Davacı, kadastro çalışmalarında dava konusu 321 ada 7 nolu parselin ½ payının kendisi adına diğer ½ payın ise davalı adına tespit edildiğini, yine 321 ada 8 nolu parselin tam mülkiyet üzere davalı adına tespit ve tescil edildiğini, bu tespitlerin yanlış olduğunu, dava konusu parsellerin 30 yılı aşkın süreden beri kendisinin ve ailesinin zilyetliğinde bulunduğu açıklayarak davalı adına olan tapu kayıtlarının iptali ile adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı, dava konusu yerlerle ilgili olarak Kadastro Mahkemesinin 2007/77 Esasındaki davanın derdest olduğunu, davacı ile anne tarafından kuzen olduklarını, bu yerlerin anne tarafından kök muris İbrahim Dumlu'ya ait olduğunu, yargı kararıyla 1975 yılında Hazine adına kayıt oluşturulduğunu, 2000 yılında bu yerleri Hazineden satın aldığını, kadastro tespitlerinin doğru olduğunu davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, dinlenen mahalli bilirkişiler ile tespit bilirkişisi ve davacı tanıklarının anlatımları dikkate alındığında; dava konusu 321 ada 8 nolu parselin davacıya annesinden mirasen kaldığı, zilyetliğin yirmi yılı aşkın süreden beri davacıda bulunduğu, davalı tarafın bu yerleri Hazineden satın aldığı, üçüncü bir kişiden takas ettiği ve yargılama sonlarına doğru tapulu olduğu iddialarının savunmanın genişletilmesi yasağı kapsamında olduğu dikkate alınarak ikinci bir keşif yapılmadan davacının davasının kabulüne, davalı adına kayıtlı 321 ada 8 nolu parselin tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya tesciline karar verilmiştir. Hüküm süresi içerisinde davalı tarafından dilekçesinde yazılı sebeplerle temyiz edilmiştir.
Toplanan deliller tüm dosya kapsamından; dava konusu 321 ada 7 nolu parsele ilişkin tapu kaydı getirilmiştir. Kadastro yoluyla 12.07.2007 tarihinde ½ 'şer paylı olarak davacı ... ile davalı ... adına tescilli olduğu görülmüştür. Dava konusu 321 ada 8 nolu parselin kadastro tutanağı ve çap kaydı dosyadadır. 3397,85 m2 olarak tarla niteliğiyle, senetsizden, 03.04.2007 tarihinde davalı ... Alparslan adına tespit görmüş itirazsız olarak 12.07.2007 tarihinde kesinleşmiştir.
Çap kaydı halen davalı kişi üzerindedir. Davalının savunmalarında belirttiği kadastro mahkemesinin davası nedeniyle davacının duruşma tutanaklarına geçen imzalı beyanları dikkate alınarak dava konusu 321 ada 7 nolu parselle ilgili 2007/77 Esastaki kadastro mahkemesindeki dava derdest olmakla bu parselle ilgili dava eldeki davadan tefrik edilmiştir.
Mahallinde keşif yapılmıştır. Yerel bilirkişiler dava konusu 311 ada 8 nolu parselin davacıya ait olduğunu, ona annesi Penbe'den kaldığını, mirasçıları arasında taksim yapılıp yapılmadığını bilmediklerini, davalının bu taşınmazda bir ilgisi olmadığını açıklamışlardır. Tespit bilirkişisi de aynı mealde beyanda bulunmuştur.
Davacı tanıkları ise dava konusu yerin davacıya ait olduğunu, ona annesi Penbe'den kaldığını, Penbe'yede kendi babasından kaldığını, mirasçıları arasında taksim yapılıp yapılmadığını bilmediklerini açıklamışlardır. Davalı tanığı ... dava konusu yerin davalıya ait olduğunu, davalının bu yeri Hazineden satın aldığını, davalı ile başka bir taşınmazı takas ettiklerini açıklamıştır. Diğer davalı tanığı ... taşınmazla ilgili esasa müessir bir beyanda bulunmamıştır.
Öteki davalı tanığı ... ise davacının iddialarını doğrular biçimde tanıklık yapmıştır. Fen bilirkişisi kroki ve raporunu tanzim etmiştir.
Davalı taraf yargılama aşamasında haricen düzenlenen takas senedi, tapu kayıtları ibraz etmiştir. Açıklanan olgular tarafların ve mahkemenin bilgisi dahilindedir.
Uyuşmazlık, kadastro çalışmaları sırasında senetsizden davalı adına tespit ve tescil edilen 321 ada 8 nolu parselin kadastrodan önceki irsen gelen eklemeli zilyetlik nedeniyle davacıya ait olup olmadığı, davacının murisinden kaldığı taktirde davacının tek başına bu yerin tescilini talep edip edemeyeceğinde toplanmaktadır. Öte yandan, TMK.nun 713/1. maddesine dayalı olarak açılan tescil ya da tapu iptali ve tescil davaları kamusal yönü ağırlıklı davalardır.
Bir başka anlatımla, hakim tarafların bildirdikleri delillerle bağlı kalmaksızın resen araştırma ve inceleme yapmak ve delil toplamak durumundadır. Bu nedenle, davalı tarafından yargılama aşamasında dosyaya sunulan takas senedi ile tapu kayıtlarının nizalı parsele uygun olup olmadığının denetlenmesi zorunludur. Bunun belirlenmesi için taşınmazın başında keşif yapılması gerekir.
Hal böyle olunca, öncelikle dava konusu taşınmazın davacı kişiye miras bırakanlarından irsen kalıp kalmadığının herhangi bir tereddüte mahal verilmeksizin açık ve net olarak saptanması gerekir. Bu amaçla, mahallinde keşif yapılması zorunludur. Bunun için tarafların uzlaşamaması halinde yaşlı ve yansız mahalli bilirkişilerin kaymakamlık aracılığıyla belirlenmesi gerekmektedir.
Ayrıca, tarafların varsa tüm tanıklarının mümkün olduğunca keşif mahallinde dinlenerek taşınmazla ve tarafların zilyetliğiyle ilgili olarak kapsamlı bilgileri alınmalıdır. Bu meyanda, davalı tarafın sunmuş olduğu takas senedi ile tapu kayıtlarının bu yere uygulanması zorunludur.
Tüm bunlardan öte, ilk keşifte dinlenen mahalli bilirkişiler ile davacı tanıkları dava konusu yerin davacıya annesi ve onada babasından kaldığını mirasçılar arasında taksim olgusunu bilmediklerini açıkladıklarına göre taşınmazın tereke malı olduğunun kabulü gerekir.
Bu durumda, TMK.nun 640, 701 ve 702.maddeleri gereğince tüm mirasçıların muvafakatının alınması ya da terekeye atanacak miras şirketi temsilcisi huzuruyla davanın görülmesi gerekirken dava koşulu yerine getirilmeden işin esasına girilerek yazılı olduğu üzere karar verilmesi de doğru olmamıştır. Davalının temyiz itirazları açıklanan tüm bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün 6100 sayılı HMK.nun Geçici 3.maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK.
428.maddesi uyarınca BOZULMASINA, taraflarca HUMK.nun 388/4. (HMK m.297/ç) ve HUMK.nun 440/I maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine ve 48,45 TL peşin harcın istek halinde temyiz eden davalıya iadesine 08.10.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.