Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2025/2029 K.2025/5355

Mahkeme kararı müdahil davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili adına İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ..., 3511 ada, 16 parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde 26.07.1973 tarih ve 6215 yevmiye numarası ile davalı heline 4.515,00 eski Türk Lirası bedelle, 775 sayılı Gecekondu Kanunu'nun 27... 'üncü maddeleri gereğince anapara ipoteği tesis edildiğini, ipotek bedelinin günümüz karşılığının tespit edilmesi ve mahkeme veznesine depo edilmesi suretiyle ipotek şerhinin kaldırılmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, dava konusu taşınmazın ... Belediye Encümeninin 19.01.1973 tarihli 5/101 sayılı kararı ile davacıya verildiğini, satış bedelinden 3.000,00 eski Türk Lirasının tahsil edildiğini, bakiye kalan satış bedeli olan 4.515,00 eski Türk Lirası için de 23.07.1973 tarihli ve 6215 sayılı Emlak Dairesi tarafından tapu sicil müdürlüğüne gönderilen yazı ile dava konusu 26.07.1973 tarihli 'ipotek belgesi' tesis edildiğini ve kayden işlendiğini, davacının zamanında kalan bakiye tutarı ödememesi üzerine ... Belediyesi'nin 31.03.1978 tarihli 26-1495 sayılı Encümen Kararı ile davacıya ait tahsis işleminin iptaline ve 3.000 eski Türk Lirası'nın iadesine karar verildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece, yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; dava konusu taşınmazın ipotek tesisine konu tahsis işleminin, Belediye (idare) tarafından alınan kararla iptal edilmiş olması karşısında, mahkememizce iddiaların değerlendirilmesini gerektirir nitelikte ipotek kaydı bulunmayıp öncelikle idarenin almış olduğu iptal kararına ilişkin yargılamanın yapılması gerektiği ve bu kararın tartışılması da Adli Yargı'nın görevi kapsamında bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Müdahil davacı vekili temyiz nedenlerinde özetle; idarece yapılan işlemin kötüniyetli olduğunu, bu işlemin iptali için İzmir 4. İdare Mahkemesinin 2014/583 esas sayılı dosyası ile dava açtıklarını, idare mahkemesi tarafından satış bilindiği halde inşaat izni verildiğini, müvekkilinin sözkonusu arsayı alırken iyiniyetli üçüncü kişi olarak davalı Belediyeye başvurarak ipotek bedelini ödemek istediğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; ipoteğin fekki istemine ilişkindir.

775 sayılı Kanun'un 27. maddesi şöyledir: "Bu kanun hükümlerine göre kendilerine arsa tahsis edilenlerle gecekondusunu ıslah edeceklere, imkanları nispetinde Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca, mahalli belediyelerce veya diğer daire ve kurumlarca her türlü teknik yardım yapılır ve bunlara uzun vadeli konut kredisi verilmesi ve ayni yardım yapılması yoluna gidilir.

Islahı gereken konutların tesbiti işlemleri, arsa tahsisi, yeniden konut yapacaklara veya konutunu ıslah edeceklere temin olunacak kredi veya yapılabilecek ayni ve teknik yardımların miktar, şekil ve sair şartlarına dair esaslar yönetmelikte belirtilir. Kendilerine arsa tahsis edilenler, yönetmelikte belirtilen işlemleri, tahsis tarihinden itibaren 6 ay içinde tamamlamıya ve krediye ihtiyaçları bulunduğu ve yönetmeliğe göre gerektiği takdirde, ...

Bankasında kendilerine kredi tahsisini gerektirecek şekilde hesap açtırmaya mecburdurlar. Bunlardan krediye hak kazananların kredi tahsis tarihinden itibaren diğerlerinin ise, arsa tahsisi tarihinden itibaren en geç 1 yıl içinde konutlarını yapmaya başlamaları ve 32 nci maddeye uygun olarak önceden tesbit edilen plana göre, nüve kısmını en geç 2 yıl içinde bitirmeleri şarttır.

Bu şartlara uymıyanlardan, bu kanuna göre tahsis edilmiş veya edilecek taşınmaz mallar hiçbir hüküm alınmasına lüzum kalınmaksızın geri alınır."

Bilindiği üzere ipotek kişisel bir alacağın teminat altına alınması amacını güden ve bir taşınmaz değerinden alacaklının alacağını elde etmesini sağlayan sınırlı bir ayni haktır. Tarflar mevcut ipoteği iradeleriyle tapuda yapacakları işlem sonucu kaldırabilecekleri gibi bir tarafın terkine rıza göstermemesi halinde ipotek bedelinin ödenmesi koşulu ile kaldırılmasını mahkemeden de isteyebilir.

Dava, tapu kaydı üzerine 775 sayılı Gecekondu Kanunu'nun 27... . maddeleri uyarınca konulan ipoteğin bedeli ödenmek suretiyle terkinine ilişkindir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 884. maddesi gereğince Kanun'da öngörülen şartların varlığı halinde ipoteğin fekkinin istenmesi mümkün olup, buna dair yasal koşullar TMK'da düzenlenmiştir. O hâlde ipoteğin fekkine ilişkin davanın adli yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.

Mahkemece yapılacak iş davacının satıcısına yapılmış olan tahsisin iptaline karar verilmiş ise de bugüne kadar önceki davacı satıcı adına oluşturulan tapu sicili iptal edilmediğinden, ipotek bedelinden ödenmeyen kısmın tahsis bedeline oranlanmak suretiyle, dava açma tarihinde taşınmazın rayiç değeri bilirkişiye tespit ettirilerek bulunan yüzdelik oran ile taşınmazın değerinin oranlanması suretiyle eksik kalan ipotek bedelinin davacı tarafından depo edilmesi halinde ipoteğin fekkine dair karar verilmesi suretiyle hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde davanın yargı yolu nedeniyle reddine karar verilmesi doğru olmamış,

bu husus kararın bozulmasını gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 12.12.2025 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞIOY

Yapılan yargılamaya, toplanan delillere, tüm dosya içeriğine göre, Mahkeme kararı ve dayandığı gerekçeler usul ve yasaya uygun olduğundan Mahkeme kararının onanması görüşündeyiz.