Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2022/5048 K.2024/3805

Taraflar arasında Küçükçekmece 6. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen dava sonucunda verilen hükme karşı davalı ... vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ... vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

... Pekersoy'a velayeten açılan davada, çocuk ...'e vakıftan maaş bağlanması için ... Penah Oğlu ... Agah Efendi Vakfı'nın vakıf evladı olduğunun tespitini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacıların müşterek çocuğu ...'un ... Agah Efendi Bin ... Penah Efendi Vakfı'nın galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespitini talep ettikleri, hükme ve denetime elverişli bilirkişi raporuna göre soy bağının ispatlanmış olduğu ve ilgili vakıftan galle fazlası talep edilmesinin mümkün olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne ve " ...'un ... Agah Efendi Bin ... Penah Efendi Vakfı'nın galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespitine" karar verilmiştir.

Davalı ... vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; dava dilekçesi içeriğinde; galle fazlası ibaresi yer almamakta ise de müşterek çocuk ...'a vakıf evlatlığı maaşı bağlanması ifadesi geçtiğinden davacıların talebi galle fazlasına müstehak vakıf evladı olunduğunun tespiti istemine ilişkin olup davalı vekilinin bu yöne değinen istinaf isteminin yerinde olmadığı, dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, davacının üst soyunun ...

Agah Efendi Bin ...

Penah Efendi Vakfı'nın galleye müstehak vakıf evladı olduğunun kesinleşmiş mahkeme kararı ile sabit olmasına, davaya konu vakfın vakfiyesinin incelenerek konusunda uzman bilirkişi tarafından dosya kapsamına uygun olarak düzenlenen raporun hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına, İlk Derece Mahkemesi kararında mahkemenin hukuki değerlendirmesi bakımından, yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Davalı ... vekili Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı verdiği temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepler tekrar edilerek talep aşımı olduğu, davacıların vakıf evladı olduğunun tespitini istedikleri, galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespitine dair talep olmamasına rağmen mahkemenin talebi aşarak galle fazlasına müstahak vakıf evladı kararı verdiği, hatalı bilirkişi raporuna dayalı olarak eksik inceleme ile karar verildiği, arz ve izah edilen nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

Dava, vakfın gelir fazlasından faydalanmaya yönelik galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına, İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere, 6100 Sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Davalı ... Müdürlüğünün diğer temyiz itirazları yönünden.

5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun (5737 sayılı Kanun) 3 üncü maddesinde, mülhak vakıf mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi'nin (743 sayılı Kanun) yürürlük tarihinden önce kurulan, yönetimi vakfedenlerin soyundan gelenlere şart edilen ve bu kişiler tarafından; mazbut vakıf ise bu Kanun uyarınca Genel Müdürlükçe yönetilecek ve temsil edilecek vakıflar ile mülga 743 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden önce kurulan ve 2762 sayılı Vakıflar Kanunu (2762 sayılı Kanun) gereğince Vakıflar Genel Müdürlüğünce yönetilen vakıflar olarak tanımlandıktan sonra,

aynı Kanun'un 6 ve 7 nci maddelerinde ise mazbut vakıfların ... tarafından yönetilip temsil edileceği, Kanun'un (5737 sayılı Vakıflar Kanunu) yürürlüğe girmesinden önce mazbut vakıflar arasına alınan vakıflarla, bu Kanuna göre mazbut vakıflar arasına alınan vakıflara bir daha yönetici seçimi ve ataması yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.

Vakıflar Kanunu ve Vakıflar Yönetmeliğine göre, galle fazlası evlada şart kılınan mazbut ve mülhak vakıflarda vakfedenin soyundan gelen ve bu nedenle vakfın gelirinden (gallesinden) yararlanma hakkına sahip olan kişiler için öncelikle dava açılması ve bu haklarının dava ile tespit edilmesi aranmıştır. Uygulamada bu dava, vakıflarda evladiye davaları, vakıf evladı ya da galleye müstehak evlat olduğunun tespiti davası şeklinde isimlendirilmiştir. Belirtmek gerekir ki vakıf evladı kavramı daha çok, vakfedenin çocukları ya da alt soyundan gelenler için kullanılan bir kavram olup, vakfedenin akrabaları ya da vakıftan yararlanan ismi ile belirtilmiş kişileri kapsamamaktadır.

Vakfın geliri üzerinde hak sahibi olduğuna ilişkin davayı, vakfiye uyarınca galleden yararlanma ... olan, yani vakfeden ile soy bağı olan ya da soy bağı olmasa bile galleden kendisine pay özgülenen diğer kişiler açabilir.

Bir vakıftan galle fazlasının alınabilmesi için öncelikle vakfeden ile soybağının ispatlanması, sonra da vakfiyede öngörülen şartların gerçekleşmesi gerekir. Yani bu tür davalarda incelenecek ilk husus; davacılar ile vakfeden arasında iddia edildiği üzere kan bağı yolu ile soybağı mevcut olup olmadığı, eğer soybağı kurulabiliyorsa ikinci aşamada vakfiyede galle fazlası için öngörülen şartların somut olayda davacılar yönünden gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması olacaktır.

Vakfiyeler, vakıf davalarında birinci derecede delil olup (Akgündüz, ... , İslam Hukukunda ve Osmanlı Tatbikatında Vakıf Müessesesi, 1996, Sh. 428), kadimden beri uygulandığı bilinmedikçe vakıf davalarında yazılı delil olarak kullanılamazlar. (Mecelle md.1739) Vakfiyelerin uygulanma şartı, bunların ifade ettikleri maddelerin sabit ve meşhur olmasıdır.

Dosya içindeki bilgi ve belgelere göre dava konusu Mazbut ... Penah Oğlu ... Agah Efendi Vakfı'na ait birden fazla vakfiyenin bulunduğu bunlardan sadece 1210 H. (1795 M.) tarihli vakfiye ile galle fazlası batın tertibi olmaksızın erkek ve kız evlatlara ikili birli şekilde bırakıldığı, 1231 H. (1816 M.) tarihli zeyl vakfiyede ise galle fazlası ilk (1210 H.) vakfiye eklenmesinin şart kılındığı, 1219 H.

(1804 M.) tarihli vakfiyede ise galle fazlası evlada bırakılmadan galle fazlasının mütevellide toplanması ve ihtiyaç olması halinde Camii'nin tamirinde kullanılması şart kılınmıştır. 1226 H. (1811 M.) tarihli vakfiye de ise galle fazlasının evlada bırakıldığına dair herhangi bir hüküm olmadığı vakfın, nukud (para) vakfı olduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece, yalnızca gallenin evlada bırakıldığı 1210 H.

(1795 M.) tarihli vakfiye yönünden davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, uygulama ve infazda çelişki oluşturabileceği düşünülmeden vakfın her iki vakfiyesini kapsayacak şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru değil ise de, bu hatanın düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden hüküm fıkrasının HMK’nin 370/2 nci maddesi gereğince aşağıdaki şekilde düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.