Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2006/925 K.2006/1610

4753 S. ÇİFTÇİYİ TOPRAKLANDIRMA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 64 ]

442 S. KÖY KANUNU [ Madde 44 ]

442 S. KÖY KANUNU [ Ek Madde 14 ]

"İçtihat Metni"

Ali ile Bağcılar Köyü Tüzel Kişiliği aralarındaki tapu iptali ve tescil davasının reddine dair Salihli İkinci Asliye Hukuk Hâkimliğinden verilen 25.10.2005 gün ve 176/597 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla dosya incelendi, gereği düşünüldü:

Davacı vekili, 5.4.2001 günlü satın alma nedeniyle 118 ada 4 parselin tapu kaydının iptaliyle vekil edeni adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.

Davalı Köy Tüzel kişiliği vekili, öncesi itibariyle orta malı mer'a olan dava konusu yerin niteliğinin değiştirilerek köy tüzel kişiliği adına tapuya tescil edildiğini, tapulu bir taşınmazın resmi memur önünde yapılmayan satış ve devrinin hukuken geçerli bir sonuç doğuramayacağını açıklayarak davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemece, tapulu taşınmazın resmi memur önünde yapılmayan satışının geçersiz olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi üzerine; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki belgelere göre, 118 ada 4 parsel 488 ve 489 parsellerden ifraz sonucu oluşmuştur. 488 ve 489 parsellerin oluşumuna ait kadastro tutanakları ve dayanak belgeleri dosya arasında bulunmamakla birlikte, her iki parselin orta malı mer'a ve harman yeri olarak sınırlandırıldığı, 01.07.2002 tarihinde 3367 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yapılan çalışmalar sonunda dava konusu yerin niteliğinin değiştirilerek 118 ada 4 parsel numarasıyla arsa niteliğiyle köy tüzel kişiliği adına tapuya tescil edildiği anlaşılmıştır.

Dava konusu taşınmaz bölümü dosya içeriğine göre köy halkının orta malı mera olarak yararlandığı bir yerdir. Mer'alar Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olup olağanüstü zamanaşımı ve zilyetlik yoluyla edinilmeleri mümkün değildir. Bu tür yerlerin sınırları içerisinde bulunduğu köy tüzel kişiliği veya Belediye tarafından satış ve devri de hukuken mümkün değildir.

Mer'a, yaylak, harman yeri gibi orta malı yerlerin satışına imkan tanıyan 442 sayılı Köy Kanununun 44.maddesi, 11.06.1945 tarihinde yürürlüğe giren 4753 sayılı Çiftçiyi Topraklandırma Kanununun 64. maddesi hükmüyle yürürlükten kaldırılmıştır. Bu tarihten itibaren mer'a ve benzeri yerlerin satış ve devri mümkün olmadığı gibi, böyle bir işleme dayanarak sürdürülen zilyetlikte hukuken geçerli bir sonuç doğurmaz.

Ancak Kanunların açıkça düzenlediği hallerde yetkili organlarca nitelikleri değiştirildikleri taktirde kazanılmaları mümkün olabilir.

20.05.1987 tarihinde kabul edilen 3367 sayılı Kanunun 1.maddesi ile 442 sayılı Köy Kanununa ek maddeler ilave edilmiş, ek 14.madde ile Hazinenin mülkiyetinde olup kamu hizmetine tahsis edilmemiş taşınmaz mallardan, köy yerleşim planında konut alanı ve köy ihtiyaçlarına ayrılan yerler Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan mer'a, yaylak, seyrangah, harman yeri gibi alanların köy yerleşme planının onayı ile bu niteliklerini kendiliğinden kaybedebilecekleri ve Valiliğin isteği üzerine köy tüzel kişiliği adına tapuya tescil edileceği açıklanmıştır.

Bu şekilde nitelik değiştirilmek suretiyle köy tüzel kişiliği adına tescil edilen yerler ihtiyar kurulunun kararıyla rayiç bedel üzerinden aynı kanunun ek 15.maddesinde yazılı koşulları taşıyan kimselere satılacağı açıklanmıştır. Köy tüzel kişiliği adına tapuya tescil edilen böyle bir yerin belirlenen rayiç bedeli karşılığında yapılacak satışın Tapu Sicil Müdürü önünde resmi şekilde yapılması gerekir.

Başka anlatımla köy tüzel kişiliği adına tapuya tescil edilmiş bir taşınmazın ihtiyar kurulunca tapu dışı satış ve devri hukuken geçerli bir sonuç doğurmaz ve haricen satın alan kişi adına da tescile karar verilemez. Somut olayda davacının bu yeri 5.4.2001 tarihinde haricen satın aldığı ileri sürülmüştür. Mahkemece, tüm bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutularak yazılı şekilde davanın reddine karar verilmiş olmasında kanuna aykırı bir yön görülmemiştir.