Yargıtay 8. Ceza Dairesi E.2023/1215 K.2023/10450

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 31. Ceza Dairesinin, 10.03.2023 tarihli ek kararının Cumhuriyet Savcısı tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde gereği düşünüldü:

1. Ceza yargılamasında adil yargılanma hakkının bir unsuru olarak etkin başvuru yolu ve yöntemine verilen önem dikkate alındığında, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Temel hak ve hürriyetlerin korunması" başlıklı 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında yer verilen;

'"Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır." şeklindeki düzenleme, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 13 üncü maddesinde güvence altına alınan etkin başvuru hakkı ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) "Kararların gerekçeli olması" başlıklı 34 üncü maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen.

"Kararlarda, başvurulabilecek kanun yolu, süresi, mercii ve şekilleri belirtilir." hükmü ile aynı Kanun'un 232 nci maddesinin altıncı fıkrasının ilgili bölümünde yer verilen.

"Hüküm fıkrasında, ... kanun yollarına başvurma ... olanağının bulunup bulunmadığının, başvuru olanağı varsa süresi ve merciinin tereddüde yer vermeyecek şekilde açıkça gösterilmesi gerekir." şeklindeki düzenlemeye uygun olarak kararın tebliğinin şeklî değil, faydalı, amacına uygun, hak arama hürriyetini ve etkin başvuru hakkını engellemeyecek biçimde olması gerekmektedir.

2. Hak arama özgürlüğü ile yakından ilişkili ve emredici vasıftaki bu hükümlere göre kanun yoluna başvuru hakkı olanlara hüküm açıklanırken ve hazır değil iseler tebliğ edilen gerekçeli kararda başvurabileceği kanun yolları, mercii ve süresinin bildirilmesi zorunludur. Bu yasal düzenlemelerin ortak amacı, bireylerin yargı ya da idarî makamlar önünde sonuna kadar haklarını arayabilmelerine kolaylık ve imkân sağlamaktır. Çünkü son derece dağınık ve değişken olan mevzuat karşısında bireylerin hakkını aramakta güçlük çekeceğini değerlendiren kanun koyucu, ilgilisinin, başvurulacak kanun yolu, mercii ve süresini de içerir şekilde karar ve işlemlerden Devlet tarafından haberdar edilmesini, hak arama, hak ve hürriyetlerin korunması ve etkin başvuru hakkı bakımından zorunluluk haline getirmiştir.

3. Bu bağlamda İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 31. Ceza Dairesinin 15.02.2023 tarihli kararı, İlk Derece Mahkemesinin hükmünü değiştiren karar niteliğinde olup, temyiz kanun yoluna tabidir. Halbuki Mahkemece kanun yollarına başvuru konusunda davanın taraflarının yanıltıldığı ve bu sebeple hükmün kesinleşmediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle taraflara, karara karşı başvurabilecekleri kanun yollarının "Yargıtay'a temyiz yolu açık olmak üzere" şeklinde tebliğ edilmesi gerektiği halde bunun yerine getirilmemesi hukuka aykırı bulunmuştur.

4. Açıklanan gerekçelerle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 31. Ceza Dairesinin 15.02.2023 tarihli hükmüne karşı davanın taraflarına "tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde Bölge Adliye Mahkemesine müracaatla veya Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere aynı süre içerisinde bir başka yer mahkemesine dilekçe vererek veya zabıt katibine beyanda bulunup zabta geçirilmek suretiyle, CMK'nun 263/1 maddesi gereğince cezaevinde bulunan sanığın tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürüne gerekçeli beyanda bulunmak suretiyle veya bu hususta gerekçeli bir temyiz dilekçesinin sunulması,

aksi takdirde temyiz isteminin reddolunacağı," ihtarını içerir tebligatın usulüne uygun şekilde tebliği yoluna gidilmesi, süresi içinde hükümleri gerekçeli olarak temyiz etmeleri hâlinde temyiz dilekçeleri ve bunlara özgü düzenlenecek olan ek Tebliğname ile birlikte, temyiz isteminde bulunulmaması hâlinde ise mevcut hâliyle, incelenmek üzere yeniden Dairemize gönderilmesi için dava dosyasının Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 21.12.2023 tarihinde karar verilmiştir.