Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2025/4339 K.2025/4366

Mahkemece Dairemizin bozma ilâmına uyularak verilen karar, bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı ... vekili dava dilekçesinde; 150 parsel sayılı taşınmazın müvekkiline, komşu 4396 parsel sayılı taşınmazın davalılara ait olduğunu, 150 parsel sayılı taşınmaza bitişik 151 parsel sayılı taşınmaz lehine Germencik Sulh Hukuk Mahkemesinin 1987/68 Esas ve 1990/510 Karar sayılı ilâmı ile 4396 (eski 158) parsel sayılı taşınmaz üzerinden geçit hakkı tesis edildiğini; ancak tesis edilen geçit hakkından bugüne kadar ulaşımın mümkün olmadığını ileri sürerek, 150 parsel sayılı taşınmaz lehine uygun görülecek bedel karşılığında 4396 parsel sayılı taşınmaz üzerinden 3 metre genişliğinde geçit hakkı kurulmasını ve davacıya ait 151 parsel sayılı taşınmaz lehine davalılara ait 4396 (eski 158) parsel üzerinden Mahkeme kararı ile kurulan geçit hakkının kaldırılmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; davanın kesin hüküm nedeniyle usulden reddini, aksi takdirde esastan reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkeme ilk kararında, davanın kısmen kabul, kısmen reddine; davacının ... ve ... hakkındaki taleplerinin reddine, Germencik Sulh Hukuk Mahkemesinin 1987/ 68... /510 Karar sayılı ilâmı ile kurulan geçit hakkının kaldırılmasına, 150 parsel sayılı taşınmaz lehine 143 parsel ve 142 parsel üzerinden geçit hakkı kurulmasına karar vermiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin 22.06.2016 tarihli kararına karşı süresi içinde bir kısım davalılar vekili temyiz isteminde bulunulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 30.09.2020 tarihli ve 2016/16705 Esas, 2020/5615 Karar sayılı ilâmında özetle;

"fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi de dikkate alınarak lehine geçit hakkı istenilen 150 parsel sayılı taşınmazdan kesintisiz olarak yola ulaşımın sağlanması için 151 parsel sayılı taşınmaz ile arasında akdi irtifak kurularak Germencik Sulh Hukuk Mahkemesinin 1987/68 E., 1990/510 K. sayılı ilâmında belirtilen,

151 parsel lehine 4396 parsel aleyhine tesis edilen ve 11.04.2016 havale tarihli bilirkişi raporunda gösterilen 4 No.lu güzergahtan davacıya ait 150 parsel lehine geçit hakkı kurulması gerekirken aleyhine geçit hakkı tesis edilen davalıların yükünü ağırlaştıracak şekilde yeni bir geçit hakkı tesisinin doğru olmadığı" belirtilerek hükmün bozulmasına karar vermiştir.

B.Mahkemece Bozma İlâmına Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemece bozma ilâmına uyularak; "....dâhili davalı ... ve dâhili davalı ... hakkındaki taleplerin reddine; (eski 150 parsel) yeni 1 65... parsel sayılı taşınmaz lehine olmak üzere; aynı yer (eski 151 parsel) 1 65... parsel sayılı taşınmaz aleyhine; ...

Kadastro Müdürlüğü'nün 13.05.2022 tarihli müzekkere cevabı ekindeki krokide belirtildiği üzere A harfi ile gösterilen 583,97 m²'lik alanda akdi irtifak hakkı tesisi ve 11.04.2016 havale tarihli bilirkişi raporunda ve ekindeki EK-2 No.lu krokide 4 üncü alternatif olarak incelemesi yapılan pembe renk ile gösterilen davalılara ait aynı yer 4396 parsel üzerinden 1 65... parsel sayılı taşınmaz lehine olmak üzere (Germencik Sulh Hukuk Mahkemesinin 1987/68 E., 1990/510 K. sayılı ilâmı ile tesis edilen,

teknik bilirkişinin 16.10.1990 tarihli rapor ve krokisinde belirtilen 3. 9. 17. tahsilat noktasını takip eden eski 152 parselin müşterek sınırında eski 158 parsel aleyhine eski 150 parsel yeni 1 65... parsel sayılı taşınmaz lehine olmak üzere 3 metre genişlikte 269 metre uzunlukta toplam 807 m²'lik kısım üzerinde) geçit hakkı tesisine" karar verilmiştir.

C.2.Bozma Kararı Hükmün ... ve ... vekili tarafından temyizi üzerine Dairemizin 27.03.2023 tarihli ve 2023/128 Esas, 2023/1762 Karar sayılı ilâmı ile hükmün onanmasına karar verilmiştir.

Davalılar ... ve ... vekili tarafından kararın düzeltilmesinin istenilmesi üzerine Dairemizin 21.11.2023 tarihli ve 2023/4791 Esas, 2023/5572 Karar sayılı ilâmında özetle; "davacının taşınmazı olan 1 65... (eski 150) parsel sayılı taşınmaz lehine kurulan geçit irtifakı daha önce Germencik Sulh Hukuk Mahkemesinin 1987/68 Esas ve 1990/510 Karar sayılı dosyasında komşu 1 65... (eski 151) parsel sayılı taşınmaz lehine tesis edilen geçit irtifakına bağlanmış ise de;

bu durumda yükümlü taşınmazlardan olan 4396 parsel sayılı taşınmazın geçit yükü ağırlaştığından bilirkişi vasıtasıyla karar tarihine yakın olacak şekilde uygun bir geçit bedeli tespit edilerek 4396 parsel sayılı taşınmaz maliklerine ödenmek üzere depo edildikten sonra geçit irtifakı kurulması gerekirken herhangi bir bedel belirlenmeden geçit irtifakı kurulmasının doğru görülmediği" gerekçesiyle onama ilâmının kaldırılmasına hükmün belirtilen gerekçeyle bozulmasına karar verilmiştir.

D.Mahkemece 2.Bozma İlâmına Uyularak Verilen Son Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; davanın kabulüne 1 65... (eski 150) parsel sayılı davacı taşınmaz lehine 1 65... parsel (eski 142), 1 65... parsel (eski 143) ve 1 65... parsel (eski 151) sayılı davalı taşınmazlar aleyhine; 30.01.2025 tarihli bilirkişi raporu (Harita Bilirkişisi: ... ) ve ekli krokide yeşil renkle 3 numaralı alternatif güzergah olarak gösterilen, 3 metre genişliğinde, 205,36 metre uzunluğunda, toplamda 616,07 metrekarelik alanda (1 65... (eski 142) parsel aleyhine 118,48 m², 1 65... (eski 143) parsel aleyhine 230,30 m², 1 65... (eski 151) parsel aleyhine 267,29 m² olarak) geçit hakkı tesisine karar vermiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... ve ... vekili; davalılar lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir.

2. Davalı ... ve ... vekili; bozma ilâmına uyulması gerekirken ek rapor adı altında yeni bir bilirkişi raporu aldırılarak yeni bir güzergah belirlendiğini, akdi irtifakın tesis edildiği 151 parseldeki güzergah ile hükümde geçit hakkı tesis edilen 151 parseldeki güzergahın farklı olduğunu, davalılar lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir.

B.Değerlendirme ve Gerekçe

Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3/2 hükmü atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428. maddesi ile 439/2 hükmünde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Hemen belirtilmelidir ki, Mahkemenin Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğar. Diğer taraftan yerel mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu müessese mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararındaki esas çerçevesinde işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir (09.05.1960 tarihli, 21/9 sayılı YİBK).

Somut olaya gelince; dava geçit hakkı istemine ilişkin olup eski 150 parsel (yeni 1 65... parsel) maliki davacının taşınmazı lehine 142 (yeni 1 65... ) ile 143 (yeni 1 65... ) parsel sayılı taşınmazlar aleyhine tesis edilen geçit hakkı, Dairemizin bozma ilâmında yer alan gerekçelerle uygun güzergah olarak görülmemiş ve daha önce aleyhine geçit hakkı tesis edilen ve tapu kaydında irtifak şerhi belirtmesi olan 4396 (yeni 1 65... parsel) parselin bulunduğu 4 numaralı güzergah üzerinden geçit tesis edilmesi gerektiğine değinilmiştir.

Mahkemece bozma ilâmına uyularak 1 50... parsel arasında akdi irtifak tesis edilmiş ve 150 parsel lehine 1 51... parsel sayılı taşınmazlar aleyhine bedelsiz olarak tesis edilen geçit hakkı onanmış, karar düzeltme ilâmımızda ise 4396 parsel (yeni 1 65... parsel) maliki lehine karar tarihine yakın olacak şekilde tespit edilecek geçit bedelinin depo edilmesi gerektiği belirtilerek onama ilâmının kaldırılmasına hükmün belirtilen gerekçeyle bozulmasına karar verilmiştir.

Onama ilâmının geçit bedelinin depo edilmemesi yönünden hatalı olduğu belirtilerek Dairemizce karar düzeltme istemi kabul edilmiş ve onama ilâmının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Tesis edilen güzergahın uygun olmadığına dair bozma sebebine yer verilmemiştir.

Bu nedenle bozma kararına uyulmakla aleyhine geçit hakkı tesis edilmeyen diğer parsel malikleri lehine usuli kazanılmış hak oluşmuştur.

Buna rağmen bozma ilâmına uyan Mahkemenin sadece bedel yönünden inceleme ve araştırma yapması gerekirken bozma ilâmına aykırı davranarak dosyada yeniden keşif yapması ve bilirkişilerce belirlenen farklı bir güzergah üzerinden hüküm tesis etmesi doğru değildir.

Mahkemece 151 (yeni 1 65... ) parsel ve 4396 (yeni 1 65... ) parsel malikleri usulüne uygun şekilde davaya dâhil edildikten sonra bozma ilâmı öncesi tesis edilen güzergah üzerinden geçit hakkı kurulması gerekirken 1 65... ve 10 parsel sayılı taşınmazlar aleyhine olacak şekilde geçit tesisi doğru görülmediğinden hükmün belirtilen sebeple bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR