Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2025/5097 K.2025/5512

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar; bir kısım davalılar vekili ve davalı ... İşletmeleri Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; dava konusu 735 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki ortaklığın aynen taksim, mümkün değilse satış suretiyle giderilmesini talep etmiştir. Davacı ... vekili 15.07.2024 tarihli beyan dilekçesinde; taşınmaz üzerindeki konut, müştemilat, meyve ve çam ağaçlarının müvekkiline ait olduğunu, bu konuda itiraz olduğu takdirde dava açmak için taraflarına süre verilmesini, ardından ortaklığın aynen taksim ya da satış yoluyla giderilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1. Bir kısım davalılar vekili duruşmada; bilirkişi raporundaki beyanları kabul etmediklerini belirterek, davanın reddini savunmuştur. 2. Davalı ... İşletmeleri Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde; taşınmazda 1/2 hissede malik olduğunu, bu taşınmazdaki Hazine hissesini 3646 sayılı Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Hakkında Tescil Edilecek Taşınmaz Mallar Hakkında Kanun hükümleri uyarınca müvekkil İdareye devrettiğini, taşınmazda aynen taksimin mümkün olduğunu, satış istemediklerini belirterek, davanın reddini savunmuştur. 3. Davalı ... ... cevap dilekçesinde; taşınmazda aynen taksimin mümkün olduğunu belirterek, davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 25.01.2011 tarihli ve 2008/1005 Esas, 2011/111 Karar sayılı kararıyla davanın kabulü ile ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Mahkemenin yukarıda (III) numaralı bentte belirtilen kararının süresi içinde bir kısım davalılar tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 28.11.2011 tarihli ve 2011/12548 Esas, 2011/13161 Karar sayılı karar ile satışına karar verilen taşınmazın tapu kaydının beyanlar hanesinde yazılı olan kısıtlama şerhi üzerinde durularak İdare mahkemesinde devam eden yargılama sonucunun beklenmesi ve sonucuna göre karar verilmesi, satış bedelinin ne şekilde dağıtılacağının gösterilmemesi ve harcın hatalı olarak gösterilmesi doğru görülmemiş, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

2. Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, yukarıda karar başlığında yer verilen karar ile davanın kabulüne, dava konusu 1 07... parsel (eski 735 parsel) sayılı taşınmaz üzerinde var olan ortaklığın satış suretiyle giderilmesine, davaya konu edilen 1 07... parsel (eski 735 parsel) sayılı taşınmaz ve üzerinde yer alan muhdesatların satışından elde edilen gelirin %63,06'sının davacı ...'ya, %25,70'inin davalı ...'e ve %2,81'er hisselerinin ise ayrı ayrı olmak üzere, davalı ..., davalı ..., davalı ... ve davalı ...'a ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... İşletmeleri Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; taşınmazın satışından elde edilecek bedelin 1/2 oranda hissedar olduklarından, bu oranda müvekkiline ödenmesi gerektiğini beyan etmektedir.

2. Bir kısım davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; a. ...Müdürlüğünce ortaklığın satış yolu ile giderilmesine izin verilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığını, b. Davalılardan ...'un 18 yaşını doldurmuş olması sebebiyle vekil kaydının silinmesinden sonra kendisini bir vekille temsil etmesi için mahkeme tarafından süre verilmemesinin adil yargılanma hakkını engellediğini, c. Mahkemece yapılan keşiften sonra vekilince bilirkişi raporuna itiraz edildiği hâlde, davacı tarafa muhdesatın tespiti için süre verilmemesinin hukuka aykırı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir. 1. Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve tüm dosya içeriğine göre bir kısım davalılar vekilinin ve davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

2. Paydaşlığın (ortaklığın) satış yoluyla giderilmesi hâlinde dava konusu taşınmaz üzerinde bina, ağaç vs. gibi bütünleyici parçalar (muhdesat) varsa bunların arzla birlikte satılması gerekir.

Ancak muhdesatın bir kısım paydaşlara (ortaklara) ait olduğu konusunda tapuda şerh varsa veya bu hususta bütün paydaşlar ittifak ediyorlarsa ve muhdesat arzın değerinde bir artış meydana getiriyorsa bu artışın belirlenmesi için dava tarihi itibariyle arzın ve muhdesatın değerleri ayrı ayrı tespit edilir. Belirlenen bu değerler toplanarak taşınmazın tüm değeri bulunur.

Bulunan bu değerin ne kadarının arza ne kadarının muhdesata isabet ettiği yüzdelik (%...) oran kurulmak suretiyle belirlenir. Satış sonunda elde edilecek bedelin bölüştürülmesi de bu oranlar esas alınarak yapılır. Muhdesata isabet eden kısım muhdesat sahibi paydaşa, geri kalan bedel ise payları oranında paydaşlara (ortaklara) dağıtılır.

Paydaşlığın (ortaklığın) satış suretiyle giderilmesine ilişkin davalarda taşınmaz üzerinde bulunan bina, ağaç vs. gibi bütünleyici parçaların (muhdesat) kime ait olduğu konusunda uyuşmazlık olup da bunlar üzerinde bazı paydaşların (ortaklar) hak iddia etmeleri ve öncelikle bu uyuşmazlığın giderilmesini istemeleri hâlinde o paydaşa görevli mahkemede dava açmak üzere 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 165. maddesi uyarınca uygun bir süre verilmelidir.

Mahkemece verilen süre içerisinde dava açıldığı takdirde sonucunun beklenmesi, açılmadığı takdirde o konuda uyuşmazlık yokmuş gibi davaya devam edilmesi gerekir.

Bütünleyici parçanın (muhdesat) arzın paydaşlarına (ortaklarına) değil de üçüncü şahsa ait olduğunun anlaşılması hâlinde bu kimseyi muhdesat sahibi olarak davaya dâhil etmek ve ona satış bedelinden pay vermek mümkün değildir.

Somut olaya gelince; davacı ..., dava konusu taşınmaz üzerindeki yapı, müştemilat ve ağaçlar hakkında muhdesat iddiasında bulunmuş, davalılar dosya içerisine alınan raporlara itiraz etmiştir. Mahkemece davacı ...'a muhdesatın tespiti davasını açması için süre verilmesi gerekirken, kabul olmadığı hâlde hüküm sonucunda muhdesat davacı tarafa aitmiş gibi oran belirlenerek satış bedelinin bu oranlarda dağıtılmasına karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR