Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/5319 K.2024/5061

Taraflar arasındaki ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın asıl davada davacı vekili ve birleştirilen davada davacı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleştirilen davalarda davacılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl dava ve birleştirilen davalar davacıları vekilleri; 4216 ada 2 parsel sayılı taşınmazda müvekkilleri davacıların paydaş olduğunu, davalının çeşitli tarihlerde dava konusu taşınmazdan pay satın aldığını belirterek; ön alım hakkına dayalı olarak davalı adına kayıtlı payın iptali ile adlarına tescilini dava ve talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; dava konusu taşınmaz üzerinde fiili taksim bulunduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından dava konusu taşınmazda fiili taksim bulunduğu gerekçesiyle davanın ve birleştirilen davaların reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve birleştirilen 2022/45 Esas sayılı davada davacı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1. Asıl davada davacı vekili; taşınmazda fiili taksim yapılmadığını, müvekkilinin taşınmaz üzerinde kullandığı bir alanın bulunmadığını, tanıklar tarafından müvekkilinin kullandığı bir alan belirtilmediği gibi bilirkişi raporunda da bu yönde bir tespit yapılmadığını, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

2. Birleştirilen 2022/45 Esas sayılı davada davacı ... vekili; müvekkilinin dava konusu taşınmazda kullandığı bir yerin olmadığını, dava konusu taşınmazda fiili taksim bulunmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve birleştirilen 2022/45 Esas sayılı davada davacı ... vekili, birleştirilen 2022/6 Esas sayılı davada davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü nedenlerle kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. Birleştirilen 2022/45 Esas sayılı davada davacı ... vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü nedenlerle kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 3. Birleştirilen 2022/6 Esas sayılı davada davacılar ... vd. vekili; dava konusu taşınmazda fiili taksim bulunmadığını belirterek, kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava ve birleştirilen davalar, ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 732-734 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Birleştirilen 2022/6 Esas sayılı davada davacılar ... vd. vekilinin temyizi üzerine yapılan incelemede; kural olarak İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunda bulunmayan tarafın Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz hakkı bulunmamaktadır. Ancak ilk kararı istinaf etmeyen taraf Bölge Adliye Mahkemesi tarafından İlk Derece Mahkemesinin kararı kaldırılarak yeni bir karar verilmesi halinde bu yeni kararı temyiz edebilecektir. Başka bir deyişle istinaf başvurusunun reddi halinde Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı temyiz hakkı sadece istinaf başvurusu reddedilen tarafa ait olup, İlk Derece Mahkemesi kararını istinaf etmeyen tarafın temyiz hakkı bulunmamaktadır.

Somut uyuşmazlıkta, birleştirilen 2022/6 Esas sayılı davada davacılar ... vd. vekili, İlk Derece Mahkemesi kararını istinaf etmemiş, ancak Bölge Adliye Mahkemesinin kararını temyiz etmiştir.

Yukarıda açıklandığı üzere birleştirilen 2022/6 Esas sayılı davada davacılar ... vd. vekilinin, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunda bulunmadığından ve aleyhine yeni bir karar verilmediğinden Bölge Adliye Mahkemesi kararını müstakilen ya da “katılma yoluyla" temyiz hakkı bulunmamaktadır. Aksi düşüncede istinaf başvurusunda bulunmayan tarafa İlk Derece Mahkemesi kararını istinaf kanun yolunu atlayarak temyiz etme hakkı tanınmış olur ki, bu durum 6100 sayılı HMK ile hayata geçirilen üç kademeli yargılama sistemini iki kademeli yargılama sistemine dönüştürür ve istinafın devre dışı bırakılmasına yol açar.

Bu açıklamalar karşısında İlk Derece Mahkemesi kararını istinaf etmeyen birleştirilen 2022/6 Esas sayılı davada davacılar ... vd. vekilinin Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz hakkı bulunmadığından, temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

2. Asıl davada davacı vekili ve birleştirilen 2022/45 Esas sayılı davada davacı vekilinin temyizi üzerine yapılan incelemede; ön alım davasına konu payın ilişkin bulunduğu taşınmaz paydaşlarca özel olarak kendi aralarında taksim edilip her bir paydaş belirli bir kısmı kullanırken bunlardan biri kendisinin kullandığı yeri ve bu yere tekabül eden payı bir üçüncü şahsa satarsa, satıcı zamanında bu yerde hak iddia etmeyen davacının tapuda yapılan satış nedeniyle ön alım hakkını kullanması 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 2 nci maddesinde yer alan dürüst davranma kuralı ile bağdaşmaz.

Kötü niyet iddiası 14.02.1951 tarihli ve 17/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararı uyarınca davanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi mahkemece de kendiliğinden nazara alınması gerekir. Bu gibi halde savunmanın genişletilmesi söz konusu değildir. Eylemli paylaşmanın varlığı halinde davanın reddi gerekir.

Ancak somut olayda; dava konusu taşınmazda, asıl dava davacısı ...ve birleştirilen 2022/45 Esas sayılı davada davacı ... tarafından taşınmazda fiilen kullanılan bir bölüm bulunmadığı anlaşılmaktadır. Fiili taksim nedeniyle davacının dava açmasında iyi niyetli olmadığını söyleyebilmek için yalnızca davalının ya da davalıya pay satan satıcının kullandığı bir yerin olması yeterli görülmemekte, davacının da kendi kullanımında olan bir bölüm olunduğunun tespit edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle Bölge Adliye Mahkemesi kararında gerekçe gösterilmeksizin İlk Derece Mahkemesinin dava konusu taşınmazda fiili taksim bulunduğundan davanın reddine ilişkin kararının esastan reddine karar verilmesi isabetli görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Birleştirilen 2022/6 Esas sayılı davada davacılar ... vd. vekilinin temyiz dilekçesinin REDDİNE

2. Asıl davada davacı vekili ve birleştirilen 2022/45 Esas sayılı davada davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle, temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, karardan bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,