Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/117 K.2024/5369

Taraflar arasındaki 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenen yasal ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, Samsun ili,... ilçesi, ...Mahallesi, 11712 ada 2 parselde tapuya kayıtlı taşınmazda malik olduğunu, müvekkilinin bir tanıdığından, davalının daha önceden dava konusu gayrimenkulde müşterek malik olan kişilerden farklı tarihlerde muhtelif bedellerle hisseler satın aldığını öğrendiğini, satışların müvekkiline haber vermeksizin ve rızası dışında yapıldığını belirterek, tapudaki satış bedeli depo ettirilerek, dava konusu taşınmazda davalı adına olan tüm tapu kayıtlarının iptali ile müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü ve zaman aşımı süreleri yönünden davanın reddi gerektiğini, ön alım davası öğrenilme tarihinden itibaren 3 ay içerisinde açılması gerektiği halde, davacı tarafından kötüniyetli olarak öğrenilmeden çok sonra davanın açıldığını, taraflar arasında Samsun 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/720 E. sayılı dosyası üzerinden devam etmekte olan ortaklığın giderilmesi davası bulunduğunu, davacının, müvekkilinin hissedarlığına dair en başından bilgi sahibi olduğunu, ayrıca, davacının da dava konusu taşınmazı 02.08.2016 tarihinde satın aldığını, bu nedenle davacının yasal ön alım ... bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararda özetle; ön alım hakkının kullanılmasıyla bu ... kullanan paydaş ile alıcı arasında kapsam ve şartları satıcı ile davalı arasında yapılan sözleşmenin aynı olan bir satım ilişkisinin kurulduğu, ön alım bedelinin tapuda gösterilen satış bedeli ile davalı tarafından ödenen harç ve masrafların toplamından ibaret olduğu, bu açıklamalar ışığında, iddia, savunma ve toplanılan deliller sonucu oluşan kanaate göre; öncelikle davalı tarafın zaman aşımı itirazı ile ilgili olarak,

satış işlemlerinin 27.11.2019, 03.12.2019, 12.12.2019, 16.12.2019, 27.01.2020, 28.01.2020, 05.03.2020 tarihlerinde yapıldığı, satış yapılmadan evvel diğer paydaşlara noter aracılığı ile bildirimde bulunulduğuna dair delil sunulmadığı, davanın 01.07.2021 tarihinde açıldığı göz önüne alındığında, davanın süresi içerisinde açıldığı ve davalı tarafın zamanaşımı itirazının yerinde olmadığı, davacının dava konusu taşınmazda malik olduğu, hissedar olan diğer maliklerin pay satışı ile davacının şuf'a hakkının doğduğu,

satış bedeli ile davalı tarafından yapılan masrafların depo edildiği ve harcının yatırıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, dava yasal hak düşürücü ve zamanaşımı süreleri içerisinde açılmadığından, hak düşürücü ve zamanaşımı süreleri yönünden davanın reddi gerektiği, ön alım davası öğrenilme tarihinden itibaren 3 ay içerisinde açılması gerektiği halde davacı tarafından kötüniyetli olarak öğrenilmeden çok sonra dava açıldığını, taraflar arasında Samsun 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/720 E. sayılı dosyası üzerinden devam etmekte olan ortaklığın giderilmesi davası bulunduğunu, davacının, müvekkilin hissedarlığına dair en başından bilgi sahibi olduğunu,

davacının da dava konusu taşınmazı 02.08.2016 tarihinde satın aldığını, bu nedenle davacının yasal ön alım ... bulunmadığını, kanunun kayıt malikine tanıdığı yasal ön alım ... şartlarının davacı için oluşmadığını, bu nedenle davacının talebinin kanunun amacına aykırı olduğu gibi dürüstlük ilkesine de aykırılık teşkil ettiğini, objektif artış koşullarının uygulanması gerektiğini belirterek kararın kaldırılması için istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları delillere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, vakıa mahkemesi hakiminin dosyadaki delillerle çelişmeyen tespit ve değerlendirmesine ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 355 inci maddesi uyarınca istinaf sebepleriyle sınırlı olarak ve re'sen kamu düzeni yönünden yapılan inceleme sonucu, İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varılarak davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; 1. Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, dava yasal hak düşürücü ve zamanaşımı süreleri içerisinde açılmadığından, hak düşürücü ve zamanaşımı süreleri yönünden davanın reddi gerektiği,

2. Taraflar arasında Samsun 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/720 E. sayılı dosyası üzerinden devam etmekte olan ortaklığın giderilmesi davası bulunduğunu, davacının, müvekkilinin hissedarlığına dair en başından bilgi sahibi olduğunu,

3. Davacının dava konusu taşınmazı 02.08.2016 tarihinde satın aldığını, bu nedenle davacının yasal ön alım ... bulunmadığını,

4. Taşınmazın değeri ile ilgili olarak objektif artış koşullarının uygulanması gerektiğini, taşınmazın mevcut değerinin arttığını, mahkemece bu hususların dinlenmediği gerekçeleriyle kararın bozulması istemiyle kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen yasal ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4721 sayılı Kanun'un 732, 733 ve 734 üncü maddeleri.

3. Yasal ön alım ..., paylı mülkiyet hükümlerine tâbi taşınmazlarda bir paydaşın taşınmazdaki payını kısmen veya tamamen üçüncü kişiye satması hâlinde, diğer paydaşlara, satılan bu payı öncelikle satın alma yetkisi veren bir haktır. Bu hak, paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve pay satışı yapılmasıyla kullanılabilir hâle gelir.

4. Yasal ön alım hakkının kullanılmasıyla bu ... kullanan paydaş ile alıcı arasında kapsam ve şartları satıcı ile davalı arasında yapılan sözleşmenin aynı olan bir satım ilişkisi kurulmuş olur. Ön alım bedeli tapuda gösterilen satış bedeli ile davalı tarafından ödenen harç ve masrafların toplamından ibarettir.

3. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,