Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2022/3055 K.2023/2394

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili ve davalı ... ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili ve davalı ... ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Kadastro sırasında ... İli ... İlçesi ... Mahallesi çalışma alanında bulunan 380 ada 1 parsel ... ve 1.566.882,26 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, kamu orta malı niteliğinde mera vasfıyla sınırlandırılmıştır.

2. Davacı ... dava dilekçesinde; çekişmeli 380 ada 1 parsel ... taşınmazın bir bölümünün irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak adına tescilini talep etmiştir.

3. Asli müdahil ... ve arkadaşları 14.01.2008 havale tarihli müdahale dilekçesinde; çekişmeli 380 ada 1 parsel ... taşınmazın bir bölümünün irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak adlarına tescilini talep etmişlerdir.

4. Asli müdahil ... ve arkadaşları 12.04.2017 havale tarihli müdahale dilekçesinde; çekişmeli 380 ada 1 parsel ... taşınmazın bir bölümünün irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak adlarına tescilini talep etmişlerdir.

5. Asli müdahil ... 05.10.2017 havale tarihli müdahale dilekçesinde; çekişmeli 380 ada 1 parsel ... taşınmazın bir bölümünün irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak adına tescilini talep etmiştir.

6. Asli müdahil ... ve ... 18.04.2018 havale tarihli müdahale dilekçesinde; çekişmeli 380 ada 1 parsel ... taşınmazın bir bölümünün irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak adlarına tescilini talep etmişlerdir.

II. CEVAP

Davalı ... temsilcisi cevap dilekçesinde; 1963 yılında gerçekleştirilen toprak tevzi çalışmalarında taşınmazın mera olarak sınırlandırıldığı ve kazandırıcı zamanaşımı ile kazanılmasının mümkün olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tutanak ve belirtmelik bilirkişi beyanları ile bilirkişi raporları doğrultunda taşınmazın mera vasfında olmadığı ve 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 14 ve 46 ncı maddelerinde belirtilen koşulların davacı ... bir kısım asli müdahillerin lehine oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalı ... vekili ve davalı ... ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; zilyetlikle kazanım koşullarının oluştuğunun ispat edilemediğini, senetsizden kazanım miktarlarının araştırılması gerektiğini, taşınmazın zilyetlikle kazanılmayacak yerlerden olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı ... ... vekili istinaf dilekçesinde; davanın açılmasına sebebiyet vermedikleri için yargılama giderinden sorumlu tutulamayacaklarını, aleyhlerine üç ayrı vekalet ücreti hükmedilmesinin isabetsiz olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde belirtilen hususların isabetli olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalı ... vekili ve davalı ... ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ve resen belirlenecek nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... ... vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçelerle birlikte zilyetlikle kazanım koşullarının ispat edilemediğini, bu konuda yapılan araştırmanın yetersiz olduğunu, ret kararı yönünden lehlerine vekalet ücreti hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek, resen belirlenecek nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, taşınmazın mera vasfında olup olmadığı ve zilyetlikle kazanım koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, 3402 ... Kanun’un 14, 16 ve 46 ncı maddeleri

3. Değerlendirme 1. İlk Derece Mahkemesince (III) nolu başlık altında yazılı gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; davalı ... davalı ... ... vekillerinin istinaf başvurusu da benzer gerekçelerle Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmiş ise de yapılan inceleme ve araştırma hüküm kurmaya elverişli bulunmamaktadır.

2. Belirtmek gerekir ki, çekişmeli taşınmazın sınırlarında mera parselinin bulunmasına ve belirtmelik tutanağında dava konusu taşınmazın öteden beri mera olarak kullanılmakta olduğu belirtilmiş olmasına rağmen, usulünce mera araştırması yapılmamış, komşu taşınmazların kadastro tutanakları ve dayanakları ile toprak tevzi çalışmalarında komşu parsellere uygulanan dayanak kayıtlar getirtilmemiştir.

Öte yandan bir arazinin niteliğinin, imar-ihyaya muhtaç yerlerden ise imar ihyanın tamamlandığı tarihin, üzerinde sürdürülen zilyetliğin süresinin ve sürdürülüş biçiminin belirlenmesinde ve bu konulara ilişkin yerel bilirkişi ve tanık sözlerinin doğruluğunu denetlemenin en etkili yöntemi hava fotoğraflarının incelenmesi olduğu halde, toprak tevzi tespit tarihi öncesine ait hava fotoğraflarından da yararlanılmamıştır.

Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilemez.

Hal böyle olunca; doğru sonuca varabilmek için Mahkemece öncelikle, çekişmeli taşınmaz yönünden Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilmek suretiyle taşınmazın bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı olduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre çekişmeli taşınmazın toprak tevzi tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine (bulunmadığı takdirde bu tarihlere en yakın tarihlere) ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı tarihleri

açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirtilen stereoskopik hava fotoğrafları getirtilmeli, komşu taşınmazların kesinleşme durumunu da gösterir tespit tutanakları varsa dayanakları ile toprak tevzi dayanağı kayıtlar Kadastro Müdürlüğü ve Tapu Sicil Müdürlüğünden getirtilerek dosya ikmal edilmeli, bundan sonra mahallinde toprak tevzi öncesi durumu bilebilecek yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan,

taşınmazın bulunduğu köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve aynı yönteme göre tespit edilecek taraf tanıkları ile hayatta iseler belirtmelik tutanağında imzaları bulunan bilirkişiler, fen bilirkişi, jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi ve 3 kişilik ziraat mühendisleri kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak keşifte dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, çekişmeli taşınmaz bölümlerinin öncesinin ne olduğu, mera vasfında olup olmadığı ya da mera niteliğindeki taşınmazdan kazanılıp kazanılmadıkları, mera vasfında değil iseler veya komşu mera parselinden kazanılmamış iseler kime ait bulundukları, kimden kime nasıl intikal ettikleri, kim ya da kimler tarafından, hangi tarihten itibaren ve ne şekilde kullanıldıkları, Hazine adına tapu kaydının oluştuğu tarihten geriye doğru davacı taraf ve maliki evvellerinin 20 yılı aşkın zilyetliklerinin bulunup bulunmadığı hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı,

beyanlar arasındaki çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeye çalışılmalı; fen bilirkişisinden, keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, kadastro paftası ile toprak tevzii paftasının ölçekleri çakıştırılmak sureti ile hazırlanmış ayrıntılı kroki ve rapor alınmalı.

3 kişilik ziraat mühendisleri kurulundan, dava konusu taşınmazların öncesinin geleneksel biçimde kullanılan kadim mera olup olmadıklarını, toprak yapıları, eğimleri, bitki desenleri ve diğer yönlerden mera parselinden nasıl ayrıldıklarını, aralarında doğal ya da yapay ayırt edici bir sınır bulunup bulunmadığını, meradan açılan bir yer olup olmadıklarını, meranın devamı niteliğinde olup olmadıklarını, üzerlerinde sürdürülen ekonomik amaca uygun zilyetlik bulunup bulunmadığını ve ekonomik amaca uygun zilyetlik varsa hangi tarihten beri ve hangi tasarruflar ile sürdürüldüğünü açıklayıp, tarımsal niteliklerini belirten,

taşınmazların değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş hava fotoğrafları jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiye tevdi edilerek stereoskop aletiyle incelenmeleri neticesinde, taşınmazların sınırlarını ve niteliğini, öncesinin ne olduğunu, imar-ihyaya konu edilip edilmediğini, imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı, belirtilen şekilde yapılan uygulama sonunda davacı taraf yararına 3402 ...

Kanun’un 46/1 inci maddesinde öngörülen edinme koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği belirlenmek suretiyle, toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

İlk Derece Mahkemesince bu yönler göz ardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi, kabule göre de; taşınmazın geri kalan bölümlerine ilişkin tescil hükmü kurulmaması dahi isabetsiz olup, kararın açıklanan nedenlerle bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Harçtan muaf olduğundan Hazineden harç alınmasına yer olmadığına, 80,70 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 99,20 TL'nin temyiz eden ... Belediye Başkanlığından alınmasına,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,