Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2022/3791 K.2024/5589

Taraflar arasında İstanbul 21. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen dava sonucunda verilen hükme karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

... Valiliği İl Dernekler Müdürlüğünün (İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü) ihbarı üzerine ...'nın 2018/14 nolu davanamesi ile, derneklerin tüzüklerinde gösterilen amaç ve bu amacı gerçekleştirmek üzere sürdürüleceği belirtilen çalışma konuları dışında faaliyette bulunamazlar hükmüne aykırı olarak, derneğin faaliyet gösterme gayesinin kanuna ve ahlaka aykırı hale geldiği, derneğin amacı dışında faaliyet gösterdiği, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (4721 Sayılı Kanun) 89 uncu maddesine göre derneğin feshine karar verilmesi kamu adına talep edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, İstanbul ili ... ilçesinde faaliyette bulunan ...

Emeklileri Derneği hakkında polis olmayan, dernek ile ilgisi olmayan kişilere para karşılığında belge düzenlemeden fahri üye, fahri muhabir ve araç tanıtım kartı verildiği, bu kartları kişilerin araç parkı, polis uygulamaları vb. işlemler esnasında polisler tarafından kolaylık sağlanması amacı ile taşıdıklarını ve bu kartı taşıyan kişiler arasında olan ... isimli şahsın terör örgütünün propagandasını yapmak suçundan tutuklandığı,

ilçe emniyet müdürlüklerine ait bilgi ve ifade tutanaklarında dernek üyesi olduklarını söyleyen şahısların derneğe hiç gitmedikleri, bu kişilerin bazılarına üye aidatı olarak ödedikleri para karşılığında makbuz verilmemesi, makbuz düzenlenmediğini ifade edenlerden birinin de dernek yönetim kurulu üyesi olması, dernek üyesi olan ve üyelik kartı sahibi olan şahsın onsekiz yaşından küçük olmasına rağmen derneğe üye kaydedilmesi, dernek yönetim kurul başkanının onsekiz yaşından küçük olanların dernek üyesi olamayacağını bilmemesinin hayatın olağan akışı içerisinde mümkün olmaması,

dernek üye kartları üzerinde Emniyet Teşkilatının simgesi olan yıldızın kullanılması ve bu durumun yasak olması gibi sık ve yoğun şekilde kanuna ve ahlaka aykırı eylemlerin gerçekleştiği, derneğin feshi nedeninin oluşması hususunda ... isimli üyenin terör örgütü üyeliği ve propaganda suçundan soruşturma geçiriyor olmasının etkisinin bulunmadığı,

dernek üyesinin şahsen işlediği suçların derneğin feshi için yeterli olacağının dernek kurma özgürlüğünün ihlali anlamına geleceği, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasının hukuk düzeni tarafından korunmayacağı, amaçların gerçekleştirilmesindeki vasıtalarda yapılan kanunsuzluğun devamı ve derecesinin çok yoğun olması durumunda derneğin feshinin söz konusu olabileceği, emredici hükümlere veya ahlak kurallarına aykırı işlemleri tekrarlanarak devamlı bir faaliyet halini alması durumunda, derneğin mahiyetinin değişeceği,

derneğin emredici hükümlere veya ahlak kurallarına aykırı olan devamlı faaliyetleri fiilen amacının değiştiğini gösterdiği kabul edilerek derneğin feshini gerektirecek nedenler oluştuğu gerekçesi ile davanın kabulü ile 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 89 uncu maddesine göre davalı derneğin feshine karar verilmiştir.

Davalı vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; somut olayda; düzenlettirilen bilirkişi raporunun dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli olduğu, dosyada mevcut ilçe emniyet müdürlüklerine ait belge ve ifade tutanaklarında dernek üyesi olduklarını söyleyen şahısların derneğe hiç gitmedikleri, bu kişilerin bazılarına üye aidatı olarak ödedikleri para karşılığında makbuz verilmediği, on sekiz yaşından küçük olan bir şahsın dernek üyesi olarak kaydedildiği ve kendisine üyelik kartı verildiği,

dernek üye kartları üzerinde Emniyet Teşkilatının simgesi olan yıldızın kullanıldığı ve bu durum yasak olduğu gibi sık ve yoğun şekilde kanuna ve ahlaka aykırı eylemlerin gerçekleştiği, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasının hukuk düzeni tarafından korunmayacağı, emredici hükümlere veya ahlak kurallarına aykırı işlemlerin tekrarlanarak devamlı bir faaliyet halini alması durumunda, derneğin mahiyetinin değişeceği ve bu kapsamda Medeni Kanunun 89. Maddesi uyarınca davalı derneğin feshi için gerekli şartların oluştuğu gerekçesi ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Davalı vekili Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı verdiği temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepler tekrar edilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

Dava, derneğin amacnın, kanuna veya ahlâka aykırı hâle geldiği gerekçesi ile 4721 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi gereği derneğin feshi istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 Sayılı Kanun) 371'inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile İlk Derece Mahkemesi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararlarındaki gerekçelere, 6100 sayılı Kanun’un 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.