Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/4196 K.2025/764

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin mirasbırakanı ...'ın 2871 ada 3 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki binanın zilyetlik ve haklarını ... 12. Noterliğinin 21.09.2984 tarih ve ... yevmiye numaralı sözleşmesi ile satış göstermek suretiyle oğulları olan davalılar ... ve ...'a devrettiğini, temlikin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu, davalıların ... Büyükşehir Belediyesine başvurarak 25.03.1996 tarihinde taşınmazdaki 1/4'er payları adlarına tescil ettirdiklerini ileri sürerek, tapu kaydının iptali ile miras payları oranında adlarına tesciline, olmadığı takdirde tenkisine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; müvekkillerinin dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan binayı inşa ederek mirasbırakan anneleri ile birlikte yaşamaya başladıklarını, annelerine baktıklarını, davacıların ise ilgilenmediklerini, ölünceye kadar bakıp sahip çıkmalarının karşılığı olarak mirasbırakanın zilyetlik hakkını 250.000,00 TL bedelle kendilerine devrettiğini, taşınmazdaki işgalci sıfatlarının sona erdirilmesi için gereken bedeli ödeyerek taşınmazı satın aldıklarını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece, Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 09.06.2014 tarihli ve 2013/21788 Esas, 2014/11292 Karar sayılı ilâmına uyularak yapılan yargılama sonunda 17.02.2021 tarihli karar ile "davacıların tapu iptali ve tescil istemi yönünden; Yargıtay kararında bozma hususu yapılmadığı için yeniden hüküm verilmesine yer olmadığına, davacıların tenkis istemi yönünden davanın kabulü ile 142.551,30 TL'nin davalılardan tahsili ile davacı ...'e verilmesine, 142.551,30 TL'nin davalılardan tahsili ile davacı ...'a verilmesine" karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma kararı

Mahkemenin 17.02.2021 tarihli kararına karşı süresi içinde davalılar vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine, Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 14.06.2021 tarihli ve 2021/1916 Esas, 2021/3281 Karar sayılı ilâmında özetle; "... Mahkemece bozma kararına uyulmasına rağmen bozma gereklerinin tam olarak yerine getirildiğini, tenkis alacağına dair usulüne uygun olarak düzenlenmiş bilirkişi raporu alındığını söyleyebilme olanağı yoktur.

Hal böyle olunca, uzman bilirkişlerden usulüne uygun olarak düzenlenmiş, hükme ve denetime elverişli rapor ile; öncelikle sabit tenkis oranının belirlenmesi, mirasbırakanın davalı tarafa kazandırdığı malların (sabit tenkis oranına göre) değerinde azalma olmaksızın bölünüp - bölünemeyeceğinin tespit edilmesi, tasarrufa konu malın sabit tenkis oranında bölünemezliği ortaya çıktığı takdirde TMK'nın 564. maddesindeki tercih hakkı gündeme geleceğinden bu hususun değerlendirilmesi,

sabit tenkis oranı bulunmadan (tasarrufa konu malın sabit tenkis oranında bölünmesinin mümkün olmadığı tespit edilmeden) seçimlik hakkın kullanılamayacağı, tercih yapılmış ise de bu tercihin sonuç doğurmayacağı nazara alınarak, doğru zamanda davalılara yeniden tercih hakkını kullanmaları için süre verilmesi, 11.11.1994 günlü 4/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca süratle dava konusu taşınmazın karar tarihindeki veya karar tarihine en yakın tarihteki rayice göre değerini gösterir rapor alınması,

bundan sonra ihlal edilen saklı payın bilirkişilerce tespit edilmesi ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bozmaya uyularak verilen karar

Mahkeme yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; davacıların tapu iptali tescil talebi yönünden Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 14.06.2021 tarih ve 2021/1916 Esas, 2021/3281 Karar sayılı ilâmı dikkate alınarak yeniden karar verilmesine yer olmadığına, davacıların tenkis talebi yönünden davanın kabulü ile 2.515.086,25 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'e, 2.515.086,25 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ... .'a verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri

Bir kısım davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle;

1. Dava konusu arsanın ve yapının tenkis hesabına konu olmasının mümkün olmadığını,

2. Bilirkişilerin dava konusu taşınmazın kıymetini yüksek belirlediğini,

3. Dava konusu taşınmazın değerinin hesaplanmasında esas alınan tarih ve seçimlik hakkın kullanıldığı tarihin hatalı olduğunu,

4. Seçimlik hakkın usulüne uygun kullandırılması için taşınmazın değerinin tespiti sonrası kullandırılması ve bu değerin tespiti sonrası müvekkillere seçimlik hakkın kullanılmasının sonuçlarının gösterilmesi gerektiğini, ancak bu durumda seçimlik hakkı kullananın seçimin sonuçlarının algılanabilineceğini, buna rağmen Mahkemece aksi bir şekilde yargılama yürütülerek, seçimlik hakkın kullandırılması sonrası adeta davacıların beyanları doğrultusunda dosyada yeniden bir hesaplama yaptırıldığını ve davacının istediği tarih üzerinden daha yüksek bir değer belirlendiğini, bu durumun davalıların haklarını kısıtladığını beyan ederek ve re'sen belirlenecek nedenlerle temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil, olmazsa tenkis istemine ilişkindir. 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre bir kısım davalılar vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Mahkemenin Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğar. Diğer taraftan Mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu müessese; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararındaki esas çerçevesinde işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir (09.05.1960 tarihli, 21/9 sayılı YİBK).

Somut olayda; Mahkemenin 17.02.2021 tarihli kararı ile davalılar aleyhine her bir davacı için 142.551,30'ar TL tenkis alacağına hükmedilmiş, Mahkeme kararı sadece davalılar vekili tarafından temyiz edilmiş ve bozma ilâmına Mahkemece uyulmuştur. Bu durumda hükmü temyiz etmeyen davacılar yönünden davalılar aleyhine hükmedilecek alacak miktarı 142.551,30'ar TL'yi geçemez. Mahkemece, önceki hükmü temyiz eden davalılar aleyhine olacak şekilde davacılar lehine 2.515.086,25'er TL'ye hükmedilmesi usuli kazanılmış hakkın ihlâli niteliğinde olup yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Bir kısım davalılar vekilinin V.B.2. maddesinde açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan kararın BOZULMASINA,