Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2021/14670 K.2023/3062

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen karar, yapılan temyiz incelemesi neticesinde Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davacı ...'un davasının kısmen kabulüne, davacı Hazinenin davalarının reddine, asli müdahil Sümeyra Dursun'un davasının kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı / birleşen dosya davacısı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Kadastro sırasında, ... ili Merkez ilçesi ... Köyü çalışma alanında bulunan 116 ada 193, 195 ve 205, 124 ada 9, 127 ada 36, 39 ve 40 parsel ... sırasıyla 6.309.63, 33.145.03, 2.464.75, 10.392.49, 7.643.40, 6.738,42 ve 7.117,12 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar, toprak tevzi komisyonunca oluşturulan tapu kayıtları nedeniyle, davalı ... adına tespit edilmiştir.

2. Davacı ... vekili dava dilekçesinde; 116 ada 193, 195, 205, 124 ada 9, 127 ada 36, 39 ve 40 parsel ... taşınmazların müvekkili olan davacının dedesinden babasına, babasından da davacıya taksimle kaldığını belirterek, taşınmazların tespitlerinin iptal edilerek davacı adına tesciline karar verilmesini istemiş, bozma öncesinde yapılan keşif sırasında, dava konusu 124 ada 9 parsel ... taşınmazın asli müdahil ...'a ait olduğunu belirterek, bu parsel yönünden davasından feragat etmiştir.

3. Asli müdahil ... (davacı ...'un kız kardeşi) dava dilekçesinde; dava konusu taşınmazlardan 124 ada 9 parsel ... taşınmaz yönünden davacı ile aynı iddiaya dayanarak davaya katılmıştır.

4. Birleşen dosyaların davacısı Hazine vekili dava dilekçesinde; 116 ada 193 ve 205, 127 ada 36, 39 ve 40 parsel ... taşınmazların yüzölçümlerinin, taşınmazlara revizyon gören tapu kayıtlarında yazılı yüzölçümünden eksik olduğunu iddia ederek dava açmıştır.

II. CEVAP

Davalı ... vekili, davalı olduğu dava dosyalarında davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, dava dosyalarının birleştirilmesi suretiyle yapılan yargılaması sonucunda, 17.01.2014 tarih ve 2016/2446 Esas, 2017/1480 Karar ... kararla; davacı ... ve ...’ nın babası ... ...’nin 1943 yılında doğduğu, bölgede yapılan toprak tevzii çalışmalarının ise 1961 yılında yapıldığı, böylece 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 46 ncı maddesi şartlarının gerçekleşmediği gerekçesiyle davacı ... asli müdahilin davasının reddine, davacı Hazinenin davasının ise, Kadastro Müdürlüğünü hasım göstererek açılmış olması sebebiyle husumet yokluğu nedeniyle reddine, 116 ada 193, 195, 205, 124 ada 9, 127 ada 36, 39, 40 parsellerin tespit gibi tescillerine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen 17.01.2014 tarih ve 2016/2446 Esas, 2017/1480 Karar ... kararı, davacı ... vekili, davacı ... ve asli müdahil Sümeyra Dursun vekili tarafından temyiz edilmiştir.

2. Temyiz incelemesi neticesinde, Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 13.03.2017 tarihli ve 2016/2446 Esas, 2017/1480 Karar ... ilamıyla.

"İlk Derece Mahkemesince yapılan araştırma ve incelemenin yeterli olmadığı belirtilerek, gerektiği takdirde İlk Derece Mahkemesince ... ...’un veraset ilamı da çıkartılmak suretiyle, adı geçen ... ... ile davacı ... müdahilin dedeleri olan ...’ın aynı kişi olup olmadığının, değilse dava konusu taşınmazlar yönünden ... ... ile ...’ın arasında akdi veya irsi ilişki bulunup bulunmadığının belirlenmesi, ... ... ile ...’ın aynı kişi olması, değilse aralarında akdi veya irsi ilişki bulunması halinde, 3402 ...

Kanun'un 46/1 inci maddesinde belirtilen şartların davacı ... müdahil lehine oluşup oluşmadığının araştırılması, ... ... ile ...’ın aynı kişi olmaması, aralarında akdi veya irsi ilişki de bulunmaması halinde davacı ... müdahilin, Hazine adına tapu kaydının oluştuğu tarihten sonraki zilyetliğine değer verilemeyeceğinin düşünülmesi,

dava Hazine yönüyle ise, Hazine dava konusu taşınmazlardan 116 ada 193 ve 205, 127 ada 36, 39 ve 40 parsel ... taşınmazların yüzölçümlerinin, taşınmazlara revizyon gören tapu kayıtlarının yüzölçümünden eksik olduğunu iddia ederek dava açmış olması nedeniyle söz konusu eksikliğin nereden kaynaklandığı İlk Derece Mahkemesince araştırılması, İlk Derece Mahkemesince esasa girilmek suretiyle mahallinde yeniden keşif yapılarak, kadastro paftası ile tevzi haritası çakıştırılmak suretiyle eksiklik olup olmadığının belirlenmesi,

eksikliğin komşu parsellerde kaldığının anlaşılması halinde ise, şahıslar adına tespit gören taşınmazların kadastro tutanaklarının kesinleştiğinden söz edilemeyeceğinden tutanaklar davalı hale getirilerek, maliklerinin davaya dahil edilmesi sağlanarak sonucuna göre karar verilmesi" gereğine değinilerek, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozma ilamına Uyularak Verilen Karar

Bozma ilamı doğrultusunda yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacı ... asli müdahilin talepleri yönünden; keşif sırasında dinlenilen mahalli ve tespit bilirkişilerinin Sadık oğlu ... ...'un ... ve ...'un murisi olduğunu, kayıtlarda ... ... olarak geçse de sağlığında hatırlamadıkları bir tarihte Oruç olarak soyismini değiştirdiğini beyan ettikleri,

kayıtlarda geçen ... ... ile davacıların murisi olan ...'ın aynı kişi olduğunun beyanlar ve dosya kapsamında mevcut kararlar ve veraset ilamı doğrultusunda anlaşıldığı ve muristen intikal ile taşınmazların eklemeli zilyetlikle tapu kaydının oluşumundan önceki tarihlerde de davacı ... asli müdahil murislerinin zilyetliğinde olup davacı ... asli müdahil lehine 3402 ...

Kanun'un 46/1 ve 14/1 inci maddeleri uyarınca zilyetlikle kazanım koşulları oluştuğu, davacının ise dava konusu 124 ada 9 parsel ... taşınmazı kendisinin zilyetliğinde olmadığını beyan ettiği; davacı ...'nin davası yönünden ise, yargılama sırasında usul ekonomisi gereği sadece yüzölçümü eksikliğinin tespiti yönünden mahalde fen bilirkişi refakatinde keşif yapıldığı, alınan teknik raporda taşınmazlara uygulanan tapu kaydı ile taşınmazlar arasındaki yüz ölçümü farkının sebebinin 127 ada 36,39 ve 40 parsel ... taşınmazlar yönünden dava dışı 127 ada 15, 16, 37, 38, 43, 44 parsel ... taşınmazlar olduğu,

dava konusu 116 ada 193 ve 205 parsel ... taşınmazlar yönünden ise eksikliğin dava dışı 116 ada 203 ve 204 parsel ... taşınmaz olduğunun tespit edildiği, bu nedenle eksikliğin dava dışı komşu parsellerden kaynaklandığı aynı zamanda ilgili taşınmazların tutanak suretlerinin incelenmesinde ise taşınmazların da kadastro çalışmaları sırasında Hazinenin dayanmış olduğu tapu kayıtlarında kapsamında kalması sebebiyle Hazine adına tespit gördüğü,

davacı ...'nin dava açmasında hukuki bir yararının bulunmadığı gerekçesiyle, davacı ...'un davasının kısmen kabulüne, asli müdahil Sümeyra Dursun'un davasının kabulüne, davacı ...'nin davalarının reddine, 116 ada 193, 195, 205, 127 ada 36, 39, 40 parsel ... taşınmazların ayrı ayrı kadastro tespit tutanaklarının iptaline miktarı ve vasfı aynı kalmak kaydıyla davacı ... adına, 124 ada 9 parsel ... taşınmazın kadastro tespit tutanağının iptaline miktarı ve vasfı aynı kalmak kaydıyla asli müdahil ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı, davalı / birleşen dosyaların davacısı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı / birleşen dosyaların davacısı Hazine vekili temyiz dilekçesinde; kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, İlk Derece Mahkemesince eksik araştırma ve inceleme yapıldığını, taşınmazlar üzerinde şahıslar lehine zilyetlikle iktisap koşullarının oluşmadığı gibi taşınmazların Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yer olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, kadastro tespitine itiraza ilişkin olup, dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, çekişmeli taşınmazlar üzerinde davacı ... asli müdahil gerçek kişiler lehine zilyetlikle iktisap koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 3402 ... Kanun'un 14, 17 ve 46/1 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak, mevcut deliller takdir edilerek karar verildiğine, uygulanması gereken hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığına, bozmaya uyulmakla taraflar lehine ve aleyhine kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça imkan olmadığı gibi 6100 ...

Kanun’un Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Kanun’un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de var olmadığına göre, İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçeler dikkate alındığında, davacı - davalı ... vekilinin, birleşen davalarında verilen hükme yönelik temyiz itirazları yerinde değildir.

2. Davalı ... vekilinin, davalı olduğu diğer dosyalarda verilen hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; İlk Derece Mahkemesince, yukarıda (IV-B) bendinde yazılı şekil de karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme yeterli olmadığı gibi bozma gerekleri de tam olarak yerine getirilmemiştir.

Şöyle ki; hükmüne uyulan bozma ilamında, dava konusu taşınmazlara ait belirtmelik tutanaklarında şagil olduğu belirtilen ve tutanakların dayanağı olan vergi kayıtlarında adı geçen ... ... ile davacı ... müdahilin dedeleri olan ...’ın aynı kişi olup olmadığının, değilse dava konusu taşınmazlar yönünden ... ... ile ...’ın arasında akdi veya irsi ilişki bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiği belirtilemesine rağmen, İlk Derece Mahkemesince, bu hususu hakkında yeterli araştırma yapılmadığı gibi, 3402 ...

Kanun'un 46/1 inci maddesinde belirtilen şartların davacı ... müdahil lehine oluşup oluşmadığı hususunda da bozma ilamından sonra her hangi bir araştırma yapılmamıştır.

Ayrıca, çekişmeli 214 ada 9 parsel ... taşınmaza ait belirtmelik tutanağında, taşınmazın meradan genişletilerek elde edildiğinden söz edilmekte olup, hali hazırda çekişmeli 116 ada 193 ve 205 parsel ... taşınmaza komşu 116 ada 224 ve 231 parsel ... taşınmazların kadastro çalışmalarında mera olarak tespit edilmelerine rağmen, çekişmeli taşınmazlar hakkında yöntemine uygun şekilde mera araştırması yapılmamış ve 116 ada 195 parsel ... taşınmaz üzerinde dere bulunmasına rağmen jeolog bilirkişisinden rapor alınmamıştır.

Bu şekilde, hükmüne uyulan bozma ilamının gerekleri tam olarak yerine getirilmeden, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmamaktadır.

3. Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için, İlk Derece Mahkemesince, dava konusu taşınmazlara ait belirtmelik tutanaklarında şagil olduğu belirtilen ve tutanakların dayanağı olan vergi kayıtlarında adı geçen ... ... ile davacı ... müdahilin dedeleri olan ...’ın aynı kişi olup olmadığı, değilse dava konusu taşınmazlar yönünden ... ... ile ...’ın arasında akdi veya irsi ilişki bulunup bulunmadığı, gerektiğinde ilgili merciilerden sorularak ve ... ...’un veraset ilamı da çıkartılmak suretiyle belirlenmeli ve ... ... ile ...’ın aynı kişi olması,

değilse aralarında akdi veya irsi ilişki bulunması halinde, mahallinde yaşlı, tarafsız ve yöreyi iyi bilen ve komşu köylerden seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ve kadastro tespit bilirkişileri ile ziraat, jeolog ve fen bilirkişilerinin katılımı ile yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak keşif sırasında, Hazineye ait tapu kaydının dayanağı olan belirtmelik tutanağında belirtilen tapu kaydının Hazine adına oluşum nedeni üzerinde durulmalı, buna göre taşınmazların öncesinin zilyetlik yolu ile iktisaba elverişli yerlerden olup olmadığının belirlenmesi amacıyla dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, çekişmeli taşınmazların öncesinin ne olduğu, mera vasfında olup olmadığı, ya da mera niteliğindeki taşınmazdan kazanılıp kazanılmadığı, mera vasfında değil ise veya komşu mera parselinden kazanılmamış ise kime ait bulunduğu,

kimden kime nasıl intikal ettiği, kim ya da kimler tarafından, hangi tarihten itibaren ve ne şekilde kullanıldığı, taşınmazların dereden etkilenip etkilenmediği, Hazine adına tapu kaydının oluştuğu tarihten geriye doğru davacı ... asli müdahil taraf ve bayilerinin maliki evvellerinin 20 yılı aşkın zilyetliklerinin bulunup bulunmadığı hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, beyanları arasındaki çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeye çalışılmalı;

ziraatçı bilirkişiden, dava konusu taşınmazların öncesinin geleneksel biçimde kullanılan kadim mera olup olmadığını, toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve diğer yönlerden mera parselinden nasıl ayrıldığını, aralarında doğal ya da yapay ayırt edici bir sınır bulunup bulunmadığını, meradan açılan bir yer olup olmadığını, meranın devamı niteliğinde olup olmadığını, üzerinde ekonomik amaca uygun zilyetlik bulunup bulunmadığını, ekonomik amaca uygun zilyetlik varsa hangi tarihten beri ve hangi tasarruflar ile sürdürüldüğünü açıklayıp, tarımsal niteliğini belirten,

taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş somut verilere dayalı ayrıntılı rapor alınmalı; jeolog bilirkişisinden, taşınmazların dereyatağından kazanılıp kazanılmadığı ve halen aktif dere yatağında kalıp kalmadığı hususlarında ayrıntılı rapor düzenlemesi istenilmeli; fen bilirkişisine, keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, çekişmeli taşınmaz ile komşu parsellerinin konumlarını yan kesit krokisi ile gösteren rapor ve harita düzenlettirilmeli; bilirkişi ve tanık beyanları, komşu parsellere ait kadastro tutanakları ve tespit dayanakları olan belgelerle denetlenmeli; bundan sonra,

davalı Hazineye ait tapunun oluştuğu tarihe kadar 3402 ... Kanun'un 46/1 inci, 14 üncü ve devamı maddelerinde sözü edilen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle mülk edinme koşullarının davacı ... asli müdahil lehine gerçekleşip gerçekleşmediği değerlendirilerek sonuca göre bir karar verilmelidir.

4. İlk Derece Mahkemesince, bu şekilde eksik araştırma ve inceleme yapılarak ve dahi bozma ilamının gerekleri yerine getirilmeden karar verilmesi isabetsiz olduğu gibi; kabule göre de, dava konusu taşınmazlara ilişkin kadastro tespitlerinin iptaline karar verilmesi gerekirken, kadastro tutanaklarının iptaline karar verilmesi de usul ve yasaya uygun bulunmadığından, hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı ... vekilinin, birleşen dosyalar yönünden verilen hükme yöneliktemyiz itirazlarının, yukarıda (V.C.3.1) nolu bentte yazılı nedenlerle REDDİNE,

Asıl dava dosyası yönünden ise, davalı ... vekilinin temyiz itarazlarının (V.C.3.2) nolu bentte yazılı nedenlerle kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un Geçici 3 üncü maddesi yollaması ile 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,

1086 ... Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,