudur. Usul Hukukumuzda da ayrık durumlar dışında dava konusu mal veya hakkın davanın devamı sırasında devredilebileceği kabul edilmiş 6100 sayılı Kanun'un 125 inci maddesinde dava konusunun taraflarca üçüncü kişiye devir ve temliki halinde yapılacak usulü işlemler düzenlenmiştir. 6100 sayılı Kanun'un 125 inci maddesinin ikinci fıkrasında; dava açıldıktan sonra davacı, dava konusu bir başkasına temlik ettiği takdirde; devralmış olan kişinin, görülmekte olan davada davacının yerine geçeceği ve davanın kaldığı yerden devam edeceği hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan; dava konusunun devri davanın açılmasından kesinleşmesine kadar geçen sürede mümkün olduğundan, kanun yolları aşamasında da dava konusunun devrine engel olabilecek bir hüküm bulunmamaktadır.

Bunlarla beraber; taraf teşkili, kamu düzenine ilişkin olup temyiz edenin sıfatına bakılmaksızın re’sen gözetilmesi gereken hususlardandır.

Somut olayda; istinaf aşamasında dosyaya sunulan, davacı ... tarafından dava konusu 238 ada 1 parsel sayılı taşınmaza yönelik dava hakkının Dolapdere Esnaf ve Sanatkarlar Konut Yapı Kooperatifi'ne devredildiğine dair temlik sözleşmesi ile diğer bilgi ve belgelerin, tarafların bu konudaki iddia ve taleplerinin 6100 sayılı Kanun'un 125 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince değerlendirilmesi gerekir.

İlk Derece Mahkemesince, değinilen hususlar gözetilerek sonucuna göre bir karar verilmesi için Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ve İlk Derece Mahkemesi hükmünün bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3.Bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Yargıtay duruşma vekalet ücreti 8.400,00 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,