Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2021/482 K.2022/9152

Taraflar arasında ... Anadolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen dava sonucunda verilen hükme karşı davalı Vakıflar Genel Müdürlüğü vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş olup, bu kez davalı Vakıflar Genel Müdürlüğü vekili tarafından Bölge Adliye Mahkemesi kararı temyiz edilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Davacılar vekili dava dilekçesinde, velayeten dava açan davacıların çocukları ... ile ...’un ... ... Bin ... ...Vakfı’nın galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiş, yargılama aşamasında davacıların ... adında bir çocuklarının daha olması sebebiyle bu çocuğa velayeten davaya asli müdahale talebinde bulunularak dava konusu vakfın galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Vakıflar Genel Müdürlüğü vekili, davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonunda verilen davanın kabulüne dair (ilk) karar, davalı Vakıflar Genel Müdürlüğü vekilince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davacıların galle fazlasına müstahak olup olmadıklarının araştırılması gerektiğinden bahisle kaldırılmıştır.

İlk Derece Mahkemesince anılan karar üzerine yeniden yapılan yargılama sonunda; davanın kabulüne, ..., ... ve ...'ın ... ... Bin ... ...Vakfı’nın galleye müstahak evlatları olduklarının tespitine karar verilmiş; hüküm, davalı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından istinaf edilmekle Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiş; anılan karar davalı Vakıflar Genel Müdürlüğü vekilince temyiz edilmiştir.

Dava, galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

5737 sayılı Vakıflar Yasası’nın 3. maddesine göre mazbut vakıflar, bu kanun uyarınca Genel Müdürlükçe (Vakıflar Genel Müdürlüğü) yönetilecek ve temsil edilecek vakıflar ile mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin yürürlük tarihinden önce kurulmuş ve 2762 sayılı Vakıflar Kanunu gereğince Vakıflar Genel Müdürlüğünce yönetilen vakıflar olarak tanımlanmıştır.

Vakıflar Kanunu ve Vakıflar Yönetmeliğine göre, mazbut ve mülhak vakıflarda vakfedenin soyundan gelen ve bu nedenle vakfın gelirinden (gallesinden) yararlanma hakkına sahip olan kişiler için öncelikle dava açılması ve bu haklarının dava ile tespit edilmesi aranmıştır. Uygulamada bu dava, vakıflarda evladiye davaları, vakıf evladı ya da galleye müstehak evlat olduğunun tespiti davası şeklinde isimlendirilmiştir. Belirtmek gerekir ki vakıf evladı kavramı daha çok, vakfedenin çocukları ya da alt soyundan gelenler için kullanılan bir kavram olup, vakfedenin akrabaları ya da vakıftan yararlanan ismi ile belirtilmiş kişileri kapsamamaktadır.

Vakfın geliri üzerinde hak sahibi olduğuna ilişkin davayı, vakfiye uyarınca galleden yararlanma hakkı olan, yani vakfeden ile soy bağı olan ya da soy bağı olmasa bile galleden kendisine pay özgülenen diğer kişiler açabilir.

Bir vakıftan galle fazlasının alınabilmesi için açılan davada öncelikle vakfeden ile soybağının ispatlanması, sonra da vakfiyede öngörülen şartların gerçekleşmesi gerekir. Yani bu tür davalarda incelenecek ilk husus; davacı ile vakfeden arasında iddia edildiği üzere kan bağı yolu ile soybağı mevcut olup olmadığı, eğer soybağı kurulabiliyorsa ikinci aşamada vakfiyelerde galle fazlası için öngörülen şartların somut olayda davacı yönünden gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması olacaktır.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden; galle fazlasına müstahak olduğunun tespiti istenen davacıların dava konusu vakıf ile soybağına dayanak olarak davacıların nüfus kayıtları ile bağ kurulabilen murisleri .......,ile ........,'un ... ... Bin ... ...Vakfı'nın galleye müstahak vakıf evladı olduğuna dair ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.12.1994 tarihli ve 1994/381-1994/799 E-K sayılı ilamı olduğu, iş bu ilamın dayanağının ise ... ...oğlu ... ...'nin mirasçılarının tespitine dair Kartal 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 1990/1077 Esas, 1991/359 Karar sayılı veraset ilamı olduğu, iş bu veraset ilamının iptali için açılan davanın ... Anadolu 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/220 esasına kaydedildiği ve halen derdest olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacıların dava konusu vakıf ile soybağı kurmalarına dayanak yapılan veraset ilamının iptali için açılan dava sonucu verilecek karar eldeki davayı etkileyeceğinden, Mahkemece ...

Anadolu 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/220 Esas sayılı dosyası üzerinden açılan veraset ilamının iptaline dair davanın sonucunun beklenmesi, vakıf evlatlığının tespiti dosyalarının kişiye sıkı sıkıya bağlı olduğu ve sonradan bu ilamlara dayalı olarak açılacak davalarda kesin hüküm oluşturmayacağı şeklindeki Yargıtayın bu davalara yönelik kökleşmiş içtihatları gözetilerek ve toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek oluşacak sonuç doğrultusunda bir karar verilmesi gerektiğinden, Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf isteminin esastan reddine dair kararı kaldırılarak,

İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir.