Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2022/1979 K.2024/246

Taraflar arasındaki tevliyete ehil vakıf evladı olduğunun tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

Dava dilekçesinde, davacı ...'nun ...'de kurulu ve tescilli bulunan Mülhak ... Vakfı'nın tevliyetine ehil vakıf evladı olduğunun tespiti istenmiştir. İlk Derece Mahkemesince, vakfiye gereği, tevliyet için batın şartı olduğu, davacının babasının hayatta olduğu için batın şartının gerçekleşmediği, yine tevliyetin erkek evladın soyundan gelen erkek evlada şart kılındığı, davacının ise kız evlat soyundan geldiği, erkek soyundan gelen mevcut mütevelli ile başka kişilerinde hayatta oldukları gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf isteminin esastan red kararına karşı verdiği temyiz dilekçesinde; istinaf sebepleri incelenmeden istinaf istemlerinin reddedildiğini, taleplerinin, davacının tevliyete ehil olduğuna dair tespit kararı olduğunu, verilecek karar ile davacının mütevelliliğinin hüküm altına alınmayacağını, davacının, mahkemeden tevliyete tevcih talebinin olmadığını, Mahkemece, tevliyet ve tevcihin birlikte değerlendirildiğini, bilirkişi Mehmet Ermiş'in sunmuş olduğu raporlarda davacının tevliyete ehil vakıf evladı olduğu yönünde olduğunu, rapora itiraz edilmesi üzerine bu defa Beşir Yılmaz'dan rapor aldırıldığını,

iş bu raporun hatalı, eksik ve yanlış olduğunu, 5737 ... Vakıflar Kanunu 6. madde gereği tevliyete ehil vakıf evladı olduğunun tespiti mahkemeye, atamanın (tevcih) ise idareye ait olduğunu, verilecek tespit kararının davacı yönünden hatıra değeri olacağı ve manevi haz vereceğini, Güpgüpzade ... ...

Ağa Vakfı yönünden açtıkları tevliyete ehil vakıf evladı davasında davanın kabulüne karar verildiğini, mahkemenin iş bu kararı dikkate almadığını, izah edilen ve sair nedenlerle istinaf isteminin esastan red kararının bozulmasını istemiştir.

Dava, mülhak vakfa mütevelli atanma kararına esas teşkil etmesi yönü ile vakfın tevliyetine ehil vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Tevliyete ehil vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilebilmesi için öncelikle vakfeden ile soybağının ispatlanması sonra da vakfiyede öngörülen şartların gerçekleşmesi gerekir. Tevliyete ehil vakıf evladı olduğunun tespiti mahkemeye, 5737 ... Vakıflar Kanunu’nun 6 ıncı maddesi gereğince atama (tevcih) ise davalı idareye ait bir görevdir.

Vakfiyeler, vakıf davalarında birinci derecede delil olup (Akgündüz, ...; İslam Hukukunda ve Osmanlı Tatbikatında Vakıf Müessesesi, 1996, Sh. 428), kadimden beri uygulandığı bilinmedikçe vakıf davalarında yazılı delil olarak kullanılamazlar. (Mecelle md.1739) Vakfiyelerin uygulanma şartı, bunların ifade ettikleri maddelerin sabit ve meşhur olmasıdır.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden dava konusu Mülhak ... Vakfı'nın Hicri 19 Şaban 1217 / Miladi 15 Aralık 1802 tarihli, Hicri 19 Şaban 1222 / Miladi 15 Ekim 1807 tarihli, Hicri 19 Cemaziye'l evvel 1229 /Miladi 9 Mayıs 1814 tarihli ve Hicri 1235 / Miladi 1819 tarihli olmak üzere dört farklı vakfiyesinin olduğu, tevliyete dair sadece Hicri 19 Şaban 1217 / Miladi 15 Aralık 1802 tarihli ilk vakfiyede hüküm olduğu, vakfiyenin tevliyete ilişkin düzenleme bulunan 10. sayfada;

"...ve dahî umûr-ı tevliyyet ba'de vefâtî sûlbî evlâd-ı zükûrumdan es-Seyyid Dervîş Ebubekir ...'ye şart eyledim ve ba'de vefâtihi sulbî evlâd-ı zükûrumdan ekber ve esenn ve erşed ve aslah vc a'kaline batnen ba'de batnin vc karnen ba'de karnin evlâd-ı evlâd-ı zükûrumun zükûrunda bu şart riayet oluna..." denilerek tevliyetin vakfedenin vefatından sonra kendi evladı Dervîş Ebubekir ...'ye, onun vefatından sonra ise batın tertibi üzerine erkek evladın erkek evladlarından en büyük, en olgun, en salih ve en akıllı olanına şart kılındığı,

vakfiyenin devamında ise erkek evladın soyunun tükenmesi halinde tevliyetin yine batın şartı ile kız evladın erkek çocuklarına, kız evladın soyunun tükenmesi halinde ise vakfedenin kardeşi ... ...'nin erkek evlatlarına zikredilen şartlar mucibince şart kılındığı, davacı ... Gürkan'ın ise Lütfiye kızı Hesna'nın alt soyu olduğu yani vakfeden Ebubekir Ağa'nın kız evlat soyundan geldiği anlaşılmaktadır.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371'inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile İlk Derece Mahkemesi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararlarındaki gerekçelere, 6100 ... Kanun’un 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına ve davacının vakfedenin erkek evlat soyundan geldiği veya vakfedenin erkek evlat soyunun tükendiği de iddia edilmediği dikkate alınarak, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.