Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/1793 K.2024/3042

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen mirasın hükmen reddi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... Vergi Dairesi Başkanlığı vekili ile davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının babası ...'in 16.03.2012 tarihinde vefat ettiğini, müvekkilinin babasına ait herhangi bir malvarlığı bulunmadığını, murisin ortağı ve yöneticisi olduğu ... Sanayi ve Tic. Ltd. Şti'nin 1.500,000 TL'nin üzerinde kamu borcu bulunduğunu, ...'in vefat ettiği tarih itibariyle pasif malvarlığının, aktif malvarlığından oldukça yüksek olduğunu bu nedenle T.M.K.'nın 605/2 nci maddesi gereğince müvekkilinin babası ...'e ait terekenin borca batık olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Başkanlığı vekili cevap dilekçesi ile; mirasın hükmen reddini talep edebilmek için, mirasın kabul edildiğini gösterir davranışta bulunulmaması aynı zamanda terekenin ölüm tarihinde borca batık olup olmadığının tespiti gerektiğini, davacı tarafından şimdiye kadar yapılan takip işlemlerine itiraz edilmemiş olmasının davacının mirası zımni olarak kabul ettiği anlamına geldiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı ... Vergi Dairesi Başkanlığı vekili cevap dilekçesi ile; ...'in ...'nün 0850023547 vergi kimlik numaralı ... San ve Tic. Ltd. Şti'nin kanuni temsilcisi olduğunu, adı geçen şirketin ...'ne 48.965,50 TL vergi borcu bulunduğunu, ...'in ölen babası ... adına kayıtlı olan ... ili, Buca ilçesi, ... Mahallesi 6022 ada 39 parselde kayıtlı taşınmazın ...'in ölmesi nedeniyle 24.06.2014 tarihinde işlem yapılarak mirasçıları adına kayıt olduğunun tespit edildiğini, mirasçıların, murisin vergi borcundan dolayı hisseleri oranında sorumlu olduklarını her ne kadar dava dilekçelerinde terekenin borca batık olduğunu ileri sürseler dahi bu hususu ispat edebilecek yeterli bir delil ileri süremediklerinden davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 23.11.2017 tarihli kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinin 22.06.2020 tarih ve 2018/957 Esas, 2020/576 Karar sayılı kararıyla; davacılar vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 02.02.2021 tarih ve 2020/3265 Esas, 2021/505 Karar sayılı ilâmında; borcun, mirasbırakanın şahsi vergi borcu değil, ortağı ve temsilcisi olduğu ... San. ve Tic. Ltd. Şti’nin kamu borcu olduğu anlaşılmaktadır.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanunun 22.07.1998 tarihli 4369 sayılı Yasa'yla değişik 35 inci maddesi hükmüne göre; limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumlu olurlar ve bu Kanun gereğince takibe tabi tutulurlar. Aynı Kanuna 25.05.1995 tarihli 4108 sayılı Kanunla ilave edilen Mükerrer 35 inci madde hükmüne göre de.

Tüzel Kişilerin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacakları, kanuni temsilcilerin şahsi mal varlıklarından bu Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.

Şu halde açıklanan yasal hükümler gereğince, mirasbırakanın; “ortağı” ve “temsilcisi” olduğu limited şirketin, şirketin malvarlığından tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan vergi borcundan, şirket ortağı olarak “koyduğu sermaye hissesi oranında” doğrudan doğruya; “temsilcisi” olarak da şahsi sorumluğu söz konusudur.

Mirasbırakanın yasal mirasçısı olan davacılar hakkında, amme alacaklısı tarafından henüz takibe geçilmemiş olması, yasal mirasçıların borç tehdidi altında olmadıkları anlamına gelmez.

Öyleyse, bu konuda uzman bilirkişi veya bilirkişiler marifetiyle; mirasbırakanın, “ortağı” ve “yasal temsilcisi” olduğu limited şirketin defter, kayıt ve belgeleri üzerinde inceleme yaptırılarak şirketin aktif ve pasifinin saptanması ve mirasbırakanın şirketin kamu borcundan dolayı sermaye hissesi oranında şahsen sorumlu olacağı miktarın bu suretle belirlenmesi; amme alacağının şirketin malvarlığından tamamen tahsili mümkün ise; bu halde davacıların borca batıklığın tespiti istemekte hukuki yararlarının bulunmayacağı gözetilerek isteğin reddedilmesi;

değil ise, mirasbırakanın ölüm tarihi itibarıyla tespit edilen terekesi aktifinin, borcu karşılamaya yeterli olmaması halinde isteğin kabulüne karar verilmesi gerekirken, bu yönler araştırılmadan eksik inceleme ile hüküm kurulmasının da doğru bulunmadığı gerekçeleriyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

... 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; asıl ve birleştirilen davaların kabulü ile; muris ...'in terekesinin borca batık olduğunun tespiti ile davacılar ... ve...'in murisi ...'in mirasını hükmen reddettiklerinin tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Vergi Dairesi Başkanlığı vekili ile davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... Vergi Dairesi Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; eksik araştırmaya dayalı olarak hüküm kurulduğunu, davacıların terekeyi kabul anlamına gelecek davranışlarda bulunması halinde davanın reddinin gerekeceğini belirterek hükmün bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; eksik araştırmaya dayalı olarak hüküm kurulduğunu, davacıların terekeyi kabul anlamına gelecek davranışlarda bulunması halinde davanın reddinin gerekeceğini belirterek hükmün bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, 4721 sayılı TMK'nın 605 inci maddesinin 2 nci fıkrası gereğince açılan mirasın hükmen reddi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Ölüm tarihinde murisin ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise miras reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2). Bu maddeye dayanan talepler süreye tabi olmayıp, mirasçıların iyiniyetli ya da kötüniyetli olmalarının bir önemi bulunmamaktadır. Murisin ödemeden aczi ölüm tarihine göre belirlenir. Ölüm tarihi itibariyle, murisin tüm malvarlığı terekenin aktifini, tüm borçları ise terekenin pasifini oluşturur. Terekenin pasifinin aktifinden fazla olması; terekenin ödemeden aczini ve dolayısıyla da terekenin borca batık olduğunu gösterir. Ancak, tereke borca batık olmasına rağmen Türk Medeni Kanunu'nun 610/2 nci maddesinde açıklandığı şekilde tereke işlemlerine karışan, tereke mallarını gizleyen veya kendine maleden mirasçı, mirası reddedemez.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı ... Vergi Dairesi Başkanlığı vekili ile davalı SGK Başkanlığı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davalı SGK Başkanlığı ile davalı ... Vergi Dairesi Başkanlığı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi gereğince harçtan muaf olduğundan temyiz edenlerden harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,