Davacı-karşı davalı vekili, evlilik birliği içinde edinilen Denizli’de 301 ada 151, 382; 1444; 441 ada 2, 1253 ada 26, 1254 ada 7, 4254 ada 6, 4254 ada 7, Manisa’da 471 ada 18, Güllük’de 217 parsel sayılı taşınmazların davalı adına tescil edildiğini, vekil edeninin katkısı bulunduğunu açıklayarak, fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak 20.000 TL.alacağın yasal faiziyle davalıdan tahsilini istemiş; 24.4.2007 tarihli ıslah dilekçesiyle talebini 200.000 TL.ye çıkarmış; birleşen Denizli 3.Aile Mahkemesinin 2006/ 418 Esas sayılı dosyada ise yine evlilik birliği içinde edinilerek davalı adına trafik siciline kaydedilen ... ve ... plakalı araçlar nedeniyle fazla talepleri saklı tutularak 20.000 TL.nin yasal faiziyle davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı- karşı davacı ... vekili, uyuşmazlık konusu bir kısım taşınmazın vekil edeninin miras bırakanından intikal ettiğini, bir kısmının ise, yine miras bırakandan kalan bir kısım taşınmazın paraya çevrilmesi veya miras bırakılan taşınmazların kira gelirleri ve vekil edeninin gerek maaş geliri gerekse mesai dışı saatlerde sürdürdüğü gelir getirici yapı kooperatifi başkanlığı ve yaptığı teknik işlerden sağladığı kazançla edinildiğini, davacının katkısı bulunmadığını açıklayarak davanın reddini; evlilik birliği içinde edinilen ve davacı-karşı davalı adına tescil edilen Denizli’de 1252 ada 32 parselde 12 numaralı dükkan ve 20 DZ 994 plakalı araca katkısı nedeniyle fazla talepleri saklı tutularak 10.000 TL.nin faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece, davacının 301 ada 151, 382 ve 1444 parsellere yönelik açtığı davanın vazgeçme nedeniyle reddine; Güllük 217 parsel sayılı taşınmaz ile 20 FV 253 ve 20 AD 256 plakalı araçlar için açtığı davanın ise iktisap tarihleri itibariyle mal rejiminin tasfiyesi davasına konu edilmesi gerektiğinden bahisle reddine; katkıda bulunulduğunun kanıtlandığı gerekçesiyle dava konusu diğer taşınmazlar yönünden açılan katkı payı alacağına ilişkin davanın kısmen kabulü ile 95.705 TL.nin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle davalı
...’ten alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilşkin talebin reddine; davalı-karşı davacının 1252 ada 32 parselde 12 numaralı dükkana katkıda bulunduğu iddiasıyla açılan davanın mal rejimi davasına konu edilmesi gerektiğinden bahisle, 20 DZ 994 plakalı araca katkıda bulunulduğu gerekçesiyle açılan davanın ise aracın satılmış bulunduğu gerekçesiyle reddine karar verilmesi üzerine; hüküm, davacı-karşı davalı ve davalı-karşı davacı vekilleri tarafından ayrı ayrı temyiz edilmiştir.
Taraflar 2.8.1981 tarihinde evlenmiş, 24.6.2005 tarihinde açılan boşanma davasının 12.5.2006 tarihinde kesinleşmesiyle evlilik birliği son bulmuştur. Başka mal rejimi seçilmediğinden eşler arasında 1.1.2002 tarihine kadar 743 sayılı TKM.nun 170. maddesi uyarınca “mal ayrılığı”, bu tarihten mal rejiminin sona erdiği boşanma davasının açıldığı 24.6.2005 tarihine kadar ise 4721 sayılı TMK.nun 202. maddesi hükmü uyarınca yasal “edinilmiş mallara katılma” rejimi geçerlidir. Eşler arasındaki mal rejimi TMK.nun 225/2. .maddesi uyarınca boşanma davasının açıldığı tarih itibariyle sona ermiştir.
Dava konusu Güllük’de bulunan 217 parsel üzerinde 14 no.lu bağımsız bölüm 29.8.2003 tarihinde S.S.Güllük Gülkent Yapı Kooperatifince tahsis yoluyla davalı-karşı davacı ... adına tescil edilmiştir. 20 FV 153 plakalı araç 12.12.2003 tarihinde, 20 AD 256 plakalı araç ise 6.12.2004 tarihinde davalı-karşı davacı ... adına trafik siciline tescil ile her ikisi de boşanma davasının açıldığı tarihten sonra 29.6.2005’de 3.kişiye satış suretiyle devredilmiştir.
Karşı davaya konu 20 DZ 994 plakalı araç 16.1.1996 tarihinde satın alma suretiyle ve halen davacı-karşı davalı ... adına tescil edilmiş durumdadır. Yine karşı dava konusu 1252 ada 32 parselde 12 numaralı dükkan ise, satın alma yoluyla 20.1.2004 tarihinde davacı-karşı davalı ... adına tescil edilmiştir. Mahkemece, karşı davaya konu aracın satıldığı gerekçesiyle buna ilişkin katkı payı alacağı davasının reddi doğru olmamıştır.
Ayrıca, dava konusu 217 parsel üzerinde bulunan bağımsız bölüm kooperatifce tahsis yoluyla davalı ... adına tescil edildiği halde, kooperatif üyeliğine giriş tarihi ve ödemelere ilişkin belgeler getirtilerek uyuşmazlığın çözümünde nazara alınmamıştır. Bundan ayrı, olayları anlatmak taraflara, hukuki niteleme hakime aittir.
Davaya konu 20 FV 153 ve 20 AD 256 plakalı araçlar ile karşılık davaya konu 1252 ada 32 parselde 12 numaralı taşınmazlar, edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğu dönemde edinilerek taraflar adına tescil edilmiştir. Davacı-karşı davalı ... ile davalı-karşı davacı ..., 1.1.2002 tarihinden sonra edinilen yukarıda açıklanan araçlar ve taşınmaz bakımından katılma alacağı (TMK.m.231) isteğinde bulunmuştur.
TMK.nun 219.maddesi 1.fıkrası hükmüne göre her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleri edinilmiş maldır. TMK.nun 222/1.maddesine göre belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse, iddiasını ispatla yükümlüdür. Mahkemece, davanın ve karşılık davanın bunlara ilişkin kısmının tasfiye davasına konu edilmesi gerektiğinden bahisle reddi doğru değildir.
Davacı-karşı davalının 217 parsel, 20 FV 153 ve 20 AD 256 plakalı araçlar ile davalı-karşı davacının 1252 ada 32 parsel ve 20 DZ 994 plakalı araç bakımından açtıkları davaların esası bakımından inceleme yapılması gerekirken hatalı niteleme ve yazılı gerekçelerle reddi, usul ve yasa hükümlerine aykırı bulunmaktadır.
Taraf vekillerinin davanın kısmen kabul edilen bölümüne ilişkin temyiz itirazlarına gelince; dava konusu 1253 ada 26 ve 1254 ada 7 parsel ferdileşme ile 9.7.2001 tarihinde, 441 ada 2 parsel 28.11.1995’de, 4254 ada 6 parsel 5.2.1986’da, 4254 ada 7 parsel 28.11.1995’de, 471 ada 18 parsel 22.10.1999 tarihinde satış suretiyle davalı adına edinilmiştir.
Dava konusu belirtilen taşınmazların edinim tarihlerinde eşler arasında 743 sayılı TMK.nun 170. maddesi hükmü uyarınca mal ayrılığı rejimi geçerli olduğundan uyuşmazlığın Borçlar Kanunu’nun genel hükümlerine göre çözüme kavuşturulması gerekir. Buna göre, eşlerin birbirlerinin mal varlıklarının edinilmesine katkılarının kanıtlanması durumunda, katkı oranında alacak hakkı doğar.
Somut olayda davacı ... hemşire olarak çalışmaktadır.Davalı ... ise meslek lisesinde öğretmen iken 2003 yılında emekli olmuştur. Davacının ve davalının çalışma ve gelir belgeleri ile kooperatif yoluyla edinilen taşınmazlara ilişkin üyelik tarihleri ve ödeme tablolarına ilişkin tüm belgeler getirtilmemiş ve dosya arasına alınmamıştır.
Mahkemece yapılan değerlendirme üzerine davacının katkı oranı belirlenerek, dava konusu taşınmazların dava tarihi itibariyle tespit edilen değerleri benimsenen katkı oranıyla çarpılmak suretiyle hüküm kurulmuştur.
Mahkemece yapılacak iş, tarafların evlenme tarihinden dava konusu katkı payı alacağına konu taşınmazların edinim tarihlerine kadar tüm gelirlerinin belirlenmesine yarayan evrakların ve dava konusu taşınmazların edinimine ilişkin kayıtların eksiksiz şekilde getirtilerek dosya arasına konulması, tarafların iddia ve savunmaya ilişkin tüm delillerinin toplanması ve değerlendirilmesi,
bundan sonra gerektiği takdirde dosyanın bilirkişiye tevdii ile davalı-karşı davacı kocanın 743 sayılı TKM.nun 152. maddesi hükmü uyarınca aileyi geçindirme yükümlülüğünün ve tarafların sosyal konumlarına göre kişisel giderlerinin, davalının maaş gelirinin yanı sıra muhtelif kooperatiflerde yöneticilik yapmak ve resmi işi dışında çalışmak suretiyle gelir elde ettiği, bir kısım taşınmazların miras bırakanından intikal ettiği,
bir kısım taşınmazınsa miras geliri ile alındığı savunmasının da gözönünde bulundurularak taşınmazların edinme tarihi itibarıyla eşlerin her birinin yapabilecekleri tasarruf miktarları ayrı ayrı belirlenerek toplam tasarruf miktarı karşısında herbirinin ayrı ayrı katkı oranlarının tespit edilmesi, bulunan oranın taşınmazların dava tarihindeki değeri ile çarpılarak katkı payı alacağı miktarının saptanmasıdır.
Eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulmuş olması doğru olmamıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı-karşı davalı ... ile davalı-karşı davacı ... vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile usul ve yasa hükümlerine uygun bulunmayan hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 1.421,25 TL peşin harcın istek halinde davacı ...'e ve 1.292,00 TL peşin harcın da istek halinde davalı ...'e iadelerine 09.12.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.