Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2021/7721 K.2023/6698

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın reddine karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının, davacı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. ... ili Merkez ilçesi ... Köyü çalışma alanında 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) Geçici 8 inci maddesi uyarınca yapılan kadastro sırasında, 158 ada 1 parsel ... 11.084,28 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, susuz tarla vasfıyla, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle senetsizden, davalı adına tespit edilmiştir.

2. Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili Merkez ilçesi ... Köyü 158 ada 1 parsel ... taşınmazda davalının 20 yıl aralıksız zilyetliğinin bulunmadığını, imar ihya kriterlerini karşılamadığını ileri sürerek, kadastro tespitinin iptali ile taşınmazın Hazine adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevabında; haksız ve mesnetsiz açılan davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 16.04.2019 tarihli ve 2018/67 Esas, 2019/107 Karar ... kararı ile; "Dava konusu taşınmazın öncesinin orman sayılan yerlerden olmadığı ve davalı lehine zilyetlikle kazanım koşullarının oluştuğu" gerekçesiyle davanın reddine, ... ili Merkez ilçesi ... Köyü Geyik Mevkinde kain 158 ada 1 parsel ... taşınmazın tespit gibi tapuya tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararına karşı, davacı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyaya sunulan bilirkişi raporlarının hüküm kurmak için yeterli olmadığını, davalı lehine zilyetlikle mülk edinme koşullarının gerçekleştiğine dair somut veri ve delillerin mevcut olmadığını açıklayarak, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 12.11.2020 tarihli ve 2019/2164 Esas, 2020/1000 Karar ... kararı ile; "Tüm dosya kapsamına göre; dava konusu taşınmaza uygulanan 1985 ve 1999 yıllarına ait hava fotoğraflarının incelenmesinde, taşınmaz üzerinde tarımsal faaliyet bulunduğunun tespit edildiği, zirai bilirkişi raporunda taşınmaz üzerinde 25-30 yaşlarında 30 kök badem ağacı bulunduğunun ve taşınmazın imar ihya edildiğinin, orman bilirkişisinin raporunda da taşınmazın orman sayılmayan yerlerden olduğunun belirlendiği, dolayısıyla dava konusu taşınmaz yönünden kazandırıcı zamanaşımı yoluyla taşınmaz iktisabına ilişkin yasal şartların davalı lehine gerçekleştiği" gerekçesiyle, davacı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı, davacı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf başvuru dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, kadastro tespitine itiraza ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık; dava konusu edilen yerin zilyetlikle kazanılabilecek yerlerden olup olmadığı ve davalı lehine zilyetlikle kazanım koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddeleri, 3402 ... Kanun'un 14 ve 17 nci maddeleri ile 6831 ... Kanun'un 1 inci maddesi,

3. Değerlendirme

1. İlk Derece Mahkemesince, dava konusu edilen taşınmazın öncesinin orman sayılan yerlerden olmadığı ve davalı lehine zilyetlikle kazanım koşulları oluştuğu gerekçesiyle yazılı şekilde karar verilmiş ise de; yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmak için yeterli bulunmamaktadır.

Şöyle ki; hükme esas alınan orman bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın 1950 tarihli hava fotoğrafında açık alanlar içinde kaldığı belirtilmiş, ancak çekişmeli taşınmaz hava fotoğrafı üzerinde çakıştırılmak suretiyle gösterilmediğinden rapor denetlenememekte ve bu nedenle dava konusu 158 ada 1 parsel ... taşınmazın öncesinin orman olup olmadığı tereddütsüz anlaşılamamaktadır.

Ayrıca; dosya kapsamında aldırılmış olan, 02.05.2018 havale tarihli, harita mühendisi ... ... ... ile orman mühendisi ... ... tarafından ortak düzenlenen ek raporda, 1950 tarihli hava fotoğrafı üzerinde taşınmazın kısmen açıklık alan, kısmen de çalılık olarak göründüğü belirtilmiş olup, bu tespit, hükme esas alınan rapordaki 1950 tarihli hava fotoğrafı değerlendirmesi ile çeliştiğinden, çekişmeli taşınmazın öncesinin niteliğini belirlemede tereddüte neden olmaktadır.

Yine, mahallinde 2019 yılında yapılan keşifte, mahkeme hakimi tarafından yapılan gözlemde, taşınmaz üzerinde fazlaca ... ağaçları bulunduğunun belirtilmesi, bilirkişi raporlarında ise üzerinde 25 - 30 yaşlarında 30 kök yabani olmayan badem ağacı bulunduğunun ifade edilmesi ve raporlarda mahkeme hakiminin gözlemindeki tespitlere ilişkin herhangi bir değerlendirmede bulunulmaması karşısında, çekişmeli taşınmazın 3 tarafının orman parseli ile çevrili olduğu dikkate alındığında, taşınmazın hangi ayırıcı unsurlarla orman parselinden ayrıldığının, diğer bir deyişle, hangi sebeplerle orman toprağı olmadığının açıkça belirlenmemesi de çelişkili ve eksik araştırmaya yönelik bir durum oluşturmuştur.

Öte yandan; taşınmaz üzerinde sürdürüldüğü iddia olunan zilyetliğin tereddütsüz saptanması açısından, 1985 ve 1999 hava fotoğrafları jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişilerce incelenmemiş, mevcut bilirkişilerce yapılan incelemede ise taşınmaz üzerinde anılan tarihli hava fotoğraflarında yer yer ağaçların bulunduğu belirtilmesine rağmen, ağaçların türleri belirlenmemiştir. Bu husus gözönüne alındığında, taşınmaz üzerindeki ağaçların mahkeme gözleminde değinilen ... ağacı mı olduğu, yoksa bilirkişilerce yukarıda belirtilen zilyetliğe esas badem ağacı mı olduğu hususunda tereddüt oluşmuştur.

Ayrıca; İlk Derece Mahkemesince, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerde imar uygulaması yapılıp yapılmadığı, yapılmışsa taşınmazın imar planı kapsamında kalıp kalmadığı da ilgili yerlerden sorulmak suretiyle açıklığa kavuşturulmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak ve çelişkili bilirkişi raporları esas alınarak hüküm kurulamaz.

2. Hal böyle olunca. İlk Derece Mahkemesince doğru sonuca ulaşılabilmesi için, çekişmeli taşınmazın bulunduğu yere ait ilk tesis kadastro paftası dosya arasına getirtilip, taşınmazın bulunduğu yerde imar uygulaması yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise çekişmeli taşınmazın imar planı içinde kalıp kalmadığı,

varsa imar planının kesinleşme tarihi ilgili birimlerden sorularak belirlendikten sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ile bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek üç orman mühendisi bilirkişisi, bir ziraat mühendisi bilirkişisi, bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak bu keşifte, dosya arasına getirtildiği anlaşılan yöreye ait en eski tarihli memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ile diğer kayıt ve belgeler çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli. 3116, 4785 ve 5658 ...

Kanunlar karşısındaki durumu saptanmalı; zilyetlikle ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yok edilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli;

yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişi eliyle yerine uygulattırılıp orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (... veya benzeri programlar kullanılarak) denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli;

taşınmazın gerçek eğimi, klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle tespit edilmeli; taşınmazın öncesi çalılık ise gerçek eğime göre - teraslanmak suretiyle eğimin azaltılmasının taşınmazın niteliğini değiştirmeyeceği de gözetilerek - 6831 ...

Kanun'un 1/J maddesi ile Orman Kadastrosu ve 2/B Uygulama Yönetmeliğinin 14/o bendi kapsamında eğimi % 12'yi aşan ve orman ve toprak muhafaza karakteri taşıyan orman sayılan yerlerden olup olmadığı saptanmalı; yine taşınmaz imar planı kapsamına alınmış ise imar planının kesinleşme tarihinden (onaylandığı tarihten), imar planı kapsamına alınmamışsa tespit tarihinden 15 - 20 - 25 yıl öncesine ilişkin farklı dönemlere ait hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle üç boyutlu incelemesi yapılarak, temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarının belirgin olarak görünüp görünmediği tespit edilmeli;

taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.

Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazın öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı;

ziraat bilirkişisinden, taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki düzenlemesi istenilmeli; tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli ve bundan sonra,

toplanmış ve toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

3. İlk Derece Mahkemesince, bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmesi usul ve kanuna uygun bulunmadığından, hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,