Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/5505 K.2024/4074

Taraflar arasındaki yasal ön alım hakkı kullandırılarak davacı adına taşınmazın tapuya tescilinin talep edilmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf dilekçesinin ve sonrasında temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının paydaşı olduğu İzmir ili, Ödemiş ilçesi, ... Mahallesinde kain 113 ada 8 parsel sayılı taşınmazda 27.07.2020 tarihli satış işlemiyle davalı ...'a satılan hissenin ön alım hakkı nedeniyle davacı adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; 1.Hak düşürücü sürenin geçmesi nedeniyle davanın süreden reddine karar verilmesi gerektiğini,

2. Dava konusu taşınmazın davalıya babası tarafından bedelsiz olarak devredildiğini bu nedenle önalım hakkının kullanılamayacağını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının babası ... adına kayıtlı olan iki taşınmazın, çocukları davalı ... ile dava dışı ...'e devredildiği, devir tarihleri arasında ise 2 yıla yakın süre bulunduğu, davalıya yapılan devrin bağış veya bölüştürme amacıyla yapıldığına dair başkaca delil veya tanık gösterilmediği, dinlenen tanıkların ise davalının birinci ve ikinci dereceden akrabaları olduğu, bu nedenle davalıya yapılan devrin satış niteliğinde olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde, dava konusu taşınmazın davalının babası tarafından bedelsiz olarak devredildiğini bu nedenle davanın yasal ön alım hakkını kullanma hakkının olmadığını, taşınmazın bağış iradesiyle devredildiğinin sabit olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dava değerinin 3.570,00 TL olduğu ve hüküm tarihi itibariyle 6100 sayılı Hukuk Muhakameleri Kanununun 341 inci maddesi uyarınca istinaf sınırının altında kaldığı gerekçesiyle HMK'nın 352 nci maddesi uyarınca istinaf dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

2. Bölge Adliye Mahkemesinin 17.10.2023 tarihli ek kararı ile davalının temyiz dilekçesinin HMK'nın 366/1, 346/1 maddeleri gereğince reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesindeki nedenleri tekrar ederek dava değerinin hatalı değerlendirildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.Paylı mülkiyet halindeki bir taşınmazın paydaşı payını karı-kocaya, evlada veyahut akrabaya temlik ederse şeklen satış olarak gösterilen bu aktin gerçekte satış olmayıp miras hakkına bağlı veya hibe gibi maksada yönelik işlem olduğu iddia ve ispat edilirse önalım hakkı ileri sürülemez. (27.03.1957 tarihli, 12/2 sayılı Y.İ.B.K.)

2.Bu yöndeki savunmanın tanık dahil her türlü delille kanıtlanması mümkündür. Anılan İçtihadı Birleştirme Kararı sözleşmede taraf olan kişinin işlemde muvazaa savunmasında bulunamayacağı kuralının bir istinasıdır.

3. Diğer bir deyişle, satış biçiminde gösterilen sözleşmenin gerçekte bağış sözleşmesi olduğu saptanırsa önalım davasının reddine karar vermek gerekir. Bu durumda dava değeri belirlenirken, taşınmazdaki davalının payının dava tarihindeki değerinin keşif ve bilirkişi kanalı ile araştırılması gerekir.

3. Değerlendirme Dosya içeriğine göre İlk Derece Mahkemesince ve Bölge Adliye Mahkemesince dava değeri kesinlik sınırının altında kaldığı gerekçesiyle davalı ... vekilinin istinaf ve temyiz taleplerinin reddine karar verilmiş ise de 6100 sayılı HMK'nın 341 inci maddesi gereği istinaf yoluna başvurulabilen kararlar ile HMK'nın 361 ve 362 nci maddelerinde de temyiz edilebilen veya temyiz edilemeyen kararlardan olup olmadığının belirlenebilmesi için öncelikle dava değerinin doğru yöntem ile tespiti gerekmektedir.

Bu açıklamalar ışığında, davalı tarafından tapudaki satış işleminin bağış olduğu iddia edildiğinden, savunma çerçevesinde dava değerinin davalının payının dava tarihi itibariyle değeri belirlenmek suretiyle karar verilmesi gerekirken, İlk Derece Mahkemesi tarafından dava değeri olarak dava konusu payın satış bedelinin esas alınması ve Bölge Adliye Mahkemesi tarafından da satış değeri esas alınarak istinaf talebinin reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bu nedenle Bölge Adliye Mahkemesi tarafından temyiz talebinin reddine dair ek karar kaldırılarak, Bölge Adliye Mahkemesi kararının istinaf incelemesi yapılmak üzere bozulmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR