Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/2849 K.2025/2199

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, duruşma isteminin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesi gereğince reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; dava konusu 108 ada 1 ve 131 ada 1 parsel sayılı taşınmazların müvekkili Köye aidiyetinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin belirtilen kararına karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; yanlış nitelendirmeyle karar verildiğini, zamanaşımı süresinin ve hak düşürücü sürenin geçtiğini, kadastro mahkemesi kararının gözardı edildiğini, anılan kararın kesin hüküm teşkil ettiğini, keşifte hazır olan tanıklarının dinlenmediğini, davacının iddiasını ispatlayamadığını, taşınmazların kadim kullanım hakkının müvekkiline ait olduğunu, idari kararların bu hususa ilişkin belgeler olduğunu ve Mera Komisyonu tarafından dava konusu taşınmazların müvekkili Köye tahsis edildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Davacı, 22.09.2008 tarihinde kadim hakka dayanarak kadastro tespiti sırasında davalı adına sınırlandırılan mera parselinin tespitinin iptali ile davalı adına sınırlandırılması istemiyle eldeki davayı açmıştır. Yargılama sırasında hüküm altına alınan ......., ili, Merkez ilçesi, ....... Köyü, 108 ada 1 ve 132 ada 1 parsel sayılı taşınmazların ......,İli Mera Komisyonunun 17.12.2010 tarihli ve 503 sayılı kararı ve Valilik Makamının 23.12.2010 tarihli oluru ile Kütahya ili, Merkez ilçesi, ......Köyüne tahsisine karar verildiği anlaşılmıştır. Bu durumda; davanın, Mera Komisyonunun tahsis kararının iptali istemini de içerdiğinin kabulü gerekir.

4342 sayılı Mera Kanunu'nun 11. maddesi hükmü, “Komisyon; bölgenin ekonomik durumunu, iklim özelliklerini, toprak işleme esaslarını, arazi kullanma şekillerini ve kullanma kabiliyet sınıflarını dikkate alarak mevcut mera, yaylak ve kışlaklar ile bu amaçla kullanılabilecek diğer alanları, sulama ve geçit yerlerini tespit eder ve haritaları üzerinde belirler.

Köy veya belediyenin münferiden veya müştereken yararlanacağı mera, yaylak ve kışlak ihtiyacının belirlenmesinde, bu alanların karakter ve otlatma kapasitesi, bitkisel ve hayvansal gelişme ve otlatılacak hayvan miktarı dikkate alınır. Hesaplamada, bir büyükbaş hayvan birimi için verilmesi gerekli olan mera, yaylak ve kışlak alanı üzerinden o yerlerdeki çiftçi ailelerinin otlatma hakkı bulunur” 12. madde hükmü ise.

“Komisyon, 11 inci maddeye göre belirlenen ihtiyacı karşılayacak miktarda mera, yaylak ve kışlaklar ile bunlarla ilgili sulama ve geçit yeri olarak tespit edilen alanları halkın ortak olarak yararlanmaları amacıyla, o köy veya belediye tüzel kişiliğine tahsis eder ve tahsis kararı valiliğin onayına sunulur.

Bu kararda tahsis edilen yerin niteliği, miktarı, sınırları, hayvan sulama ve geçit yerleri, tahsis amacı, otlatma kapasitesi, aile işletmelerinin büyükbaş hayvan birimi üzerinden otlatma hakkı ve otlatabilecekleri hayvan sayısı da belirtilir…” şeklindedir.

4342 sayılı Kanun'un tahsis için kabul ettiği kıstas o köy veya belediyenin mera, yaylak ve kışlaklara olan ihtiyacıdır. İhtiyaç unsurunun belirlemesi yapılırken gözetilmesi gereken ölçütlerin neler olduğu da özellikle Kanun'un 11. maddesinde sıralanmıştır. Öte yandan ihtiyaç tespiti yapılırken Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca belirlenen normların dikkate alınması da zorunludur.

Bütün bu açıklamalardan sonra Mahkemece, taraflardan bildirecekleri delilleri istenip toplanmalı, bu arada çekişme konusu meraya ait mera komisyonundan mevcut işlem dosyası aslı veya onaylı örneği eksiksiz getirtilmeli, konunun uzmanı olan ziraat mühendisleri ve hukukçu bilirkişiden oluşturulacak kurula komisyondan getirtilen mera, yaylak, kışlak, otlak, çayır tutanakları, tahsis için ihtiyaç tespit tutanağı, komisyon tahsis kararı raporu, çiftçi ve aile bildirim cetvelleri, geçim kaynağı tutanağı, hayvan varlığı cetveli,

arazinin krokisi ve 1/5000 ölçekli haritası incelettirilmeli ve bu şekilde keşfe hazır olmaları sağlandıktan sonra yerinde keşif suretiyle inceleme yaptırılmalı, mera komisyonunun ihtiyaç tespitinde ve tahsiste 4342 sayılı Kanun'un 11. maddesindeki kıstaslara göre hata yapıp yapmadığı,

hata varsa bunun nedenleri ve hangi kıstaslardan kaynaklandığı ayrıntılı ve gerekçeli olarak bilirkişilerce saptanmalı, hata yapıldığı ve çekişme konusu meraya kısmen ya da tamamen davalının ihtiyacı olmadığı belirlenirse aynı yöntemle bu kez çekişmeli meraya davacının ihtiyacı olup olmadığı tespit ettirilmeli, bu yön yasadaki yönteme uygun şekilde kanıtlanırsa yararlanma hakkı tamamen veya kısmen ya da müştereken davacı köye bırakılmalı, aksi halde dava reddedilmelidir.

Somut olayda; mera komisyonun ihtiyaç tespitinin denetlendiği usulüne uygun bilirkişi incelemesi yaptırılması gerekmektedir. Bu nedenle, mahallinde uzman bilirkişiler eşliğinde yeniden keşif yapılmalı, bir büyükbaş hayvan birimi için verilmesi gerekli olan mera, yayla ve kışlak alanı üzerinde o yerde bulunan çiftçi ailelerinin yararlanma hakkı bulunduğundan, tahsis kararının tarihi esas alınarak bu alanların karakter ve otlatma kapasitesi, bitkisel ve hayvansal gelişme ve otlatılacak hayvan miktarı belirlenmeli, her iki köye tahsis edilen mera miktarları ile ihtiyaç durumları tespit edilmeli, bu tespit sonucu komisyon kararının yerinde olup olmadığı açıklığa kavuşturularak yukarıda açıklanan ilkeler gözetilerek bir sonuca gidilmelidir.

Mahkemece, 4342 sayılı Kanun'un öngördüğü ve yukarıda açıklanan şekilde yönteme uygun inceleme ve araştırma yapılmadan yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR