Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2021/9240 K.2023/3715

Taraflar arasındaki tapusuz taşınmazın tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonunda Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar Hazine ve Orman İdaresi vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde dava tarihinden önce 10.04.1968 tarihinde ilan edilerek kesinleşen orman kadastrosu bulunmaktadır. Daha sonra, 26.04.1991 tarihinde ilan edilerek kesinleşen aplikasyon ve 6831 ... Orman Kanunu'nun (6831 ... Kanun) 2/B madde uygulaması vardır. Genel arazi kadastrosu işlemi ise, 1970-1971 yıllarında yapılmış ve sonuçları 11.03.1972 - 11.04.1972 tarihleri arasında ilan edilmiş ve kesinleşmiştir.

2. Davacı vekili, 21.09.2005 tarihli dava dilekçesinde sınırlarını bildirdiği ... İlçesi ... Köyü Alemce Tepesi Mevkiinde bulunan ve yaklaşık 12.000,00 m2 yüzölçümündeki taşınmazın tapuda kayıtlı olmadığını ve 1965 yılından bu yana vekil edeni tarafından aralıksız malik sıfatıyla kullandığını ileri sürerek, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla taşınmaz edinme koşullarının vekil edeni yararına oluştuğu iddiasıyla, tapusuz taşınmazın 4721 ... Türk Medeni Kanunu'nun (4721 ... Kanun) 713 üncü maddesi hükmüne göre vekil edeni adına tescilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı taraf, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 14.06.2007 tarihli ve 2005/246 Esas, 2007/262 Karar ... kararı ile davanın kabulüne ve 30.10.2006 havale tarihli bilirkişi raporuna ekli krokide (A) harfi ile gösterilen 10020,60 m2 yüzölçümündeki taşınmazın davacı ... adına tesciline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalılar Hazine ve Orman İdaresi vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 05.11.2007 tarihli ve 2007/5086 Esas, 2007/6102 Karar ... ilamıyla, dava konusu taşınmaz kuzeyindeki yolun devlet karayolu olup olmadığının belirlenmesi ve yine taşınmaz üzerinde bulunan enerji nakil hattı ve pilon yeri sebebiyle ilgili idarelere davanın yöneltilmesi gerektiği belirtilerek taraf teşkilinin sağlanması gereğine değinilerek bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin 03.07.2008 tarihli ve 2008/28 Esas, 2008/154 Karar ... kararı ile davanın kabulüne ve 30.10.2006 havale tarihli bilirkişi raporuna ekli krokide (A) harfi ile gösterilen 10.020,60 m2 yüzölçümündeki taşınmazın üzerinde bulunan direk alanının Menderes Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye ait olduğu ve elektrik tellerinin geçmiş olduğu kısım üzerinde irtifak hakkı kurulmak suretiyle davacı ... adına tesciline karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalılar Hazine, Orman İdaresi ve Menderes Elektrik Anonim Şirketinin vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 06.04.2009 tarihli ve 2009/3818 Esas, 2009/5913 Karar ... kararıyla, usulüne uygun bir şekilde orman ve zilyetlik araştırması yapılarak, kabul doğrultusunda pilon yerleri hakkında tescil ve enerji nakil hattının geçtiği bölüm belirtilmek suretiyle irtifak hakkı tesisi konusunda tapuda işlem yapılabilecek şekilde infazı kabil bir hüküm kurulması gereğine değinilerek bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin 20.01.2011 tarihli ve 2009/169 Esas, 2011/8 Karar ... kararı ile davanın kabulüne ve 17.12.2010 tarihli bilirkişi heyet raporuna ekli krokide taralı olarak gösterilen 10.020,60 m2 yüzölçümündeki taşınmazın ve taşınmaz içinde bulunan 10,93 m² yüzölçümündeki bir adet pilon yeri için mülkiyet hakkı, yine 10.020,60 m2 yüzölçümündeki taşınmaz üzerinden geçen enerji hattının altına isabet eden 1.177,82 m2 yüzölçümündeki bölüme daimi irtifak hakkı ... Genel Müdürlüğüne ait olmak üzere 10.020,60 m2 yüzölçümündeki taşınmazın davacı ... adına tesciline karar verilmiştir.

E. Üçüncü Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalılar Hazine ve Orman İdaresi vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 19.02.2015 tarihli ve 2015/777 Esas, 2015/754 Karar ... kararıyla, yöntemince orman ve zilyetlik araştırması yapılması gereğine değinilerek İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

F. İlk Derece Mahkemesince Üçüncü Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 05.02.2019 tarihli ve 2015/469 Esas, 2019/77 Karar ... kararı ile, "davanın kabulü ile; davaya konu ... İli, ... İlçesi, ... Köyü sınırları içinde olan ve 26.11.2018 tarihli fen bilirkişi raporu ve ekindeki krokide A harfi ile gösterilen ve yüzölçümü 9.260,00 m2 olarak belirlenen taşınmazın (kadastro şefi ... ...'in 28.12.2010 tarihli ve 06/700 ... yazısı ve ekindeki krokide gösterilen 10,93 m2'lik pilon yerine dair kısmın mülkiyet hakkı; taşınmazın üzerinden geçen enerji nakil hattı alanına isabet eden 1.177,82 m2'lik kısmının irtifak hakkı dahili davalı ...'a ait olmak üzere) 4721 ... Kanun'un 713 üncü maddesi gereği ... ve ... oğlu 12.10.1931 d.lu davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalılar Hazine ve Orman İdaresi vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı Hazine vekili, eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulduğunu belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

2. Davalı ... İdaresi vekili, eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulduğunu, dava konusu yerin orman sayılan yerlerden olduğunu belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı lehine imar ihya ve kazanmayı sağlayan zilyetlik yoluyla tescil şartlarının oluşup oluşmadığı hususuna ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 4721 ... Türk Medeni Kanunu'nun (4721 ... Kanun) 713 üncü maddesi.

3. Değerlendirme Taraflar arasındaki uyuşmazlık, imar-ihya ve kazanmayı sağlayan zilyetlik hukuksal sebeplerine dayalı olarak 4721 ... Kanun'un 713/1 inci maddesi gereğince açılan tescil isteğine ilişkindir.

Parsel sorgu uygulaması ve UYAP sistemi üzerinden yapılan incelemede, yargılama sırasında dava konusu taşınmazın bulunduğu yerde 3402 ... Kanun'un 22 nci maddesinin 2-a bendi uyarınca çalışma yapıldığı ve dava konusu taşınmazın 107 ada 5 parsel numarası altında, tarla vasfı ve 8.441,12 m2 yüzölçümü ile davalı olduğu belirtilerek işlem gördüğü anlaşılmış olup; dava konusu yere ilişkin tespit tutanağı düzenlenip düzenlenmediği hususu araştırılarak sonucuna göre, gerektiğinde görev hususu da düşünülerek karar verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan; hüküm tarihinden önce yürürlüğe giren 6360 ... On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un (6360 ... Kanun) 1 inci maddesi uyarınca büyükşehir belediyesi sınırları tüm ilin idari sınırları olacak şekilde genişletilmiş olduğu halde, İlk Derece Mahkemesince ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı davaya dahil edilmeden ve taraf koşulu sağlanmaksızın işin esası hakkında karar verilmesi doğru olmamıştır.

Diğer taraftan her ne kadar İlk Derece Mahkemesince, 26.11.2018 tarihli fen bilirkişi raporu ve eki krokide A harfi ile işaretli 9.260,00 m2 büyüklüğündeki yerin, davacı adına tapuya tesciline karar verilmiş ise de yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli olmadığı gibi, uyulan bozma kararı gerekleri de tam olarak yerine getirilmemiştir.

Şöyle ki; bozma kararında, önceki bozma kararının gereklerinin yerine getirilmediği, yöntemince orman ve zilyetlik araştırması yapılmadığı bu kapsamda, dava tarihinden 15-20 yıl önceki tarihleri ait hava fotoğrafı ve memleket haritaları getirtip incelenmediği, Dairenin iade kararıyla dosyaya getirtilen 1986 yılı hava fotoğrafında ise davaya konu yerin bilirkişilerce imar-ihya görmemiş çalılık alanda gösterildiği, dava konusu taşınmazın 1970-1972 yıllarında yapılan genel arazi kadastrosunda çalılık niteliğiyle tespit dışı bırakılan bir yer olduğu ve çalılık bir yerin 4721 ...

Kanun'un 715 inci maddesi hükmü uyarınca devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğu ve böyle bir yerin eski tarihli resmi belgelerde de çalılık niteliğinde ise; eğiminin % 12’den düşük olması ve 3402 ...

Kanun'un 17 nci maddesinde belirtilen koşullar altında para ve emek sarfedilmek suretiyle kültür arazisi haline getirilmesi ve bu olgunun tamamlandığı tarihten itibaren 20 yıldan fazla süre ile koşullarına uygun olarak tasarruf edilmiş olması halinde kazanılabileceği belirtilerek,

davanın açıldığı 16.09.2005 tarihinden 10-20-25 yıl öncesine ait (1980, 1985 ve 1995’li yıllara ait yok ise 1996 yılına ait) hava fotoğrafları ile bu hava fotoğraflarına dayanılarak üretilen memleket haritalarının bulunduğu yerlerden getirilerek uzman bilirkişi tarafından incelenmesi gereğine değinilmiş ve devamında davaya konu yerin Dairenin 23.09.2013 tarihli ve 2013/6928 Esas, 2013/8245 Karar ... iade kararıyla orman bilirkişi Sabahattin ... ve harita bilirkişi Barış Sorgal’dan alınan 22.01.2015 tarihli ek rapor ekinde yer alan 1996 yılı hava fotoğrafında olduğu gibi çalılık alanda kaldığı tespit edilirse,

imar ve ihyanın en erken tamamlanma tarihi ile davanın açıldığı 16.09.2005 tarihi arasında 20 yıllık sürenin dolmadığının gözetilmesi gereğine değinilmiş olduğu halde, İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan orman raporunda sadece 1986 ve 1988 tarihli hava fotoğrafları ile 1965 tarihli memleket haritası incelenmiş, dava konusu taşınmazın orman sayılmayan yerlerden olduğu belirtilmiş ancak hava fotoğraflarındaki koyulukların ve orman olan kısım ile olan benzerliğin sebebi açıklanmadığı gibi, dosya kapsamında daha önce alınan orman raporları ile oluşan çelişkiler de giderilmemiştir.

Öte yandan; hükme esas raporlarda imar ihya ve zilyetlik şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğine ilişkin herhangi bir hava fotoğrafı incelenmemiş ve komşu taşınmaz kayıtları getirtilerek hudut denetimi de yapılmamıştır.

O halde İlk Derece Mahkemesince dava konusu taşınmazı gösterir fen bilirkişi krokisi ve raporu eklenerek, taşınmazın tapulu yerlerden olup olmadığı Tapu Müdürlüğünden sorulduktan sonra, dava konusu taşınmazı ve etrafını gösterir ve ilk defa o yerde grafik ya da fotogrametri yöntemiyle düzenlenen 1/5000 ölçekli arazi kadastro paftasının orijinal fotokopi örneği ile taşınmaza bitişik ya da yakın komşu parsellerin, kadastro tespit tutanak örnekleri ve bu parsellere uygulanan tapu ve vergi kayıtları ilk oluşturulduğu günden itibaren tüm gittileri ile davanın açıldığı 16.09.2005 tarihinden 10-20-25 yıl öncesine ait (1980,

1985 ve 1995’li yıllara ait yok ise 1996 yılına ait) hava fotoğrafları ile bu hava fotoğraflarına dayanılarak üretilen memleket haritaları bulunduğu yerlerden istenerek, yöreyi iyi bilen elverdiğince yaşlı, yansız, yerel ve önceki bilirkişiler dışında ziraat fakültelerinin toprak bölümünden mezun olan iki ziraat mühendisi, bir harita-kadastro (jeodezi ve fotogrametri) mühendisi ile iki orman mühendisinden oluşturulacak bilirkişi kurulu yardımıyla yapılacak keşifte, getirtilen belgeler dava konusu taşınmaz ile çevresine uygulanıp bu belgelerde dava konusu yer belirlendikten sonra,

hava fotoğrafları ve dayanağı haritalar stereoskop aletiyle ve üç boyutlu olarak incelettirilip taşınmazların niteliğinin bu belgelerde ne şekilde görüldüğü, imar ve ihya ile zilyetliğin hangi tarihte başlayıp tamamlandığı stereoskopik hava fotoğrafları ve bu hava fotoğraflarından üretilen memleket haritaları incelenerek belirlenmeye çalışılmalı ve taşınmazın kadastro paftasındaki konumu bilgisayar programı aracılığıyla uydu ve hava fotoğraflarına aktarılmalı ve taşınmazın bu hava fotoğrafları ve memleket haritalarındaki niteliği ve davacının davaya konu yaptığı yerin o yıllarda ziraat alanı olarak kullanılıp kullanılmadığı hususunda orman

ve jeodezi ve fotogrametri uzmanı harita mühendisinden ayrıntılı rapor alınmalı, dava konusu taşınmazın çalılık alanda kaldığı tespit edilirse, imar ve ihyanın en erken tamamlanma tarihi ile davanın açıldığı tarih arasında 20 yıllık sürenin dolup dolmadığı gözetilmeli, imar ihyanın tamamlanıp tamamlanmadığı, tamamlanmış ise ne zaman tamamlandığı hususunda dosyada daha önce alınan raporlar da dikkate alınarak, bu raporlarla karşılaştırılarak tereddüte yer vermeyecek şekilde ortaya konulmalı;

ziraatçı bilirkişi kurulu aracılığıyla davacının davaya konu yaptığı yerin değişik yerlerinden yeterli derinlikten toprak örnekleri alınıp incelenerek davaya konu taşınmazın önceki ve şimdiki niteliği ile taşınmaz imar ve ihyaya konu olmuş ise öncesinin niteliği, imar ve ihya varsa imar ve ihyaya en erken ne zaman başlanıldığının ve tamamlandığının, yani bir başka anlatımla arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığı,

zilyetliğin hangi tasarruflar ile sürdürüldüğü hususlarında yine ziraat mühendisi kurulundan daha önce alınan raporlarla karşılaştırmalı ayrıntılı rapor alınmalı, yine zilyetliğin başlangıç günü, süresi ve sürdürülüş biçimi hakkında yerel bilirkişi ve tanıklardan olaylara dayalı ve ayrıntılı beyanları alınmalı ve yerel bilirkişi ve tanık sözlerinin doğruluğu komşu parsel tutanakları ve dayanakları ile hava fotoğrafı, memleket haritası ve uzman bilirkişi raporları gözönünde tutularak denetlenmeli,

jeodezi ve fotogrametri uzmanı harita mühendisi bilirkişiye komşu parsellerin dayanağı kayıtların çekişmeli taşınmaz yönünü ne okuduğunu belirtir keşfi denetlemeye imkân veren kroki düzenlettirilmeli, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

Açıklanan hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporlarına dayanılarak yazılı biçimde hüküm kurulması usûl ve kanuna aykırı olup, İlk derece mahkemesi kararının bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un Geçici 3 üncü maddesi yollaması ile 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,

1086 ... Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,