Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2022/7896 K.2023/5339

Taraflar arasındaki uygulama kadastrosuna itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılardan ... (...) tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... (...) vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 22/2-a maddesi uyarınca 2018 yılında yapılan uygulama kadastrosu sırasında, ... ili ... ilçesi Çimenli Mahallesi çalışma alanında bulunan, temyize konu edilen tapuda davacının murisi ... adına kayıtlı bulunan eski 128 ada 31 parsel ... ve 5.826,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, aynı ada ve parsel numarası ile 5.809,17 metrekare yüzölçümüyle, tapuda davalı ... (...) adına kayıtlı bulunan eski 128 ada 7 parsel ... ve 20.241,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, aynı ada ve parsel numarası ile 19.494,81 metrekare yüzölçümüyle tespit edilmiştir.

2. İtirazı kadastro komisyonu tarafından davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili adına kayıtlı taşınmazların yüzölçümünün küçüldüğünü öne sürerek eski hale getirilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı ... (...) cevap dilekçesinde; çekişmeli 128 ada 7 parsel ... taşınmazın bir kısmını davacının ağaçlandırarak taşınmazı izinsiz kullandığını açıklayarak davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında "davacının yalnızca 128 ada 7 parsel içerisinde bir alanda hak iddia ettiği bilirkişi raporunda krokide A harfi ile gösterilen bu alanın ilk tesis kadastrosunun yapıldığı 1993 yılına en yakın tarihli hava fotoğrafları incelemesinde 128 ada 31 parsel ile bir bütün olarak kullanıldığı ve ilk kadastro çalışmalarında 128 ada 7 parsel ile 128 ada 31 parsel arasındaki kısımda bir sınırlandırma hatası yapılmış olduğu" gerekçesiyle davanın davalı ... ... yönünden kabulü ile ... ili ... ilçesi Çimenli Mahallesi 128 ada 31 parsel ... taşınmazın bilirkişi raporunda krokide A harfi

ile gösterilen ... İli ...

İlçesi Çimenli Mahallesi 128 ada 7 parsel içerisinde kalan 1.575,32 m2'lik alan eklenerek 7.384,49 m2 olarak tapuya kayıt ve tesciline, ... ili ... ilçesi Çimenli Mahallesi 128 ada 7 parsel ... taşınmazın bilirkişi raporunda krokide A harfi ile gösterilen 1.575,32 m2'lik alan çıkarılarak 17.919,49 m2 olarak tapuya kayıt ve tesciline, davanın davalı ... yönünden reddi ile ... ili ... ilçesi Çimenli Mahallesi 128 ada 30 parsel ve 128 ada 37 parsel ... taşınmazların yenileme kadastrosu uygulama tutanağındaki (var ise komisyon tutanağındaki) tespit gibi tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı ... (...) istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... (...) istinaf başvuru dilekçesinde; son duruşmada hazır bulunmalarına rağmen mahkeme salonuna alınmadan, dinlenmeden aleyhlerine karar verildiğini, dinlenen şahitlerin tamamının davacı lehine yalan beyanda bulunduklarını, akraba olduklarını, bir yıl önce yapılan ölçümlerde dava konusu alanın taşınmazları içerisinde olduğunun tespit edildiğini, yanlış karar ile arazilerinin ellerinden alındığını açıklayarak, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle davalı ...'in (...) istinaf başvurusunun 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 353/(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı ... (...) vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... (...) vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava dilekçesi, ekleri ve tensip zaptının, 05.12.2019 tarihli bilirkişi raporunun müvekkiline hiç tebliğ edilmediğini, 20.01.2020 tarihli duruşmada müvekkili hazır olmasına rağmen mübaşir tarafından çağrılmadığından müvekkilinin duruşmaya katılamadığını müvekkilinin savunma hakkının kısıtlandığını, ilk tesis kadastrosunun kesinleşme tarihinden itibaren 10 yıl geçmiş olması nedeniyle hak düşürücü süreden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, yetersiz mahalli ve tespit bilirkişi beyanlarına itibar edildiğini, tesis kadastrosuna ilişkin evraklar incelenmeden karar verildiğini,

uygulama kadastrosuna itiraz davası ile mülkiyete ilişkin talepte bulunulamayacağını,hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını açıklayarak Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 3402 ... Kanun'un 22/2-a maddesine göre yapılan uygulama kadastrosunun usul ve kanun hükümlerine uygun olarak yapılıp yapılmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, 3402 ... Kanun 22/2-a maddesi

3. Değerlendirme Dava, uygulama kadastrosuna itiraza ilişkin olup, uygulama kadastrosunun amacı, tapulama, kadastro veya değişiklik işlemlerine ilişkin; sınırlandırma, ölçü, çizim (tersimat) ve hesaplamalardan kaynaklanan hataları gidermektir. Uygulama kadastrosuna itiraz davaları, kadastro faaliyetinin yöntemine uygun yapılıp yapılmadığının denetlenmesine yöneliktir.

Uygulama kadastrosu yapılırken öncelikle zeminde bulunan ve tesis kadastrosu tarihinde mevcut olan sabit nokta ve sınırlardan, aynı döneme ya da yöreye ait farklı amaçlarla üretilmiş haritalar ile benzeri verilerden yararlanılarak yapılan teknik çalışmalarla, tesis kadastrosuna ait pafta haritaları ortofoto üzerine işlenmekte; haritanın zemine uygun olmaması halinde farklılıkların nerelerden ve hangi sebeplerden kaynaklandığı tespit edilip varsa hatalar yöntemine uygun şekilde giderilmekte, düzenlenen ada raporu ile yapılan teknik çalışmalar ve gerekçeleri açıklanmakta;

bundan sonra yönetmelikte açıklanan ilkeler çerçevesinde taşınmazların bütün sınırları tek tek değerlendirmeye tabi tutularak ilk tesis kadastrosu sırasındaki gerçek fiili duruma ulaşılmaya çalışılarak, uygulama tutanağı düzenlenmekte ve uygulama kadastrosu haritaları üretilmektedir. İşte, uygulama kadastrosuna itiraz davaları, uygulama kadastrosu faaliyetinin yöntemine uygun yapılıp yapılmadığının denetlenmesine yönelik davalardır.

Bu nedenle mahkemelerce, uygulama faaliyetine eşdeğer ve amaca uygun bir araştırma yapılması zorunludur.

İlk Derece Mahkemesince, amacına ve yöntemine uygun bir araştırma yapılabilmesi için öncelikle, denetime veri teşkil etmek üzere, Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin "Hgm-Geoportal" sayfasına girilmek suretiyle taşınmazın bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı olduğu araştırılıp belirlenmek ve tarihleri açıkça yazılmak suretiyle tesis kadastrosunun yapıldığı tarihe en yakın tarihli hava fotoğraflarının Harita Genel Müdürlüğünden getirtilmesi,

temin edilebilen en eski ve güncel ortofoto ve uydu fotoğrafları, tesis kadastrosuna ait pafta haritası, varsa bu haritada değişiklik yapan ifraz haritaları, mahkeme ilamları ve eki olan haritalar, varsa uygulama kadastrosu sırasında yararlanıldığı anlaşılan diğer haritalar, dava konusu taşınmaza ilişkin tesis kadastrosu ve uygulama kadastrolarına ait ölçü çizelgesi, hesap cetveli ve ölçü krokileri gibi bilgi ve belgelerin toplanması gerekmektedir.

Bundan sonra mahallinde, yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, harita ya da jeodezi mühendisi teknik bilirkişilerin katılımı ile keşif yapılmalıdır. Keşif sırasında çekişmeli taşınmaz ve çevresinin toprak yapısı, bitki örtüsü, zeminde mevcut ağaçların yaşı gibi hususlar ile zeminin jeolojik yapısının değerlendirilmesine ihtiyaç duyulan hallerde uzman ziraat bilirkişisi ile jeoloji mühendisi bilirkişi de keşif heyetine dahil edilmelidir.

Yapılacak keşif sırasında yerel bilirkişi ve tanıklardan tesis kadastrosu sırasında da zeminde mevcut olan sabit sınır ya da yapılar bulunup bulunmadığı sorularak varsa yerleri fen bilirkişilerine işaretlettirilmeli, fotoğrafları çekilmeli, taraflar keşif sırasında hazır bulunmakta ise zeminde ortak sınır üzerinde uzlaşıp uzlaşmadıkları tespit edilip gerektiğinde imzaları ile beyanları tevsik edilmeli, uzlaşılan sınırlar ile iddia edilen sınırlar fen bilirkişi tarafından haritasında işaretlenmeli, keşif sırasında hazır edilmeleri halinde ziraat bilirkişisi ile jeoloji mühendisi bilirkişisinden,

taşınmazlar arasında değişmeyen doğal ya da yapay sınırlar bulunup bulunmadığı, sınırlarda mevcut ağaçların yaşları gibi hususlarda bilgi alınmalı, fen bilirkişiden denetime veri teşkil etmek üzere dosya içine getirtilen bilgi ve belgeler ile bilirkişi ve tanık anlatımlarından yararlanarak uygulama kadastrosunu denetlemesi istenmelidir.

Teknik bilirkişilerinden, tesis kadastrosunun, paftaların üretim yılı, üretim tekniği, altlığı ve ölçeği gibi hususları da açıklar tarzda hangi yöntem ve tekniklerle yapıldığı, uygulanan yöntemlerin hata paylarının ne olduğu, üretilen haritaların zeminle uyumsuz bulunması halinde farklılığın nereden ve hangi sebeplerden kaynaklandığı, sırasıyla tersimat hatası, hesap hatası, ölçü hatası ve sınırlandırma hatası bulunup bulunmadığı, uygulama kadastrosu sonucu tespit edilen yeni sınırların niteliğinin ne olduğu ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak belirlenip belirlenmediği,

uygulama kadastrosunda hata yapılmış ise doğru sınır ve haritanın nasıl olması gerektiği gibi hususlarda ve "ada raporu" ile "uygulama tutanağı ve haritasını" irdeler şekilde, teknik ve bilimsel verilere dayalı, gerekçelendirilmiş, denetlenebilir ve ayrıntılı rapor ve haritalar alınmalıdır.

Raporun denetime elverişli olması için fen bilirkişisinden, düzenleyeceği haritalardan iki tanesinde hava fotoğrafı üzerinde, iki tanesinde ise ortofoto (yoksa uydu fotoğrafı) üzerinde ilk tesis kadastrosu paftası ve uygulama kadastrosu paftasını çakıştırması istenmeli; çakıştırmaların birer tanesinin ada bazında değerlendirme yapmaya elverişli geniş ölçekli olması, diğerinin ise dava konusu taşınmaz ve çevresini gösterir şekilde daha dar ölçekli olması istenmelidir.

Fen bilirkişileri haritasında, uygulama kadastrosunda yanlışlık varsa, infazı kabil bir hükme esas olmak üzere doğru sınırların nasıl olması gerektiği de gösterilmelidir.

Açıklanan yönteme uygun inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmeli; değerlendirme yapılırken uygulama kadastrosunun amacının mülkiyet ihtilaflarını çözmek olmadığı ve mülkiyet uyuşmazlıklarının uygulama kadastrosuna ilişkin davalarda tartışma konusu yapılamayacağı göz önünde bulundurulmalıdır.

İlk Derece Mahkemesince, çekişmeli 128 ada 7 parsel ... taşınmaz içinde bulunan ve bilirkişi raporunda A harfi ile gösterilen alanın ilk tesis kadastro çalışmalarında bir bütün olarak kullanıldığının hava fotoğraflarından tespit edildiği, çekişmeli 128 ada 31 parsel ve 128 ada 7 parsel ... taşınmazlar arasında bulunan sınırda sınırlandırma hatası bulunduğu gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de yapılan araştırma ve inceleme karar vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Şöyle ki; hükme esas alınan 04.12.2019 havale tarihli bilirkişi raporunda ilk tesis kadastrosu paftası ve uygulama kadastrosu paftasının çakıştırılmadığı, sadece uygulama kadastrosunda uygulanan sabit ve geçerli sınır ile davacı, tespit ve mahalli bilirkişilerin gösterdiği sınırlarının gösterildiği, keşifte dinlenen mahalli ve tespit bilirkişi beyanlarının, taşınmazın sınırlarının sabit ya da değişebilir sınır olup olmadığını belirlemeye yeterli olmadığı görülmüştür.

Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilemez.

Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için İlk Derece Mahkemesince öncelikle, yukarıda belirtilen belge, harita ve fotoğraflardan eksik olanların dosya arasına getirilmesi sağlanmalı, dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra da mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen ve davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile harita ya da jeodezi mühendisi sıfatına sahip önceki bilirkişiler dışında oluşturulacak üç kişilik uzman bilirkişi kurulu eliyle yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak keşifte, yerel bilirkişi ve tanıklardan çekişmeli taşınmazların tesis kadastrosu sırasında zeminde mevcut olup halen varlığını sürdüren doğal ya da yapay sabit sınırlarının bulunup bulunmadığı, çekişmeli taşınmazların tesis kadastrosundaki sınırlarının neresi olduğu,

bu sınırlarda zaman içerisinde herhangi bir değişiklik olup olmadığı hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, beyanlar arasında çelişkiler oluştuğu takdirde yüzleştirme yapılmak suretiyle bu çelişkiler giderilmeli, sınır ihtilafı olmuş ise taşınmazlar arasındaki sınırlar ve taraf gösterimleri, eldeki bilgi ve belgeler ile bilirkişi, tanık beyanları dikkate alınarak varsa hataların nereden kaynaklandığı, belirlenmeye çalışılmalı, bilirkişi ve tanıklarca gösterilen sınırlar teknik bilirkişilere harita üzerinde işaretlettirilmeli, üç kişilik uzman bilirkişi kurulundan;

yukarıda belirtilen şekilde inceleme ve araştırma yapılması istenmeli, ayrıca taşınmazların tesis kadastrosu sırasında belirlenen ve kesinleşen sınırlarını ve uygulama kadastrosu sırasında belirlenen sınırlarını bir arada ve farklı renkli kalemlerle gösteren, krokili, denetime elverişli, gerekçeli ve ayrıntılı rapor alınmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir karar verilmelidir.

Öte yandan; davalı savunması üzerinde de durularak davalıya delilleri sorulmalı ve hükme esas alınan krokide A harfli kısma yönelik talebin mülkiyet hakkına yönelik olup olmadığı değerlendirilmeli sonucuna göre görev hususu da tartışılmalıdır.

İlk Derece Mahkemesince, bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olduğundan, davalı ... vekilinin temyiz itirazları kabul edilerek hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,