Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/4111 K.2025/2571

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalıya ait 2758 ada 1 parselde kayıtlı taşınmazın ... 18. Noterliğinin 12.12.1995 tarih ve ... yevmiye No.lu kira sözleşmesi ile 12.12.1995 tarihinde açık artırma usulü ihale ile davacı Şirket tarafından kiralandığını, 2007 yılına kadar sözleşmenin birer yıllık süreler ile ... Belediyesince uzatıldığını, ...

Belediye Encümeninin 05.09.2012 tarih ve 1096 sayılı kararıyla, 04.09.2012 tarihinde düzenlenen yapı tatil zaptı ile davacı Şirkete para cezası verildiğini, bu nedenle davalı Belediyenin dava konusu yapının davacı Şirket tarafından yapıldığını zımmen kabul ettiğini, davacının daha sonra yapı kayıt belgesi aldığını, davalının dava konusu taşınmazın imar plânında “belediye plaj tesis alanında” kaldığı gerekçesiyle kira sözleşmesini feshetmesi ve davacının tahliyesine yönelik işlemlerine karşı yürütmeyi durdurma istemli idari davaların açıldığını,

verilen yürütmenin durdurulması kararları doğrultusunda davacı Şirketin taşınmazı restoran olarak kullanageldiğini, en son 08.06.2021 tarihinde davalının talebi üzerine kaymakamlık tarafından yapı içindeki taşınır malzemelerin davacı Şirket yetkilisine teslim edildiğini, taşınmazın fiili tahliye işleminin gerçekleştirildiğini, davalı Belediyenin davacı Şirket tarafından inşa edilen yapının, Belediyeye ait olduğu iddiasıyla yıkılması yönündeki işlem ve eylemde bulunduğunu ileri sürerek 2758 ada 1 parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan yapının (muhdesatın) davacı Şirket tarafından inşa edildiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yerleşik Yargıtay kararları gözönüne alındığında, taşınmaz üzerindeki kalıcı bütünleyici parça niteliğindeki unsurların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetin varlığından söz edilemeyeceğini, taşınmaz ile ilgili açılmış ortaklığın giderilmesi veya kentsel dönüşüm uygulaması ya da kamulaştırma işlemi bulunmadığını, bu nedenle açılan bu davada davacının hukuki yararının da bulunmadığını, davalı ... adına kayıtlı taşınmaz üzerindeki yapının tamamının ruhsatsız olup, davacı Şirket tarafından hukuka aykırı olarak inşa edildiğini, davalı İdarece dava konusu taşınmaz ile ilgili işlemlerin hukuka ve mevzuata uygun olarak sürdürüldüğünü belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ".... Belediye Başkanlığı tarafından sunulmuş olan ... 8. Noterliğinde 05/10/1995 tarih ... yevmiye sayılı işlem ile ... Belediye Başkanlığı ile davacı ...

Tur İnş San ve Tic Ltd Şti arasında imzalanan kira devir sözleşmesi ekindeki ihale şartnamesinin özel şartname bölümünü 3.maddesine göre "kiracı kiraladığı taşınmazı ihalenin yapıldığı tarihteki durumu ile teslim alır ve başkaca bir talepte bulunamaz, kiralanan mal tahliye tarihinde nasıl teslim edildi ise o şekilde teslim alınacak ve sözleşme sürecinde kiralanan üzerinde kiralayanın yazılı izni alınmadıkça hiçbir ilave, tadilat ve yıkımlı esaslı onarım yapılmayacaktır.

Kiracı tarafından kiralayanın izni ile yapılan ek tesisler tahliye halinde kiralayana bedelsiz terk edilir" şeklinde sözleşme hükmü bulunduğu, bu sözleşme hükmü dikkate alındığında taşınmaz üzerindeki bu muhtesatın davacı tarafından inşa edildiği talebinin kabulünün mümkün olmadığı, davacının belediye ile kira sözleşmesi yapar iken muhtesata ilişkin olarak kiralayana bedelsiz terk edeceği ve kiralayanın rızası olmadan ilave tadilat ve onarım yapamayacağı..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Tüm dosya kapsamına göre; davacı şirket vekili tarafından, davalı ... aleyhine açılan muhtesat tespiti davasının yapılan yargılaması sonunda; dava konusu ... İlçesi, ... Mahallesi, eski 2155 (yeni 2758 ada 1) parsel sayılı taşınmazın tamamının davalı ...

Belediyesi adına kayıtlı olması, davacı şirketin dava konusu taşınmazda mülkiyet payının olmaması, taşınmazın beyanlar hanesinde "tamamı kıyı kenar çizgisi içinde kalmaktadır" şerhinin bulunması, yine taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "belediye plaj tesisi" alanında kalması, taşınmaza ilişkin olarak açılmış herhangi bir ortaklığının giderilmesi davası, kamulaştırma işlemi ya da kentsel dönüşüm uygulaması bulunmadığının anlaşılması karşısında; davacı şirketin eldeki davayı açmasında aktif dava ehliyeti ve hukuki yararı bulunmadığından; davanın usulden reddine karar vermek gerekirken, mahkemece dosyaya sunulan ve dava dışı ...

Belediyesi ile davacı şirket arasında düzenlenen ... 8. Noterliği'nin 05/10/1995 tarihli kira sözleşmesinin eki ihale şartnamesinin özel şartname kısmının 3. maddesi hükümlerine göre, dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan yapının (restaurant binasının) davacı tarafından inşa edildiği talebinin kabulünün mümkün olmadığı,

davacı ile dava dışı belediye arasındaki kira sözleşmesine göre, taşınmazın tahliyesi halinde üzerindeki tesislerin kiralayana bedelsiz terk edilmesinin gerektiği ve taşınmaza kira dönemi içinde, kiralayanın rızası olmadan ilave tadilat ve onarım yapılmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın (esastan) reddine karar verilmesinde isabet bulunmamıştır." gerekçesiyle davacı Şirket vekilinin istinaf itirazlarının kısmen kabulü ile sair istinaf itirazlarının reddine, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz başvuru dilekçesinde özetle; davacının davayı açmakta hukuki yararının bulunduğunu ve Anayasadaki mülkiyet hakkına dayandığını, bilirkişi raporunda taşınmazın davalı tarafından yapıldığının belirlenmesine rağmen Mahkemenin taleple bağlı kalmayarak karar verdiğini, yapı, kiralayanın yazılı izni ile yapılmadığı için gerekçede belirtilen sözleşme maddesinin uygulanamayacağını, mülkiyet hakkının ihlâl edildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, muhdesat aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR