Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/2621 K.2024/4421

Taraflar arasındaki harici satış sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil, ikinci kademede alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar ... ve arkadaşları vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ... ve arkadaşları vekilince temyiz edilmiş ve Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 25.05.2021 tarihli ve 2019/6422 Esas, 2021/4313 Karar sayılı kararı ile Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırılmış, İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; vekil edeni ile davalıların babası ... arasında 17.04.1974 tarihli satış sözleşmesi yapıldığını, sözleşmeye göre, dava konusu 81 parsel (yeni 132 ada 58, 132 ada 59 ve 132 ada 60 parsel) ve 83 (yeni 132 ada 34) parsel sayılı taşınmazlardaki ... hisselerinin satın alınmasına rağmen davalıların tapuda devir yapmadığını belirterek, dava konusu taşınmazlardaki ... adına olan hisselerin iptali ile müvekkili adına tescilini, talebin kabul edilmemesi halinde fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 20.000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; tapulu bir taşınmazın devrinin tapuda gerçekleştirileceğini, bunun dışındaki bir yol ve yöntemle taşınmaz satışı ve devrinin yapılmasının mümkün olmadığını, dava konusu taşınmazların tapulu taşınmazlar olduğunu ve harici satış senedi ile satılmalarının mümkün olmadığını, davanın her türlü zamanaşımı ve hak düşürücü süreler geçtikten sonra açılmış olması nedeniyle davanın reddi gerektiğini, müvekkillerinin miras bırakanının imzaladığı böyle bir belgenin bulunmadığını, bu nedenle davacının davasının reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.11.2018 tarihli ve 2016/854 Esas, 2018/385 Karar sayılı kararı ile; dava konusu Hacıobası Mahallesi 132 ada, 58-59-60 parsellerin eski 81 parsel sayılı taşınmazdan geldiği, 81 parsel sayılı taşınmaz bakımından satışın kadastro tespitinden sonra ancak kadastro tespitinin kesinleşmesinden önce yapıldığı, satış tarihi itibari ile taşınmazın taşınır hükmünde olduğu, buna göre bu malların mülkiyetinin devri zilyetliğin karşı tarafa teslimi ile gerçekleşeceğinden, satış ve devirlerin her türlü delille kanıtlanmasının mümkün olduğu, davacı tarafın satışa ilişkin yazılı satış sözleşmesi sunduğu,

ayrıca yapılan keşif ve dinlenen tanık ve mahalli bilirkişi beyanlarında dava konusu eski 81 parselin davalıların murisi tarafından davacıya satıldığı ve teslim edildiği, satış tarihinden itibaren günümüze kadar davacı tarafından kullanıldığı anlaşıldığından,

tapu iptal ve tescil talebinin kısmen kabulü ile Antalya ili, Manavgat İlçesi, Hacıobası Mahallesi, 132 ada, 58, 59 ve 60 parsel sayılı taşınmazlar üzerinde davalıların murisi ...'a ait 1/9 oranındaki hissenin tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tapuya tesciline, fazlaya ilişkin talebin reddine, tazminat talebinin kısmen kabulü ile 7.531,09 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ..., ..., ..., ..., ... ve dahili davalılar... ..., ..., ... ve ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri ve İstinaf Aşamasındaki Süreç

Davalılar ..., ..., ..., ..., ... ve dahili davalılar... ..., ..., ... ve ... vekilleri istinaf başvuru dilekçesinde; davacı tarafın dosyaya sunduğu senedin tanzim ve imza tarihinden itibaren 40 yıldan fazla sürenin geçtiğini, davanın zamanaşımı ve hak düşürücü süreler geçtikten sonra açıldığını, tapu iptali kararının hatalı olduğunu, taşınmazın harici satışının mümkün olmadığını, taşınmazın evvelden beri tapulu olduğunu, tanıklardan ...'ın dinlenmediğini, savunma haklarının kısıtlandığını, davacı tanıklarından ... ile davalılar arasında husumet bulunduğunu, yine davacı tanıkları Şenol ve Hasan'ın davacının yeğenleri olduğunu,

davacı tarafça sözleşme altındaki imzanın murise ait olduğunun kanıtlanamadığını, davacı lehine tazminata hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacı lehine hükmedilen vekalet ücretinin fahiş olduğunu, kısmen ret kararı yönünden ayrı ayrı her bir dava yönünden davalılar lehine vekalet ücreti takdir edilmesi gerektiğini belirterek, yerel Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 03.10.2019 tarih ve 2019/703 E., 2019/1143 K. sayılı kararı ile, İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varıldığından bir kısım davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 03.10.2019 tarih ve 2019/703 Esas, 2019/1143 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalılar ... ve arkadaşları vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 25.05.2021 tarih ve 2019/6422 Esas, 2021/4313 Karar sayılı ilâmında; davalılar ... ve arkadaşları vekilinin (eski 83 ve) yeni 132 ada 34 parsel sayılı taşınmaza ilişkin itirazlarının yerinde görülmediği, (eski 81 ve) yeni 132 ada 58, 59 ve 60 parsel sayılı taşınmazlara yönelik temyiz itirazlarına gelince;

davacı vekili tarafından sunulan 17.04.1974 tarihli harici satış senedinin düzenlendiği belirtilen dönemde eski 81 parsel numaralı taşınmaz tapuya kayıtlı olduğuna göre Mahkemece, dava konusu 132 ada 58, 59 ve 60 parsel sayılı taşınmazlardaki ... hisselerinin iptali ile davacı adına tapuya tesciline karar vermesinin yerinde olmadığı gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince, yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında bozma ilamında davaya konu olan 132 ada 34 parsel sayılı taşınmaza ilişkin temyiz itirazları yerinde görülmediğinden verilen tazminat kararının kesinleştiği, davalılar ... ve ...'ın Mahkemenin 2016/854 Esas ve 2018/335 Karar sayılı kararını istinaf ve temyiz etmediği anlaşıldığından davacıların adı geçen parseller yönünden iptal ve tescil talebi kapsamında davalılar ... ve ...'a yönelik davası yönünden önceki mahkeme kararının kesinleşmesi nedeniyle yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına,

harici satış senedinde ödenen bedelin 81 ve 83 parsellerin toplamı için ödendiği anlaşılmakla, hesaplanan bedelin yarısı olan 7.531,09 TL bedelin eski 81 parsel sayılı (yeni 132 ada 58, 59 ve 60 parsel) taşınmazın denkleştirici adalet ilkesi kapsamında tazminat bedeline tekabül edecek bölüm yönünden bu taşınmazlardaki payları bakımından tescil hükmü kesinleşen ... ve ...'ın ...'ın dosyadaki mevcut veraset ilamında 6/27 pay sahibi oldukları nazara alınmakla bu kişiler yönünden ayrıca tazminat hükmü de kurulamayacağı nazara alınarak bakiye kalan 21/27 pay bakımından 7.531,09 x 21/27= 5.857,51 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek

yasal faizi ile birlikte davalı ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'dan müştereken müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin isteminin ve adı geçenler yönünden tapu iptal ve tescil talebinin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu Hacıobası Mahallesi eski 81 parsel (yeni 58, 59 ve 60 parsel) yönünden satışın yapıldığı tarih itibariyle kadastro tespitleri henüz kesinleşmediğinden satışı için herhangi bir şekil şartı aranmayacağını, dava konusu taşınmazların 1974 yılında mirasçılar arasında satışının yapıldığını, Mahkemece denkleştirici adalet ilkesine göre müvekkiline ödenmesine karar verilen 5.857,51 TL tazminat tutarının çok düşük olduğunu belirterek, hükmün bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, harici satış sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil, ikinci kademede alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. Bilindiği üzere, tapulu bir taşınmazın mülkiyetinin devrini öngören her türlü sözleşmelerin resmi şekilde yapılması geçerlilik koşuludur (743 S.K'nun 634.. 4721 S.Türk Medeni Kanunu m. 706. Borçlar K. m. 213. Tapu Kanunu m. 26; 1512 Sayılı Noterlik Kanunu m. 60, 89).

Tapuda kayıtlı bir taşınmazın mülkiyetini devir borcu doğuran ve ancak Kanunun öngördüğü biçim koşullarına uygun olarak yapılmadığından geçersiz bulunan sözleşmeye dayanılarak açılan bir cebri tescil davası kural olarak kabul edilemez. Yasa hükümlerinin öngördüğü biçimde yapılmayan sözleşmeler hukuken geçersizdir. Burada öngörülen şekil, sözleşmenin geçerlilik koşulu olup, kamu düzenine ilişkindir.

Bu nedenledir ki, gerek mahkemece gerekse Yargıtayca doğrudan göz önünde tutulur (Yargıtay HGK'nın 05.12.2001 gün ve 2001/13-1021 Esas, 2001/1101 Karar; HGK'nın 16.04.2008 gün ve 2008/8-324 Esas, 2008/328 Karar; HGK'nın 27.05.2009 gün ve 2009/1-181 Esas, 2009/220 Karar; HGK'nın 16.06.2010 gün ve 2010/14-290 Esas, 2010/328 Karar).

Tapulu taşınmazların satışına ilişkin sözleşmeler resmi biçimde yapılmadıkça geçersizdir (TMK m.706, BK m.213, Tapu Kanunu m. 26 ve Noterlik Kanunu m.60, 89). Geçersiz sözleşmeye dayalı olarak elde edilen kazanımlar sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir. Ancak bu durumda, taraflar arasında geçersiz de olsa bir sözleşme olduğundan dava, sözleşme zamanaşımı süresine tabidir.

TBK’nın 146 ncı maddesinde (818 sayılı BK m.125) sözleşmeye dayanan alacakların, başka türlü hüküm mevcut olmadığı takdirde 10 yıllık zamanaşımına tabi olduğu hükme bağlanmıştır.

2. Yine 10.07.1940 tarih ve 1939/2 Esas, 1940/77 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararına göre, harici satışın hüküm ifade etmemesi halinde taraflar, satışın kanıtlanması durumunda verdiklerini sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca isteyebilirler. Taşınmazın güncel karşılığı talep edilemez (07.06.1939 tarih ve 1936/31 Esas, 1939/47 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı). Geçerli bir sebebe dayanmaksızın bir kişinin malvarlığından diğerinin malvarlığına kayan değerlerin eksiksiz iadesi denkleştirici adalet düşüncesine dayanır ve bu ilke; haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından istifade ederek kendi malvarlığını artıran kişinin elde ettiği bu kazanımı geri vermek zorunda olduğunu ve eski hale getirme yükümlülüğü altında bulunduğunu ifade eder.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, temyiz edenin sıfatına göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Onama harcı peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,