Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2021/7578 K.2022/9746

Taraflar arasında ... Kadastro Mahkemesinde görülen dava sonucunda verilen hükme karşı davacı Hazine vekili ile davalı ... tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş olup, bu kez davacı Hazine vekili ve davalı ... tarafından Bölge Adliye Mahkemesi kararı temyiz edilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Kadastro Kanunu'nun Geçici 8. maddesi gereğince yapılan kadastro sırasında, ... İli... İlçesi ... Mahallesi çalışma alanında bulunan 959 parsel sayılı 49.540,97 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle davalı ..., ... ve ... adına tespit edilmiştir.

Davacı Hazine, çekişmeli taşınmazın imar - ihya edilmediği gibi davalı taraf yararına iktisap koşullarının da gerçekleşmediğini ileri sürerek dava açmıştır.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne, çekişmeli 959 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitinin iptaline, 15.09.2018 tarihli fen bilirkişi raporunda B1 harfi ile gösterilen kısmın ifrazı ile "Hali arazi" vasfıyla Hazine adına, geriye kalan A1 harfi ile gösterilen kısmının tespit gibi tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hükmün davacı Hazine vekili ve davalı ... tarafından istinaf edilmesi üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesince istinaf başvuruları esastan reddedilmiş, bu karar, davacı Hazine vekili ve davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

1.Hükmü temyiz yetkisi, temyizde hukuki yararı bulunmak kaydıyla davanın taraflarına ve aleyhine hüküm kurulan üçüncü kişilere aittir. Somut olayda, davalı ... tarafından İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurulmadığından, hüküm davalı ... yönünden kesinleşmiş olup, Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararla davalı ... aleyhine yeni bir durum da yaratılmadığı anlaşıldığından, hükmü temyizde hukuki yararı bulunmayan davalı ...'ın temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

2.Davacı Hazine vekilinin 15.09.2018 tarihli fen raporunda A1 harfi ile gösterilen kısmına yönelen temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Mahkemece, fen bilirkişi raporunda A1 harfi ile gösterilen kısımda davalılar lehine zilyetlikle kazandırıcı zamanaşımı koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen reddine karar verilmiş; davacı Hazine vekilinin istinaf başvurusu da benzer gerekçelerle Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmiş ise de yapılan inceleme, araştırma ve uygulama hüküm vermeye yeterli değildir.

Belirtmek gerekir ki, aşamalarda alınan jeodezi raporlarında kısmen çelişki oluştuğu halde raporlarda çelişkiye ilişkin gerekçeli bir açıklamada bulunulmadığı gibi Mahkemece çelişkilerin üç kişilik jeodezi uzmanı bilirkişi heyeti ile giderilmesinin düşünülmemesi dahi isabetsizdir. Öte yandan dosya kapsamında çektirilen fotoğraflar yakın plan ve panoramik fotoğraflar olmamakla birlikte dosyada yer alan fotoğraflardan taşınmazın imar ihyasının gerçekleştiği konusunda tereddüt oluşmuştur. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilemez.

Hal böyle olunca, doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece, öncelikle taşınmaza komşu parsellerin tutanak ve varsa dayanağı belgeler ile davalı olmaları halinde ise dava dosyaları ilgili yerlerden getirtilmeli, çekişmeli taşınmaza ait temin edilebilen en eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek,

taşınmazın bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirtilerek dosya ikmal edilmeli, bundan sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları,

3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişisi, 3 kişilik jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi ile fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı, bu keşifte dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmaz bölümlerinin öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı,

böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, mahalli bilirkişi ve tanık beyanları arasında oluşacak çelişkilerin gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmesine çalışılmalı; yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanakları ve varsa dayanak kayıtları ile denetlenmeli;

jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişilerden, gerek dosya kapsamında bulunan gerekse de getirtilecek olan hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aleti ile inceleme yaptırılmak suretiyle, taşınmaz bölümlerinin sınırlarını ve niteliğini, evveliyatı itibari ile imar ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığını, imar ihyaya muhtaç yerlerden olması halinde hangi tarihte imar ihyaya başlandığı ve tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak hangi tarihten beri hangi tasarruflarla zilyet edildiğini, üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir rapor düzenlettirilmeli;

ziraat mühendisi bilirkişilerden, taşınmaz bölümlerinin toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmaz bölümleri üzerindeki bitki örtüsü, ağaçların cinsi, sayısı, kapalılık oranı, taşınmaz üzerindeki dağılımlarını, taşınmaz bölümlerinin evveliyatı itibari ile imar ihyaya muhtaç yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu olmaya başladığı ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş yakın plan ve panoramik fotoğraflarını içerir,

önceki ziraat bilirkişi raporlarını irdeler ve çelişkileri giderir mahiyette ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise keşfi izlemeye ve bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye elverişli (gerekirse taşınmazda farklı özellik gösteren yerler farklı renkler kullanılmak ve miktarları hesaplanmak suretiyle kroki üzerinde işaretlenmeli), ağaçların cinslerine göre dağılım biçimini gösterir ayrıntılı harita ve rapor düzenlettirilmeli bundan sonra iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.