Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/1234 K.2024/5872

2. ... vd.

İLK DERECE MAHKEMESİ

...Anadolu 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

2017/455 E., 2021/183 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu...ili, ... ilçesi,... Mahallesi, 731 ada 26 parsel sayılı, 1.110 m² alanlı taşınmazın 17/48 hissesinin müvekkillerinin murisi ......a, 17/48 hissesinin ......a ve diğer 14/48 hissesinin Muhtar oğlu ... (ölüdür) adına kayıtlı olduğunu, müvekkillerinin murisi ......ın ...

2. Noterliği'nin 06.09.1991 tarih, 60487 sayılı “Gayrimenkul Satış Vaadi Mukavelesi” ile 14/48 hisse sahibi Muhtar oğlu ...'in mirasçılarından ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'un hisselerinin bedelini ödeyerek satın aldığını, o tarihten beri taşınmazı müvekkillerinin kullandığını, bilahare 14/48 hisse maliki Muhtar oğlu ...'in hisselerinin gaiplik nedeni ile Maliye Hazinesi adına geçtiğini, oysa ki kendisine kayyım tayin edilenin Muhtar oğlu ... olmadığı,

onun mirasçılarından ... ... olduğu ve ... ... ile ilgili Gaiplik kararı verildiği halde mahkemenin Muhtar oğlu ... hakkında gaiplik kararı verilmiş gibi onun hisselerini Maliye Hazinesi adına tescil ettiğini, bu karar maddi hata içerdiğinden tapu tarafından uygulanmadığını ve beyanlar hanesine not düşüldüğünü, bu nedenle, Muhtar oğlu ... mirasçıları yönünden bu davayı açtıklarını belirterek, davanın kabulü ile dava konusu...ili, ... ilçesi,...

Mahallesi, 731 ada 26 parsel sayılı taşınmazda Muhtar oğlu ...'in 14/48 hissesinin müvekkilleri adına tescili ile tapu kaydındaki "... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2002/311 Esas, 2003/279 Karar sayılı ilamı ile Muhtar oğlu ...'in gaipliğine karar verilmiştir" şerhinin kaldırılmasını talep ve dava etmiştir.

2.Birleştirilen davada davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmaza ilişkin “Gayrimenkul Satış Vaadi Mukavelesi”ne dayalı...Anadolu 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan 2017/455 Esas sayılı davada, davalı olarak gösterilen ... ve ...’ın dava tarihinden önce ölü olduğunun tespitinden bahisle.

23.10.2018 günlü ara karar ile ölü olan bu kişilerin mirasçılarının tespiti ve adlarına dava açılarak bu dosya ile birleştirilmelerine hükmedilmesi neticesinde bu davanın açıldığını belirterek davanın kabulü ile dosyanın usul ekonomisi adına duruşma günü verilmeksizin dosya üzerinde verilecek karar ile...Anadolu 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/455 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine ve asıl davadaki taleplerinin bu davalılar yönünden de kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılardan ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın mesnetsiz açıldığını, davanın zamanında açılmadığını, bu sebeple reddi gerektiğini, dava konusu taşınmazın tapu kaydında 14/48 hisse malikinin Muhtar oğlu ... gözüktüğünü, mirasçılık belgesinin verildiğini, 18480/107520 hissesinin ... ...mirasçısının Maliye Hazinesi olduğuna karar verildiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; davacıların murisi ile davalıların murisleri arasında düzenlendiği anlaşılan ve...2. Noterliği'nin 06.09.1991 tarih, 60487 yevmiye sayılı “Gayrimenkul Satış Vaadi Mukavelesi”nin geçerli olduğu, satış bedelinin ödendiği, tapu kayıt maliklerinden Muhtar oğlu ... varisi ...

Özkurt’un gaip olduğu, bu şahıs gaip olduğu için kayyımla idare edilmekte olduğu, Muhtar oğlu ... adına kayıtlı 14/48 payın, Muhtar oğlu ... mirasçılarından ... ...payı olan 3080/61440 payın üzerinde bırakılarak, kalan 14840/61440 payın iptali ile davacılar adına miras payları oranında tescil edilmesi gerektiği, bu nedenlerle, asıl davanın ve birleşen davanın kabulüne, dava konusu...ili, ... ilçesi,...

Mahallesi, 731 ada 26 parsel sayılı taşınmazın Muhtar oğlu ... adına olan 14/48 hissesinin iptaline, bu payın 17920/61440 hisse olarak kabulü ile 3080/61440 hissenin ... ...uhdesinde bırakılarak, geriye kalan 14840 hissenin. 3710/61440 hissesinin ..., 5565/61440 hissesinin ..., 5565/61440 hissesinin ... adlarına tapuya tesciline, iptal edilen paylar üzerindeki gaiplik şerhinin kaldırılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun kabulüne, hükmün kaldırılmasına, yeni hüküm kurularak davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; a.Davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, bu nedenle reddi gerektiğini, b.Mahkemece eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak karar verildiğini beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil ile gaiplik şerhinin kaldırılması istemine ilişkindir.

Kaynağını Türk Borçlar Kanunu'nun 29 uncu maddesinden alan taşınmaz satış vaadi sözleşmeleri, Türk Borçlar Kanunu'nun 237 nci maddesi ile Türk Medeni Kanunu'nun 706 ncı ve Noterlik Kanunu'nun 89 uncu maddesi hükümleri uyarınca noter önünde re’sen düzenlenmesi gereken, bir başka anlatımla geçerliliği resmi şekil şartına bağlı kılınan, tam iki tarafa borç yükleyen ve kişisel hak sağlayan sözleşme türüdür. Vaat alacaklısı, taşınmaz satış vaadi sözleşmesi ile mülkiyet devir borcu yüklenen satıcıdan edim yerine getirilmediğinde Türk Medeni Kanunu'nun 716 ncı maddesi uyarınca açacağı tapu iptali ve tescil davasında borcun hükmen yerine getirilmesini isteyebilir.

Taşınmaz mal satış vaadi sözleşmesinden doğan davalar için özel bir zamanaşımı süresi öngörülmediğinden Borçlar Kanunu'nun 146 ncı maddesi hükmü gereğince on yıllık zamanaşımı süresi uygulanır ve bu süre sözleşmenin ifa olanağının doğması ile işlemeye başlar. Ancak satışı vaat edilen taşınmaz, sözleşme ile veya fiilen satış vaadini kabul eden kişiye yani vaat alacaklısına teslim edilmiş ise on yıllık zamanaşımı süresi geçtikten sonra açılan davalarda zamanaşımı savunması Türk Medeni Kanunu'nun 2 nci maddesinde yer alan “dürüst davranma kuralı” ile bağdaşmayacağından dinlenmez.

Satış vaadi sözleşmesinden kaynaklanan tapu iptali ve tescil davalarının kabulü için aranacak ilk husus, sözleşmenin ifa olanağının bulunup bulunmadığıdır. El birliği ortaklığına (iştirak halinde mülkiyete) konu bir taşınmazda el birliği ortaklarından birinin, miras payını, ortaklık dışı bir kişiye satmayı vaat etmesi halinde sözleşme bir taahhüt muamelesi olarak geçerlidir. Ancak elbirliği ortaklığı çözülünceye kadar sözleşmenin ifa olanağının varlığından söz edilemez.

Somut olayda; gayrimenkul satış vaadi sözleşmesine konu edilen...ili, ... ilçesi, 209 pafta, 731 ada 26 parsel sayılı taşınmazın 14/48 payı, davalıların murisi Muhtar oğlu ... adına kayıtlı olup, halen kayıt malikinin hissesi yönünden mirasçılar arasında paylı mülkiyete geçilmemiştir.

El birliği ortaklığına (iştirak halinde mülkiyete) konu bir taşınmazda el birliği ortaklarından birinin, miras payını, ortaklık dışı bir kişiye satmayı vaat etmesi halinde, sözleşme bir taahhüt muamelesi olarak geçerlidir. Ancak el birliği ortaklığı çözülünceye kadar sözleşmenin ifa olanağının varlığından söz edilemez. Dosyada mevcut 20.06.1988 tarihli veraset ilamına göre, Muhtar oğlu ...'in davalılar dışında, mirasçı sıfatıyla ... ...adlı bir mirasçısı bulunmaktadır. ...

2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.04.2003 tarihli ilamına göre .....un gaipliğine karar verilmiş ve Hazinenin .....un mirasçısı olduğu kabul edilmiştir.

Yukarıda açıklandığı gibi; el birliği maliklerinin terekede bulunan kendi payları üzerinde tasarruf yetkileri bulunmamaktadır. .....un mirasçısı olduğu kabul edilen Hazine, gayrimenkul satış vaadi sözleşmesinde vaad borçluları arasında bulunmadığından, bu haliyle sözleşmenin ifa olanağı bulunmamaktadır. Bu nedenle ifa olanağı bulunmayan sözleşme nedeni ile davanın kabulü doğru görülmemiş, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR