Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2022/3369 K.2024/3436

Taraflar arasında Gaziantep 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen dava sonucunda verilen hükme karşı davayı ihbar eden vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine İlk Derece Mahkemesince ek karar ile istinaf talebinin reddine karar verilmiş, ihbar eden vekilince bu defa ek kararın istinaf edilmesi üzerine Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince ek karar kaldırılarak istinaf başvurusunun kabule şayan olmadığı gerekçesi ile istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, ihbar eden vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

Gaziantep Valiliği İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğünün ihbarı üzerine Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2019/20 nolu davanamesi ile, faaliyetlerinin kanuna aykırı hale geldiği gerekçesi ile davalı ... Derneğinin feshine karar verilmesi talep edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, derneklerin anayasal kuruluşlar olması nedeniyle kapatılması zorlaştırılmış ve siyasi partilerde olduğu gibi odak kavramının benimsendiği, bu suçun veya ahlaka aykırı davranışın dernek merkezinde işlenmesi ve dernek organları tarafından gerçekleştirilmesi ve yine eylemin belli bir yoğunluğa ulaşmasının arandığı, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 89 ncu maddesi hükmü doğrultusunda dosya değerlendirildiğinde, her ne kadar derneğin amacına aykırı faaliyette bulunduğu iddia edilmiş ise de feshe konu eylemlerin belli bir yoğunluğa ulaşdığının kanıtlanamadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

İhbar eden vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; istinaf istemini reddetmek yetkisinin kural olarak Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesine ait olduğu ancak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 346 ncı hükmünde belirtilen iki istisnai durum olan isteminin yasal süre geçtikten sonra yapılmış olması veya kesin olan bir kararın istinaf edilmiş bulunması hallerinde İlk Derece Mahkemesince istinaf isteminin reddine karar verebileceği, anılan hususlar dışında kalan hallerde mahkemenin istinaf istemini reddetmek gibi bir yetkisi bulunmadığı gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesinin istinaf isteminin reddine dair 15.09.2021 tarihli ek kararının kaldırılmasına karar verildikten sonra ihbar edenin istinaf itirazlarının incelenmesine geçilmiştir.

İstinaf yoluna başvuranın hükmü istinaf etme yetki ve sıfatının bulunup bulunmadığının resen gözetilmesi gerektiği, bir davada hükmün, ancak davada taraf olanlar hakkında verilebileceği, bu hükme yönelik temyiz (istinaf) yoluna başvurma yetkisinin de sadece davanın taraflarına ait olduğu bu itibarla Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen davaname ile açılan davanın tarafı olmayan Gaziantep Valiliği İl Dernekler Müdürlüğü vekilinin kararı istinaf ... bulunmadığı gerekçesi ile ihbar edenin istinaf kanun yoluna başvurusunun reddine karar verilmiştir.

İhbar eden vekili Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı verdiği temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepler tekrar edilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

Dava, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 89 ncu maddesi kapsamında derneğin amacının kanuna ve ahlaka aykırı hale geldiği gerekçesi ile davaname yolu ile derneğin feshi istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki gerekçeye, 6100 sayılı Kanun’un 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup ihbar eden temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.