Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2017/15652 K.2017/15360

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş olup hükmün Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Davacılar vekili dava dilekçesinde, davacıların ... olan soyadlarının ... olarak düzeltilmesini istemiş, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.Dosyada bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; ...

2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 17.03.2017 tarihinde kesinleşen 15.12.2016 tarih 2016-202 Esas 2016-338 Karar sayılı soyadı düzeltilmesine dair kararın; davacı ...'ın diğer davacıların annesi olduğu, evlilik içinde doğan davacı ...'in henüz reşit olmadığı ve babasının vefat ettiğinin anlaşıldığı, annenin velayet hakkı kapsamında evlilik içinde doğan çocuğun soyadını değiştirme hak ve yetkisi bulunmadığı halde mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmediğinden,

ayrıca davaya aile mahkemesinde bakılması gerektiğinden bahisle nüfus müdürlüğünün ihbarı üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından söz konusu kararın kanun yararına temyizi istenilmiştir.

Dava, velayet altında bulunan çocuğun soyadının düzeltilmesi istemine ilişkindir. Çocuğun soyadı, TMK'nın soybağı hükümleri başlıklı beşinci ayrımda yer alan 321 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, soybağı ile doğrudan yani birebir ilişkilidir. Soybağı ile ilgili hükümler ise, soybağının kurulması başlıklı birici ayrımda yer alan 282 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Çocuk ile ana arasında soybağı doğumla kurulur. Çünkü, çocuğun anası doğuran kadındır. Baba ile çocuk arasındaki soybağı ise ana ile evlilik, tanıma veya babalığa hükümle kurulur. Ayrıca, af kanunları ve evlat edinme yoluylada soybağının kurulduğu durumlar vardır.

TMK 339/5. maddesine gere çocuğun adını ana ve babası koyar. Çocuğa soyadı konulması, ad konulmasından tamamen farklıdır. Çünkü, soyadı aile içerisinde yer alan bireyleri birbirine bağlayan ve o aileyi diğer ailelerden ayırmaya yarayan bir simgedir. Bu bağlamda, çocuğa soyadı konulmasından değil çocuğun soyadı kazanmasından söz edilir. Zira, ana ve babanın velayet hakkı kapsamında çocuğa soyadı koyma hak ve yetkileri yoktur.

Çocuğun soyadını soybağı belirler.TMK'nın 321, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunun 28, soyadı nizannamesinin 15. maddelerine göre; çocuk soyadını, evlilik birliği içinde doğmuş ise ailenin yani babanın, evlilik birliği dışında doğmuş babayla soybağı kurulmamış ise ananın, soybağının ana ve babanın sonradan evlenmesiyle veya tanıma yahut babalık hükmüyle kurulmuş ise babanın soyadını almaktadır. Buna göre, çocuğun soyadı, ana ve babasıyla soybağı ilişkisini göstermektedir.

Bu durumda çocuğun doğumla veya kan bağına dayanan soybağıyla veyahut evlat edinmeye dayanan yapay soybağıyla kazandığı soyadının velayet hakkına sahip ana babanın talebiyle değiştirilip değiştirilemeyeceği sorunu TMK'nın 321. maddesi hükmü ve soybağına bağlanan hükümler esas alınarak çözümlenecektir. Bu hüküm ve soybağının sonuçlarına ilişkin diğer hükümler TMK'nın aile hukuku başlığını taşıyan ikinci kitabında hısımlık başlıklı ikinci kısmının soybağı hükümleri başlıklı ikinci ayrımda yer almaktadır.4787 sayılı aile mahkemelerinin kuruluş görev ve yargılama usullerine dair kanunun 4/1. maddesinde yer alan hükme göre, 4721 sayılı TMK'nın üçüncü kısım hariç olmak üzere ikinci kitabından ( TMK. madde 118-395) kaynaklanan davaları görmekle görevli mahkemeler aile mahkemeleridir.

6100 sayılı HMK nun 1. maddesine göre mahkemelerin görevi ancak kanunla belirlenir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzeninden olup, mahkemelerce yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetilmesi gerekir.

Bu itibarla; çocuğun soyadının velayet hakkı kapsamında değiştirilmesine ilişkin davanın, ergin kişinin haklı sebeple soyadının değiştirilmesi niteliğinde değil, evlilik birliği içinde doğan çocuğun, doğumla kazandığı aile soyadının değiştirilmesi talebine ilişkin olması nedeniyle görevli mahkeme aile mahkemesidir. Bu durum Yargıtay 18. Hukuk Dairesi'nin 13/10/2015 tarih ve 2015/1196-14266 sayılı içtihadında ayrıntılı olarak açıklanmış ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsenmiştir. Bu nedenlerle; davacının velayeti altında bulunana oğlu ... 'in soyadının değiştirilmesine yönelik talebi yönünde aile mahkemesinde görülmek üzere görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme sonucunda işin esası incelenmek suretiyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.