Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2025/1758 K.2025/2676

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların paydaşı olduğu dava konusu 424 parsel (yeni 8378 ada 13 parsel) sayılı taşınmazda 29.08.2012 tarihinde 23139/190537 hissenin 16.000,00 TL bedel ile davalıya satıldığını, davacıların ön alım hakkına haiz olduklarını ileri sürerek davalı adına olan payın iptali ile davacılar adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; borç karşılığı devir yapıldığını, işlemin gerçek bir satış olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 14.12.2021 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulüne, 8378 ada 13 parselde davalı ... adına kayıtlı 23139/190537 hissedeki tapu kaydının iptali ile davacı ... adına 16.528,00 TL bedel karşılığında tapuya kayıt ve tesciline, diğer davacı ...'ın açtığı davanın güncel tapu kaydında hissesinin bulunmaması nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Mahkemenin 14.12.2021 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı vekilinin temyiz isteminde bulunulması üzerine, Dairemizin 06.09.2022 tarihli ve 2022/4878 sayılı ilâmında; davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine karar verilip Mahkemece, konusunda uzman bilirkişiden denetime elverişli şekilde rapor alınarak; resmî senette yazılı satış bedeli ile tapu masrafı toplamı olan 16.528,00 TL'nin ön inceleme tarihi olan 05.03.2015 tarihinden bilirkişi incelemesi yapılan tarihe kadar nemalandırılması hâlinde ulaşacağı değer belirlenerek bu miktardan depo edilen ve bankada mevcut bulunan (nemalı veya nemasız) miktar çıkarılıp aradaki farkın da depo edilen ön alım bedeline ilavesi suretiyle karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, ilâm başlığında belirtilen kararında; bilirkişiden; resmî senette yazılı satış bedeli ile tapu masrafı toplamı olan 16.528,00 TL'nin nemalandırılması hâlinde ulaşacağı değerin alınan bilirkişi raporu ile hesaplanarak bu miktarın depo ettirildiği gerekçesiyle davacı ... yönünden davanın kabulüne, davaya konu hissenin davacı ... adına 151.406,82 TL bedel karşılığında tapuya kayıt ve tesciline, diğer davacı ... bakımından ise güncel tapu kaydından isminin bulunmaması nedeni ile yargılama sırasında paydaşlığı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacı ... yönünden verilen kararın uygun olduğunu, ancak bu davacı yönünden reddedilen dava ile ilgili yargılama gideri ve vekâlet ücretinden sorumlu tutulması gerektiğini, yine bu davacı yönünden reddine karar verildiğinden davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, açılan davada davacı ... tarafından davaya konu hissenin 1/2'nin tescili için dava açıldığını, yargılama içerisinde diğer davacının pay sahipliğinin sona ermesi nedeni ile davasının konusuz kaldığını, bu nedenle davacı ... yönünden tümü değil taleple bağlı kalınarak 1/2'si yönünden karar verilmesi gerektiğini, nemalandırmanın denkleştirici adalet ilkesine aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, ön alım hakkından kaynaklı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ön alım hakkı paylı mülkiyet hükümlerine tâbi taşınmazlarda payın üçüncü kişiye satılması hâlinde, diğer paydaşlara o payı öncelikle satın alma yetkisi veren bir haktır. Bu hak paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve payın üçüncü kişiye satılması ile kullanılabilir hâle gelir. Ön alım hakkının kullanılmasıyla bu hakkı kullanan paydaş ile alıcı arasında kapsam ve şartları satıcı ile davalı arasında yapılan sözleşmenin aynı olan bir satım ilişkisi kurulmuş olur. Ön alım bedeli tapuda gösterilen satış bedeli ile davalı tarafından ödenen harç ve masrafların toplamından ibarettir. Ön alım bedeli olarak; tapuda gösterilen satış bedeli ile davalı tarafından ödenen harç ve masrafların toplamı üzerinden davacı yararına vekâlet ücreti takdir edilmesi gerekmektedir.

Ön alım davalarında dava değeri, tapu dairesindeki resmî akit tablosunda gösterilen satış bedeli ile tapu harç ve masraflarının toplamı olup somut uyuşmazlıkta bozma ilâmımız uyarınca yargılama sürecinde paranın satın alma gücünde meydana gelen azalma nedeniyle neması hesap ettirilerek toplam bedel depo edilmiş ise de bu miktar (neması), dava değerine dâhil olmadığından satış bedeli ve neması olarak hesaplanan değerin toplamı üzerinden harç ve vekâlet ücretinin hesaplanması doğru değildir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi bozmayı gerektirmiş ise de yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/2 hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı vekilinin temyiz itirazlarının yukarıda açıklanan nedenlerle kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (5) numaralı bendinde yer alan "Harçlar tarifesi hükümlerine göre alınması gereken toplam 10.342,60 TL harçtan peşin alınan 273,25 TL harcın mahsubu ile noksan kalan 10.069,35 TL harcın davalıdan tahsiline" ibaresinin çıkarılarak yerine "Harçlar tarifesi hükümlerine göre alınması gereken toplam 1.129,02 TL harçtan peşin alınan 273,25 TL harcın mahsubu ile bakiye 855,77 TL harcın davalıdan tahsiline" ibaresinin yazılmasına,

yine hüküm fıkrasının (7) numaralı bendinde yer alan "Hüküm tarihindeki tarife uyarınca 30.000,00 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine" cümlesinin çıkarılarak yerine "Hüküm tarihindeki tarife uyarınca 16.528,00 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine" cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,