Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2022/2638 K.2023/2908

Taraflar arasındaki kullanım kadastrosuna itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Kullanım kadastrosu sırasında, ... ili ... ilçesi ... Mahallesi çalışma alanında bulunan 1346 ada 15 parsel ... 742,67 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, beyanlar hanesine, "6831 ... Kanun'un 2/B maddesi uyarınca Hazine adına orman sınırları dışına çıkarıldığı ve taşınmazın bahçe olarak 20 yıldan beri ... ...’ın kullanımında olduğu, taşınmaz üzerindeki 3 katlı binanın da ... ...’ın kullanımında olduğu, 19,29 metrekaresinin eylemli orman olduğu, taşınmazın tamamının dere mutlak koruma alanında kaldığı" şerhi verilerek, bahçe niteliği ile, Hazine adına tespit edilmiştir.

2. Davacı ... vekili dava dilekçesinde; ... ili ... ilçesi ... Mahallesi 1346 ada 15 parsel ... taşınmazın müvekkili olan davacının kullanımında olduğunu ileri sürerek, davacı adına kullanıcı şerhi verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; taşınmazın 6292 ... Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un (6292 ... Kanun) 8 inci maddesi kapsamında ... Belediyesi tarafından proje alanı olarak belirlenen alanda kaldığını, ancak kısmen eylemli orman alanında da kaldığından ... Belediyesine devrinin yapılamadığını, davanın süresinde açılmadığını ileri sürerek, davanın reddini savunmuştur.

2. Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; evveliyatı orman olan yerlerin zilyetlik ve zamanaşımı gibi nedenlerle özel mülkiyete konu olmasının mümkün olmadığını ileri sürerek, davanın reddini savunmuştur.

3. Davalı ... davaya cevap vermemiş, yargılama aşamasında alınan beyanında; zeminde bulunan 3 katlı binanın kendisine ait olduğunu, bu binanın hemen bitiminden başlayan krokide B harfı ile gösterilen kısmın davacıya ait olduğunu ifade etmiştir.

4. Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu yerin 93,73 metrekaresinin ilgili ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/248 Esas, 2011/170 Karar ... ilamıyla müvekkili olan davalının kullanımında olduğu yönünde karar verildiğini, kararın kesinleştiğini, davacının da bu durumu bildiğini ileri sürerek, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; çekişmeli taşınmazın yargılama aşamasında ... Belediyesine devredildiğinden davada husumeti kalmayan Hazine ve ... yönünden davanın husumet yokluğundan reddine, diğer davalılar yönünden satış nedeniyle davaya devam edilebilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın esastan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararına karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın ... Belediyesine yöneltildikten sonra yerel mahkemece esasa ilişkin talepleri doğrultusunda inceleme yapılmadan davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, davanın esastan neden reddedildiğinin gerekçesinin açıklanmadığını, taşınmazın ...

Belediyesine devredilmesine rağmen üzerindeki şerhlerin terkin edilmediğini, bu durumda diğer hak sahipleri açısından beyanlar devam etmekte olup müvekkilinin tespite ilişkin itirazlarının da kabulü gerektiğini, davanın devirden önce usulüne uygun açıldığından devrin etkisi olmayacağını, davanın gerçek kişi davalılar adına olan şerhlere yönelik olarak açılmış şahsi bir dava olduğunu, bu şerhlerdeki müvekkili lehine değişikliğin mülkiyete yönelik olmadığından gerek Hazine gerekse davadan sonra malik olan dahili davalı ...

Belediyesinin mülkiyetinde bir değişiklik yaratmayacağını, yasanın amacına aykırı bir durum söz konusu olmadığını ileri sürerek, kararın kaldırılarak davanın kabulünü talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, dayanak satış işlemi iptal edilmedikçe tapu kaydının iptali ve tescil, şerh verilmesi istemli dava açılamayacağı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 353/(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; taşınmazın dava tarihinden sonra Belediyeye beyanlar hanesindeki şerh ile beraber devredildiğini, devrin dava dilekçelerindeki taleplerini etkilemeyeceğini, ... Belediyesine yapılan devrin 6292 ... Kanun kapsamında şerh sahiplerine yapılan satış gibi olmadığı, kullanıcı şerhine yönelik verilecek kararın davalı Belediyenin mülkiyet hakkını etkilemeyeceğini ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, 3402 ... Kadastro Kanunu'na (3402 ... Kanun) 5831 ... Kanun'un 8/1 inci maddesi ile eklenen Ek-4 üncü maddesi uyarınca yapılan kullanım kadastrosuna itiraza ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık, dava tarihinden sonra 6292 ... Kanun'un 8 inci maddesi kapsamında gerçekleşen devir nedeniyle şerhe yönelik davanın dinlenme olanağının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. 2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 370 inci maddesinin dördüncü fıkrası, 3402 ... Kadastro Kanunu'na 5831 ... Kanun'un 8/1 inci maddesi ile eklenen Ek-4 üncü maddesi, 6831 ... Kanun'un 2/B maddesi, 6292 ... Kanun'un 8 inci maddesi,

3. Değerlendirme

1. Dairemizin ve öncesinde Yargıtay ( Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin istikrar bulan uygulamaları ile, 3402 ... Kadastro Kanun'un Ek-4 üncü maddesi uyarınca yapılan kullanım kadastrosu ya da güncelleme çalışmasının kesinleşmesi ve akabinde taşınmazın maliki olan Hazine tarafından 6292 ... Kanun uyarınca kullanıcısı ya da kullanıcısının muvafakati ile diğer kişilere satılması ve kişiler adına tapu kaydı oluşması halinde bu taşınmazlar hakkında kullanıcı şerhine yönelik olarak açılmış ya da açılacak davaların dinlenemeyeceği kabul edilmiştir.

Eldeki dosya kapsamına göre; davanın konusunu oluşturan ... ilçesi ... Mahallesi 1346 ada 15 parsel ... taşınmazın, kadastro tutanağının beyanlar hanesinde, 6831 ... Kanun uyarınca Hazine adına orman sınırları dışına çıkarıldığı belirtilerek 04.06.2010 tarihinde Hazine adına tespitinin yapıldığı, bilahare 19.12.2017 tarihinde 6292 ... Kanun gereğince satışı yapıldığı belirtilerek malik olarak ... Belediyesi adına tapu kaydının oluştuğu, beyanlar hanesine de, ... ...'ın kullanımında olduğuna ilişkin şerh yazıldığı ve davacı tarafından kullanıcı şerhine yönelik olarak 13.02.2017 tarihinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar, taşınmazın 6292 ... Kanun uyarınca davalı ... Belediyesine satışı nedeniyle, Belediye adına tapu kaydı oluşmuş ise de, bu devrin 6292 ...

Kanun'un 8 inci maddesi uyarınca yapıldığı anlaşılmakta olup, anılan yasa maddesinin 2 nci bendinde, “... hak sahipleri ve mevcut hakları da belirtilmek suretiyle...” devrin yapılacağı, 7 nci bendinde ise “Devralan idareler devraldıkları taşınmazları; hak sahiplerinin talebi üzerine fiili durumuna uygun olarak ifraz edilmek suretiyle müstakil parsel veya paylı olarak,

üzerinde çok katlı bina bulunan taşınmazlarda ise kat mülkiyeti tesisi suretiyle, bunun mümkün olmaması hâlinde paylı olarak hak sahipleri ile bunların kanuni veya bu Kanun'un yayımı tarihinden önce yapılmış olan akdî haleflerine tabi oldukları mevzuatına göre bu Kanunda belirtilen satış ve ödeme koşullarını da dikkate alarak rayiç bedel üzerinden doğrudan satabileceği gibi;

hak sahipleri taşınmazı doğrudan satın almış olsaydı Hazineye ödeyeceği bedeli devralan idarelere ödemeyi kabul etmesi hâlinde, taşınmaz kendisine ait kabul edilerek hakları karşılanmak kaydıyla devir alan idarelerin kendi projelerinde ve mevzuatlarına göre değerlendirebileceği, üzerinde yapı ve eklentileri bulunan proje alanında kalan taşınmazların üzerindeki yapılar için;

o yıla ait Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yapı birim fiyatlarından eksik imalat bedeli ve yıpranma payı düşüldükten sonra kalan bedelin ödeneceği ya da bu bedelin, devralan idareler tarafından gerçekleştirilen projeler kapsamında hak sahiplerine verilecek taşınmazların bedelinden mahsup edileceği, bu durumda hak sahipleri, bu hakların dışında taşınmazların doğrudan satış hakkından yararlanamayacakları” belirtilmiştir.

Öte yandan, temyiz ya da karar düzeltme incelemesi için Dairemizde bulunan benzer ihtilafları içeren dosyalardan, 2021/5943 Esas ... dosya üzerinden Dairemizce verilen geri çevirme kararı ile yerel mahkemeden; ...

Belediyesinden, yapılan bu satışların mahiyetinin (malik Hazine tarafından proje kapsamında devredilip devredilmediğinin) sorulması ve buna ilişkin bilgi ve kayıtların getirtilmesi istenilmiş olup, geri çevirme kararımız uyarınca yerel mahkemece yazılan müzekkereye ...

Belediyesi Emlak ve İstimlak Müdürlüğü tarafından verilen 01.12.2021 tarihli cevabi yazıda, dava konusu taşınmazın bulunduğu mahalle de dahil olmak üzere Belediye sınırları kapsamında olan ve isimleri belirtilen mahallelerde bulunan 2B niteliğindeki taşınmazların Çevre ve Şehircilik Bakanlığının olurları ile proje alanında kalan ve uygun görülenlerin emlak vergi değerleri üzerinde Belediyeye devirlerinin yapıldığını, daha sonra devredilen taşınmazların 6292 ...

Kanun'un 8 inci maddesi kapsamında hak sahiplerine satışının 10.01.2014 tarih ve 2014/9 ... ... Belediyesi Encümen Kararıyla uygun görüldüğü bildirilmiştir.

Bu itibarla; dava konusu taşınmazın, 6292 ... Kanun'un 8 inci maddesi uyarınca, Hazineye ait satış yetkisini de içerir şekilde ... Belediyesine devredildiğinin kabulü gerekmekte olup, nitekim Belediye Encümen kararıyla bu taşınmazların kullanıcılarına satışına karar verildiğine göre, Hazine tarafından anılan belediyeye yapılan bu mülkiyet devrinin, gerçek kişilere yapılan satış işlemi gibi düşünülemeyeceği, eldeki davada, taşınmazın mülkiyeti hususunda bir ihtilaf bulunmayıp, davanın, kullanıcı şerhine yönelik olduğu anlaşılmaktadır.

2. Hal böyle olunca; İlk Derece Mahkemesince, işin esasına girilmesi, tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde tüm delillerinin toplanıp, birlikte değerlendirilmesi ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, dava konusu taşınmazın Hazinenin mülkiyetinden çıkıp üçüncü şahıs adına tapuya tescil edildikten sonra tapu iptal ve tescile yönelik davanın dinlenemeyeceği gerekçe gösterilerek, davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş ve bu nedenle, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması suretiyle, İlk Derece Mahkemesi hükmünün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının talebi halinde temyiz eden davacıya iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,