Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2021/8172 K.2022/9180

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiş olup hükmün davalı ... tarafından temyiz edilmesi üzerine, dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Mahkemenin verdiği önceki karar Yargıtay tarafından bozulmuş olup, bozma ilamında özetle; "yapılan araştırma ve incelemenin yetersiz olduğu açıklanarak; çekişmeli taşınmazın, öncesinin orman sayılan yerlerden olmadığı ve tapu kaydının da uymadığı belirlendiği takdirde; imar ve ihya yapılmışsa hangi tarihte başlayıp tamamlandığı, kimden kime kaldığı, zilyetliğin ne zaman başlayıp nasıl sürdürüldüğü ve ekonomik amacına uygun olup olmadığı, maddi olaylara dayalı ve ayrıntılı olarak, taşınmaz başında dinlenecek yerel bilirkişiler ile taraf tanıklarından sorulması,

yerel bilirkişi ve tanık sözlerinin doğruluğu yukarıda belirtilen ve gerçeğin kendisi olan belgelere dayalı olarak düzenlenecek bilirkişi kurulu raporuyla denetlenmesi, keşif sırasında taşınmazı çeşitli yönlerinden hali hazır durumunu gösterir renkli fotoğrafları çektirilip onaylanarak ve taşınmaz fotoğraf üzerinde gösterilerek dava dosyası içine konulması, davanın açıldığı tarihten önce ya da sonra Hazine yetkilileri tarafından hazırlanan idari tahkikat ve haksız işgal (ecrimisil) tutanakları varsa bu tutanaklar da yerine uygulanıp tutanaklarda ismi yazılı kişiler tanık sıfatıyla dinlenilmesi,

usulüne uygun olarak belgesiz araştırması yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi" gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda; çekişmeli 189 ada 3 parsel sayılı taşınmazın bilirkişi raporunda işaretli 1792,55 metrekarelik kısmının mülkiyetinin davacıya ait olduğunun tespiti ile tapu iptal, tescil ve fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, davacının dayandığı, cilt:5, no:4, Haziran 1936 tarihli tapu kaydına dayanarak, yazılı şekilde karar verilmiş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Davacı taraf tapu kaydı ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanmış ve taşınmazın adına tescilini istemiştir. Ne var ki Mahkemece, bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiş, yöntemince tapu kayıt uygulaması yapılmamıştır.

Öte yandan tapu kayıtlarının hukuki değerlerini kaybedip kaybetmediği hususu da karar yerinde tartışılmamıştır. Mahkemece aldırılan bilirkişi raporunda, davacının dayandığı cilt:5, no:4, haziran 1936 tarihli tapu kaydının revizyon gördüğü taşınmazın 13 ve 14 numaralı parseller olduğu belirtilmiş ise de, kadastro tutanaklarının tetkikinde ilgili tapu kaydının 14 numaralı parsele uygulandığı, 13 numaralı parselin belgesizden iktisap edildiği anlaşılmaktadır.

Keza tapu kaydının şarken hark, ..., ..., ... ..., ...., ... ... ... okuduğu, ancak mahkemece yapılan keşifte hudutların tam olarak belirlenemediği, tapu kaydının sınırlarları itibariyle gayri sabit veya sabit hudutlu olup olmadığının anlaşılamadığı, dolayısıyla dava konusu taşınmazın davacının dayandığı tapu kaydının kapsamında kalıp kalmadığı anlaşılamamaktadır. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilemez.

Hal böyle olunca; doğru sonucu varılabilmesi için Mahkemece öncelikle, davacının dayandığı cilt:5, no:4, Haziran 1936 tarihli tapu kaydının tesisinden itibaren tüm tedavülleri, varsa haritaları ve tüm oluşum belgeleri, dayanılan tapu kayıtlarının kadastro sırasında revizyon görmüş ise, revizyon gördüğü taşınmazların kadastro tutanakları ve oluşmuş ise tapu kayıtlarının onaylı suretleri ve revizyon gördüğü taşınmazlar ile bu taşınmazlara komşu taşınmazları da bir arada gösterecek birleşik harita,

dava konusu taşınmazlara komşu olan taşınmazların tespit tutanaklarının onaylı suretleri ve dayanakları Tapu ve Kadastro Müdürlüklerinden getirtilmeli; bundan sonra, mahallinde, yaşlı ve yöreyi iyi bilen şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları ve teknik bilirkişi eşliğinde yeniden keşif yapılmalı;

yapılacak keşifte, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 20. maddesi hükmü uyarınca davacının dayandığı tapu kaydının dayanağı harita mevcut ise, yerel bilirkişi yardımı ve uzman teknik bilirkişi eliyle yöntemince yerine uygulanmalı, uygulama yapılırken haritası bulunan kayıtlarının kapsamlarının öncelikle haritasına göre belirleneceği gözetilmeli, haritası bulunmayan kayıtlardaki sınırların tespiti bakımından mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarına başvurulmalı;

varsa ifraz yoluyla oluşan müfrez tapu kayıtlarının kapsamının, kök tapu kaydının içinde aranmasının zorunlu olduğu düşünülmeli, davacının dayandığı tapu kaydının kök kaydı uygulanarak kök tapu kaydı ve sonrasında tüm ifraz tapu kayıtları okunup, kayıtlarda yazılı hudutlar yerel bilirkişilerce zeminde göstertilmeli, kayıtlarda yazılı olup yerel bilirkişilerce zeminde gösterilemeyen hudutların tespiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı, yerel bilirkişi ve tanıkların kayıtların uygulanması ve taşınmazların tasarrufu hususundaki beyanları, komşu parsel tutanakları ve dayanakları kayıtlarla denetlenmeli;

taşınmazın tapu kaydının kapsamında kalıp kalmadığı duraksamasız tespit edilmeli; teknik bilirkişiden, tapu kayıtlarının varsa revizyon gördüğü parsellerin de dikkate alındığı, komşu parsellerin dayanağı kayıtların dava konusu taşınmazlar yönünü ne okuduğunun belirlendiği ve kroki üzerinde işaretlenmek suretiyle tapu kayıtlarının sınır denetiminin yapıldığı ve kayıtların kapsamlarının kesin olarak gösterildiği keşfi izlemeye imkan veren, ayrıntılı ve gerekçeli rapor ve kroki alınmalı; bundan sonra toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır.

Mahkemece bu hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme ile yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi; kabule görede, dava tapu iptali ve tescil istemine ilişkin olmasına rağmen, tespit hükmü kurulması da usul ve yasaya uygun bulunmadığından hükmün bozulması gerekmiştir.