Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2016/5475 K.2018/13849

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup hükmün davacı vekili ve davalı vekili taraflarından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Davacı ... vekili, davalı adına ... ili, 881 ada, 2 parsel sayılı gayrimenkulün satın alındığını, gayrimenkulün üzerinde 3 katlı bina bulunduğunu, davalının davacıdan mal kaçırmak amacıyla 30/04/2010 tarihinde dava konusu gayrimenkulü kayınbiraderi olan ... satarak devrettiğini, satışın muvazaalı olduğunu, yapılan satış işleminin 1/2 hissesinin iptali ile davacı adına tesciline bu talebin kabul edilmemesi halinde talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50.000,00TL'nin katılma alacağının davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili ıslah dilekçesi ile talebini 92.500,00TL’ye çıkarmıştır.

Davalı ... vekili ise dava konusu gayrimenkulün müvekkili adına satın alındığını açılan davanın reddine karar verilmesini istemiş. 04.11.2005 tarihli dilekçesi ile müvekkilinin davacıya açtığı davanın 29.09.2015’te karar çıktığını ve kendisi lehine 19.098,80TL tazminata hükmedildiğini, bu nedenle takas ve mahsup talebinde bulunmuş.

Diğer davalı ... ... ise yazılı beyanda bulunmamış, ancak ön inceleme duruşmasında dava konusu gayrimenkulü davalı ...'den 7.000,00TL'ye satın aldığını, bu gayrimenkulün 3 katlı olduğunu, evin sadece teras katının ...'e ait olduğunu diğer katlarının ise ...’in kardeşi ... ait olduğunu, kendisinin ...'in hissesine düşen teras katını satın aldığını açılan davayı kabul etmediğini beyan etmiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile dava konusu taşınmazın ½ hissesinin iptali ile davacı adına tesciline ilişkin talebin reddi ile 38.000,00 TL katılma alacağının karar tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'den alınarak, davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerin ve diğer taleplerin reddine karar verilmesi üzerine; hüküm, davacı vekili ile davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

T.C. Anayasası'nın 141/3 maddesi gereğince bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılması gerekir. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 388/1-3. maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297/1-c. maddesi, bir mahkeme hükmünün kapsamının ne şekilde olması gerektiğini açıklamıştır.

Bir mahkeme hükmünde, tarafların iddia ve savunmalarının özetinin, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin, tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabit görülen vakıalarla, bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin birer birer, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde hükümde gösterilmesi gereklidir. Bu kısım, hükmün gerekçe bölümüdür.

Gerekçe, Hakimin (Mahkemenin) tespit etmiş olduğu maddi vakıalar ile hüküm fıkrası arasında bir köprü görevi yapar. Gerekçe bölümünde hükmün dayandığı hukuki esaslar açıklanır. Hakim, tarafların kendisine sundukları maddi vakıaların hukuki niteliğini (hukuk sebepleri) kendiliğinden (re’sen) araştırıp bularak hükmünü dayandırdığı hukuk kurallarını ve bunun nedenlerini gerekçede açıklar.

Hakim, gerekçe sayesinde verdiği hükmün doğru olup olmadığını, yani kendini denetler. Üst mahkeme de, bir hükmün hukuka uygun olup olmadığını ancak gerekçe sayesinde denetleyebilir. Taraflar da ancak gerekçe sayesinde haklı olup olmadıklarını daha iyi anlayabilirler. Bir hüküm, ne kadar haklı olursa olsun, gerekçesiz ise tarafları doyurmaz (Kuru, Baki/ Arslan, Ramazan/ Yılmaz, Ejder; Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı 6100 sayılı HMK’na göre Yeniden Yazılmış, 22 Baskı, Ankara 2011, s.472). Anayasa’nın 141.maddesi gereğince bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olması gereklidir. Gerekçenin önemi Anayasal olarak hükme bağlanmakla gösterilmiş olup gerekçe ve hüküm birbirine sıkı sıkıya bağlıdır.

Yasa'nın aradığı anlamda oluşturulacak kararların hüküm fıkralarının açık, anlaşılır, çelişkisiz, uygulanabilir olmasının gerekliliği kadar; kararın gerekçesinin de, sonucu ile tam bir uyum içinde, o davaya konu maddi olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyacak; kısaca, maddi olgular ile hüküm arasındaki mantıksal bağlantıyı gösterecek nitelikte olması gerekir.

Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtay’ın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması zorunludur.

Az yukarıda vurgulanan hususlar, Hukuk Genel Kurulu'nun 19.06.1991 gün ve E:323, K:391. 10.9.1991 gün ve E:281, K:415. 25.9.1991 gün E:355, K:440. 19.04.2006 gün ve E:2006/4-142, K:229. 05.12.2007 gün ve E:2007/3-981, K:936. 23.01.2008 gün ve E:2008/14-29, K:4. 19.03.2008 gün ve E:2008/15-278, K:254. 18.06.2008 gün ve E:2008/3-462, K:432. 21.10.2009 gün ve E:2009/9-397, K:453. 24.02.2010 gün ve E:2010/1-86, K:108. 28.04.2010 gün ve E:2010/11-195, K:238.

22.06.2011 gün ve E:2011/11-344, K:436 sayılı kararlarında da, benimsenmiştir. Nitekim, 07.06.1976 gün ve 3/4-3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde yer alan “Gerekçenin ilgili bilgi ve belgelerin isabetle takdir edildiğini gösterir biçimde geçerli ve yasal olması aranmalıdır.

Gerekçenin bu niteliği yasa koyucunun amacına uygun olduğu gibi, kararı aydınlatmak, keyfiliği önlemek ve tarafları tatmin etmek niteliği de tartışma götürmez bir gerçektir.” şeklindeki açıklama ile de aynı ilkeye, vurgu yapılmıştır.

Bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılması gerektiğini öngören Anayasa'nın 141/3. maddesi ve ona koşut bir düzenleme içeren 6100 sayılı HMK.nun 297. (Mülga HUMK'nun 388.) maddesi, işte bu amacı gerçekleştirmeye yöneliktir. Yine HMK.nun 27. maddesinin (HUMK'nun 73.m) 2. bendi “c” bölümünde de hukuki dinlenilme hakkının “Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini” de içerdiği açıklanarak bu husus vurgulanmıştır. -//-

Öte yandan, mahkeme kararlarının taraflar, bazen de ilgili olabilecekleri başka hukuki ihtilaflar yönünden etkili ve bağlayıcı kabul edilebilmeleri, başka bir dava yönünden kesin hüküm, kesin veya güçlü delil oluşturup oluşturamayacağı gibi hukuksal değerlendirmeler de bu kararların yukarıda açıklanan nitelikte bir gerekçeyi içermesiyle mümkündür.

Bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde, mahkemece gerekçe bölümünde, dava konusu 3 katlı yapının sadece teras katının davalı ...’e ait olduğu görüşünden hareketle davacının 38.000,00TL katılma alacağının olduğuna karar vermişse de,

dosya içerisinde yer alan hesap bilirkişi raporuna göre bu miktar 3 katlı binanın toplam değerinin yarısı olan 76.000,00TL’nin yarısı olduğuna göre gerekçe ile hüküm arasında çelişki olduğu gibi davalı ...’e ait olduğu kabul edilen teras katının değeri 36.557,00TL olduğundan göre gerekçe ve hüküm kendi arasında çelişmektedir(HMK m.297).Ayrıca gerekli görüldüğü takdirde davacı taraftan dava konusu arsa ve üzerindeki binadan hangisi olduğu kesin olarak belirlendikten sonra toplanacak tüm delillere göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.

Bu durum karşısında kararın bozulmasına karar vermek gerekmiştir.