Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2023/1626 K.2023/2537

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı ... İdaresi vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Tapuda 16.159,00 m2 yüzölçümüyle davalılar adına kayıtlı olan ... mahallesi eski 381 parsel ... taşınmaz, yörede 5304 ... Kadastro Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un (5304 ... Kanun) 6 ıncı maddesi ile değişik 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 22/2-a maddesi hükmüne göre yapılan uygulama kadastrosu sırasında yüzölçümü 17.931,22 m2 olarak düzeltilip 27844 ada 8 parsel sayısı verilerek mülkiyeti tapu kütüğünde olduğu gibi tespit edilmiştir.

2.Davacı ... İdaresi vekili, askı ilan süresinde Kadastro Mahkemesine hitaben tanzim ettiği 08.07.2010 tarihli dilekçesi ile çekişmeli parselin yörede 3116 ... Orman Kanunu'nun (3116 ... Kanun) hükümlerine göre 1946 yılında yapılıp kesinleşen orman tahdidinde içinde kaldığı iddiasıyla taşınmazın 22/2-a tespitinin iptali ile orman vasfıyla tapuya kayıt ve tescilini istemiştir.

3.Kadastro Mahkemesince, çekişmeli parselin yenileme kadastrosunun yapıldığı, bu çalışmanın teknik çalışmalar ile sınırlı olduğu, yenileme kadastrosu nedeniyle tapu siciline geçmiş ya da geçmemiş mülkiyete ilişkin hakların inceleme konusu yapılamayacağı, yenilemede ilk kadastroda belirlenen sınırlara uyulacağı gerekçesiyle davanın reddine ve dava konusu ... Köyü 27844 ada 8 ... parselin 17931,22 m2 olarak tapu kütüğüne aktarılmasına, sınırların ve yüzölçümünün düzeltilmesine karar verilmiş, davacı ... İdaresi vekilinin temyizi üzerine, hüküm Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 05.03.2012 tarihli ve 2012/2905 Esas, 2012/3157 Karar ... kararı ile bozulmuştur.

4.Hükmüne uyulan bozma kararında özetle; “3402 ... Kanunun 22/2-a çalışmanın yasa ve yönetmelik hükümlerine uygun yapılıp yapılmadığı yöntemince araştırılması ve kesinleşmiş orman kadastrosu sınırları içinde kalan yer iddiasına dayalı tapu iptal ve tescile ilişkin talepte ise kadastro mahkemesinin görevli olmadığı gözetilerek tasarrufa ilişkin bu dava yönünden görevsizliğe karar verilmesi” gereğine değinilmiştir.

5.Kadastro Mahkemesince, bozma kararı üzerine önceki kararda direnilmesine ilişkin verilen kararın Orman İdaresi vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Hukuk Genel Kurulunun 30.10.2013 tarihli ve 2013/20-1050 Esas - 2013/1509 Karar ... kararı ile “...Dava dilekçesi içeriğinden, davacı ...

Yönetiminin davasının yenileme kadastrosuna itiraza mı, yoksa mülkiyet iddiasına mı yönelik olduğu ya da her iki istemi de içerip içermediği açıkça anlaşılamadığından, öncelikle davacı ... Yönetimi vekilinden, davasının sadece 3402 ... Kanun'un 22/2-a maddesi uyarınca tesbite itiraz mı; yoksa sadece mülkiyete ilişkin mi olduğu veya her iki istemi de birlikte içerip içermediği hususu açıklattırılmalı, dava, sadece 3402 ...

Kanun'un 22/2-a maddesi uyarınca yapılan yenileme işlemine itiraza ilişkin ise, Özel Daire bozma kararında değinildiği gibi, yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli olmadığı, davanın yalnızca mülkiyet iddiasına dayalı olması halinde, davanın genel mahkemede görülmesi gerektiği, davanın hem mülkiyet iddiasına, hem de 3402 ...

Kanun'un 22/2-a maddesi uyarınca yapılan yenileme kadastrosu tespitine itiraza ilişkin olması halinde ise; yenileme işlemine itiraz istemi yönünden, bozma kararında değinilen araştırmaların yapılarak karar verilmesi; mülkiyet iddiası yönünden ise görevsizlik kararı verilmesi” gereğine denilerek direnme kararı bozulmuştur.

6.Kadastro Mahkemesince, Hukuk Genel Kurulu kararına uyulduktan sonra yapılan yargılama sonunda, 3402 ... Kadastro Kanunu'nun 22/2-a maddesine itiraza ilişkin davanın reddine ve eski 381 ... parselin uygulama tutanağı gibi 27844 ada 3 parsel sayısı ve 17.931,22 m2 yüzölçümüyle tapu siciline aktarılmasına, orman vasfıyla tapuya tescil isteği yönünden ise mahkemenin görevsizliğine karar verilmiş, hükmün Yargıtay tarafından onanması üzerine dosya tapu iptali ve tescil istemi yönünden görevli Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmiştir.

II. CEVAP

Davalılar, davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmazın kadastro tespitinin 1993 yılında kesinleştiği, eldeki davada ise Orman İdaresinin taşınmazın orman tahdit sınırları içerisinde kalan kısmının "orman" vasfı ile hazine adına tescilini talep ettiği, davanın kadastrodan önceki sebeplere dayanılarak kadastro tespitinin kesinleştiği 02.04.1993 tarihinin üzerinden 10 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığı gerekçesi ile davanın hak düşürücü süre nedeni ile reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı ... İdaresi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı ... İdaresi vekili temyiz dilekçesinde, orman kadastrosundan sonra yapılan kadastro işlemi ikinci bir kadastro sayılacağından 3402 ... Kanun'un 12/3 maddesindeki 10 yıllık sürenin bu gibi ikinci kadastro bulunan yerlerde uygulanmayacağını, kaldı ki Anayasa Mahkeme Kararının, Anayasa'nın 169 uncu maddesi ile koruma altında olan ormanlar açısından uygulanamayacağının da aşikar olduğunu açıklayarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava kesinleşen tahdide dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6831 ... Orman Kanunu'nun (6831 ... Kanun) 1 inci ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme İlk Derece Mahkemesince verilen karar usul ve kanuna aykırıdır. Şöyle ki; yörede yapılan orman kadastrosu 1946 tarihinde ilan edilmiş olup, orman kadastrosunun iptali için öngörülen hak düşürücü süreler dava tarihi itibariyle çoktan geçtiğinden orman kadastrosu kesinleşmiştir. Orman İdaresi de; çekişmeli taşınmazın kesinleşen orman tahdit haritası içinde kaldığı iddiasıyla dava açmıştır. Bilindiği üzere orman kadastrosunun kesinleşmesiyle tahdit içinde kalan taşınmazlar kamu malı niteliğini kazanır ve her zaman açılacak dava ile tapu kayıtları iptal ettirilebilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 03.12.2008 tarihli ve 2008/7-717 Esas, 2008/722 Karar ... kararında da değinildiği üzere en geniş anlamıyla “kamu malı” kavramı, Devletin veya kamu tüzel kişiliğine sahip idarelerin, kamu hizmetlerini ifa ederken kullandıkları ve yararlandıkları malları ifade etmektedir. 3402 ... Kadastro Kanunu'nun 16 ıncı maddesinde “Kamu Malları” başlığı altında, kamunun ortak kullanımına veya bir kamu hizmetinin görülmesine ayrılan yerler hakkında ayrıntılı düzenlemeler bulunmakta, eş düzenlemelere 743 ... Türk Kanunu Medenisinin Yürürlükten Kaldırılmış Hükümleri Kanunu (743 ... Kanun) (madde 641, 912) ve 4721 ... Türk Medeni Kanunu (4721 ... Kanun) (madde 715, 999) yer verilmektedir.

Keza, 3402 ... Kanun'un 16/D maddesinde Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ormanlara da yer verilmiştir. Kamu malları üzerinde özel mülkiyet kurulamaz. Bunlar kamu hizmeti yönünden tahsis edildikleri yetkili idarece kamu malı olmaktan çıkarılmadıkları sürece temlik edilemez; kazandırıcı zamanaşımı yoluyla da edinilemezler. Kamu malı niteliği kazanmış bir taşınmaz özel mülkiyete konu olamayacağından tapuya bağlansa bile "mülga 743 ...

Türk Kanunu Medenisinin 931 ve Türk Medenî Kanunu'nun 1023 üncü maddeleri bu durumda uygulanmaz. (Y.H.G.K. 30.09.1981 tarih, Esas: 1979/1-167, Karar: 1981/656, 03.12.2008 tarih ve 2008/7-717-722).

Bu sonuçlara bağlı olarak, Hukuk Genel Kurulunun 21.2.1990 tarih ve 1989/1-700 Esas, 1990/101 Karar; 18.10.1989 tarih 1989/1-419 Esas, 1989/528 Karar ... kararlarında da açıklandığı üzere; kamu malı niteliği taşıyan bir taşınmazın her nasılsa özel mülk olarak tapuya tescil edilmesi bir yolsuz tescil olup, bu husus o yerin özde tescile tabi bulunmama (kamu malı olma) niteliğini değiştirmez (Y.H.G.K.’nın 26.02.2003 tarih ve 2003/12-116 Esas, 2003/111 Karar; 25.12.2002 tarih ve 2002/12-1101 Esas, 2002/1113 Karar ... kararları)."

Kamu malları özel mülkler gibi devir ve temlik edilemezler. Böyle durumlarda, iyiniyet veya tapu siciline ... ilkelerinin uygulama yeri de yoktur (YHGK’nin 11.06.2003 tarihli ve 2003/13-414 Esas ve 2003/410 Karar ... kararı).

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 08.05.1987 tarihli ve 1986/3 Esas, 1987/4 Karar ... ilamı da, "766 ... Tapulama Kanunu'nun (766 ... Kanun) hak düşürücü süre ve kamu malına ilişkin 31 ve 35 inci maddeleriyle ilgili olup, içtihadı birleştirme kararı ile kamu mallarında hak düşürücü sürenin uygulanmayacağı" kabul edilmiştir. 766 ... Tapulama Kanunu'nun (766 ... Kanun) 31 ve 35 inci maddelerine koşut düzenlemeler 3402 ... Kanun'un 12 ve 16 maddelerinde de yer aldığına göre, sözü edilen İçtihadı Birleştirme Kararı 3402 ... Kanun'un yürürlüğü döneminde de uygulama olanağı bulacaktır.

5841 ... Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'la (5841 ... Kanun)

3402 ... Kanun'un 12 inci maddesinin üçüncü fıkrasına eklenen "Bu hüküm iddianın ve taşınmazın niteliği ile devlet ya da diğer kamu tüzel kişilikleri olsa dahi tarafların sıfatına bakılmaksızın uygulanır" hükmü ile aynı Kanuna eklenen Geçici 10 uncu maddesindeki "Bu Kanunun 12 inci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü, Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu iddiası ile yürürlük tarihinden önce açılmış ve henüz kesin hükme bağlanmamış olan davalarda dahi uygulanır" hükmü, Anayasa Mahkemesinin 12.05.2011 gün ve 2009/31-77 ... kararı ile iptal edilmiş ve iptal kararı 23/07/2011 tarihli 28003 ... Resmî Gazetede yayımlanmıştır.

Gerek 766 ... Kanun'un 31/2 inci maddesi ve gerekse 3402 ... Kanun'un 12/3 üncü maddesinde, özel mülkiyete konu olamayacak, Devlet Ormanları hakkında Orman Yönetimi tarafından açılacak davaların 10 yıllık hak düşürücü süreye tâbi olup olmadığı konusunda açık bir hüküm bulunmamakta ve özel şahıslar ile Orman Yönetimi arasında bir ayrım da içermemekte ise de “Kamu Malı” savıyla açılacak davalarda 3402 ... Kanun'un 12/3 üncü maddesinde düzenlenen hak düşürücü sürenin uygulanmayacağı konusundaki Yargıtay kararları yerleşik içtihat halini almıştır.

Bu nedenle, orman iddiasıyla açılan temyize konu dava yönünden 3402 ... Kanun'un 12/3 üncü maddesindeki 10 yıllık hak düşürücü sürenin uygulanma olanağı bulunmadığından mahkemece işin esasına girilerek yöntemine uygun şekilde orman araştırması yapılıp oluşacak sonuca göre hüküm kurulması gerekirken dosya kapsamına uygun düşmeyen gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un Geçici 3 üncü maddesi yollaması ile 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,

1086 ... Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,