Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2023/2352 K.2023/4589

Taraflar arasındaki tapu iptal tescil ve 3402 ... Kadastro Kanunu' nun (3402 ... Kanun) 22/2-a maddesi uyarınca yapılan çalışmaya itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen karar, yapılan temyiz incelemesi sonunda Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesince bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, davacı ... İdaresi vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Kadastro sırasında, ... ili Merkez ilçesi ... Mahallesi çalışma alanında bulunan 890 parsel ...

2.731 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, beyanlar hanesine, "iş bu parsel ... oğlu ... 'nın 25 yıldan beri kullanımındadır" şerhi yazılmak suretiyle, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle senetsizden, tarla niteliğiyle Hazine adına tespit edildikten sonra, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından açılan kadastro tespitine itiraz davasının feragat nedeniyle reddine karar verilmesi sonucu ...

Kadastro Mahkemesinin 1991/1373 Esas, 1992/800 Karar ... kararıyla taşınmazın Hazine adına tapuya tesciline, beyanlar hanesine, "taşınmazın ... oğlu ... 'nın 25 yıldan beri kullanımında olduğunun şerhine" karar verilmiş, daha sonra 1999 yılında ... ve arkadaşlarının Hazine ve şerh sahibi ... ... aleyhine açtıkları tapu iptal tescil davası sonucunda ...

3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1999/1333 Esas, 2004/157 Karar ... kararıyla taşınmazın tapusunun iptaliyle paylı olarak ... ve arkadaşları adına tesciline karar verilmiş ve bu hüküm Yargıtayca onanarak 30.12.2004 tarihinde kesinleşmiştir.

2. Davacı ... İdaresi vekili dava dilekçesinde; ... ili Merkez ilçesi ... Mahallesi 890 parsel ... taşınmazın kesinleşen orman tahdidi sınırları içinde kaldığını ileri sürerek, taşınmazın tahdit içinde kalan kısımlarının tapu kaydının iptali ile orman vasfında Hazine adına tapuya tescilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevaplarında; davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 04.05.2011 tarih ve 2010/152 Esas, 2011/203 Karar ... kararı ile, dava konusu taşınmaz hakkında kadastro çalışmaları sonucu 28100 ada 44 parsel numarası ile kadastro tutanağının düzenlendiği ve taşınmazla ilgili Orman İdaresi tarafından ... Kadastro Mahkemesinin 2010/1532 Esas ... dosyasında dava açıldığı bildirildiğinden 3402 ... Kanunun 27 nci maddesi uyarınca mahkemenin görevsizliğine, talep halinde dosyanın yetkili ve görevli ... Kadastro Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen 04.05.2011 tarih ve 2010/152 Esas, 2011/203 Karar ... kararı, davacı ... İdaresi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

2. Temyiz incelemesi neticesinde, Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 19.06.2012 tarih ve 2011/13851 Esas, 2012/9282 Karar ... ilamıyla; "3402 ... Kanun'un 22 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine göre yapılan kadastro haritalarının yeniden düzenlenmesi ve tapu sicilinde gerekli düzeltmelerin yapılması işlemine itiraz davası yönünden dava dosyası ayrılarak, bu davanın 3402 ... Kanun'un 27 nci maddesi gereğince kadastro mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi, davacı ... İdaresinin çekişmeli taşınmazın orman sayılan yerlerden olduğunu ileri sürerek, tapu kaydının iptali ve Hazine adına tapuya tescili istemiyle açtığı tasarrufa ilişkin davanın ise elde tutularak, bu davaya ilişkin yargılamaya devam olunması" gereğine değinilerek ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozma ilamına Uyularak Verilen Karar

İlk derece Mahkemesince, bozma ilamı doğrultusunda 3402 ...

Kanun' un 22/2-a maddesi uyarınca yapılan çalışmaya itiraza ilişkin talep tefrik edildikten ve Kadastro Mahkemesince verilen görevsizlik kararı uyarınca gönderilen Orman İdaresi tarafından tahdide dayalı olarak açılan tapu iptal tescil davasının eldeki davayla birleştirilmesine karar verildikten sonra İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dava konusu edilen eski 890 parsel ... taşınmazın 6831 ...

Kanun'un 2/B maddesi uyarınca orman sınırları dışına çıkartılarak Hazine adına tescil edildiği ve yapılan bu tescilin 15.06.1989 tarihinde kesinleştiği, davacı ... tarafından bu tespite itiraz edilmediği ve kadastro tespitinin kesinleştiği tarihten davanın açıldığı tarihe kadar 10 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiği ve bu itibarla esas dava yönü ile 3402 ... Kanun'un 12/3 uyarınca hak düşürücü sürenin geçmiş olduğu; birleşen ...

9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/258 Esas, 2020/97 Karar numaralı dosyası yönü ile, mülkiyete ilişkin olarak bu davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (1086 ... Kanun) gereğince derdestlik itirazının ilk itiraz olduğu, ancak davalı tarafça ilk itiraz olarak ileri sürülmemesi nedeni ile yargılamaya devam edildiği, HUMK sonrası yürürlüğe giren 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ...

Kanun) 114 üncü maddesi 1-(ı) bendinde "aynı davanın daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması" koşulunun dava şartları arasında sayıldığı, 115 inci madde gereğince mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığının davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır demekle yeni usul kanunu ile derdestliğin ilk itiraz olmaktan çıkartılarak dava şartları arasında yer aldığı ve usul kurallarının derhal uygulanması gerektiği gerekçesiyle, iş bu dosya ile açılan davanın 3402 ...

Kadastro Kanunu 12/3 üncü maddesi uyarınca hak düşürücü sürenin geçmiş olması nedeniyle reddine, birleşen ... 9. Asliye Hukuk Mahkemesi 2019/258 Esas, 2020/97 Karar ... dosyası yönüyle açılan davanın 6100 ... HMK madde 114/1 - ı uyarınca usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı, davacı ... İdaresi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı ... İdaresi vekili temyiz dilekçesinde özetle; derdestliğin söz konusu olmadığını, taşınmazın kesinleşen orman sınırları içinde kaldığını, davacı ... İdaresinin 3402 ... Kanun7 un 12/3 üncü maddesindeki hak düşürücü süreye tabi olmadığını belirterek, hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, kesinleşen orman tahdidine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık, çekişmeli taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altındaki veya orman sayılan yerlerden olup olmadığı değilse davalılar lehine zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Kanun'un Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6831 ... Orman Kanunun 1 inci ve devamı maddeleri,

3. Değerlendirme

1. Davacı ... İdaresinin birleşen davaya yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, 6100 ... Kanun’un Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Kanun’un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de bulunmadığına göre, İlk Derece Mahkemesi kararındaki gerekçe dikkate alındığında birleşen dava bakımından temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davacı ... İdaresinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler birleşen davaya ilişkin hükmün bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

2. Davacı ... İdaresinin asıl davaya yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; İlk Derece Mahkemesince, hak düşürücü sürenin geçmiş olması nedeniyle davanın reddine karar verilmiş ise de, bu karar usul ve yasaya uygun bulunmamaktadır.

Şöyle ki; yörede yapılan orman kadastrosu 1946 tarihinde ilan edilmiş olup, dava tarihi itibariyle, orman kadastrosunun iptali için öngörülen hak düşürücü süreler çoktan geçmiş olduğundan, söz konusu orman kadastrosu kesinleşmiştir. Davacı ... İdaresi de, eldeki davayı, çekişmeli taşınmazın kesinleşen orman tahdit haritası içinde kaldığı iddiasıyla açmıştır. Bilindiği üzere, orman kadastrosunun kesinleşmesiyle, orman tahdidi içinde kalan taşınmazlar kamu malı niteliğini kazanır ve her zaman açılacak dava ile tapu kayıtları iptal ettirilebilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 03.12.2008 tarih ve 2008/7-717 Esas, 2008/722 Karar ... kararında da değinildiği üzere, en geniş anlamıyla “kamu malı” kavramı, Devletin veya kamu tüzel kişiliğine sahip idarelerin, kamu hizmetlerini ifa ederken kullandıkları ve yararlandıkları malları ifade etmektedir. 3402 ... Kadastro Kanunu'nun 16 ıncı maddesinde “Kamu Malları” başlığı altında, kamunun ortak kullanımına veya bir kamu hizmetinin görülmesine ayrılan yerler hakkında ayrıntılı düzenlemeler bulunmakta, eş düzenlemelere 743 ... Türk Kanunu Medenisinin Yürürlükten Kaldırılmış Hükümleri Kanunu (743 ... Kanun) (madde 641, 912) ve 4721 ... Türk Medeni Kanunu (4721 ... Kanun) (madde 715, 999) yer verilmektedir.

Keza, 3402 ... Kanun'un 16/D maddesinde, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ormanlara da yer verilmiştir. Kamu malları üzerinde özel mülkiyet kurulamaz. Bunlar kamu hizmeti yönünden tahsis edildikleri yetkili idarece kamu malı olmaktan çıkarılmadıkları sürece temlik edilemez; kazandırıcı zamanaşımı yoluyla da edinilemezler. Kamu malı niteliği kazanmış bir taşınmaz özel mülkiyete konu olamayacağından tapuya bağlansa bile "mülga 743 ... Türk Kanunu Medenisinin 931 ve Türk Medenî Kanunu'nun 1023 üncü maddeleri bu durumda uygulanmaz. (Y.H.G.K. 30.09.1981 tarih, Esas: 1979/1-167, Karar: 1981/656, 03.12.2008 tarih ve 2008/7-717-722).

Bu sonuçlara bağlı olarak, Hukuk Genel Kurulunun 21.2.1990 tarih ve 1989/1-700 Esas, 1990/101 Karar; 18.10.1989 tarih ve 1989/1-419 Esas, 1989/528 Karar ... kararlarında da açıklandığı üzere; kamu malı niteliği taşıyan bir taşınmazın her nasılsa özel mülk olarak tapuya tescil edilmesi bir yolsuz tescil olup, bu husus o yerin özde tescile tabi bulunmama (kamu malı olma) niteliğini değiştirmez. (Y.H.G.K.’nın 26.02.2003 tarih ve 2003/12-116 Esas, 2003/111 Karar; 25.12.2002 tarih ve 2002/12-1101 Esas, 2002/1113 Karar ... kararları).

Kamu malları özel mülkler gibi devir ve temlik edilemezler. Böyle durumlarda, iyiniyet veya tapu siciline güven ilkelerinin uygulama yeri de yoktur (YHGK’nin 11.06.2003 tarihli ve 2003/13-414 Esas ve 2003/410 Karar ... kararı).

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 08.05.1987 tarih ve 1986/3 Esas, 1987/4 Karar ... ilamı da, "766 ... Tapulama Kanunu'nun (766 ... Kanun) hak düşürücü süre ve kamu malına ilişkin 31 ve 35 inci maddeleriyle ilgili olup, içtihadı birleştirme kararı ile kamu mallarında hak düşürücü sürenin uygulanmayacağı" kabul edilmiştir. 766 ... Tapulama Kanunu'nun (766 ... Kanun) 31 ve 35 inci maddelerine koşut düzenlemeler 3402 ... Kanun'un 12 ve 16 maddelerinde de yer aldığına göre, sözü edilen İçtihadı Birleştirme Kararı 3402 ... Kanun'un yürürlüğü döneminde de uygulama olanağı bulacaktır.

5841 ... Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'la (5841 ... Kanun)

3402 ... Kanun'un 12 inci maddesinin üçüncü fıkrasına eklenen "Bu hüküm iddianın ve taşınmazın niteliği ile devlet ya da diğer kamu tüzel kişilikleri olsa dahi tarafların sıfatına bakılmaksızın uygulanır" hükmü ile aynı Kanuna eklenen Geçici 10 uncu maddesindeki "Bu Kanunun 12 inci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü, Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu iddiası ile yürürlük tarihinden önce açılmış ve henüz kesin hükme bağlanmamış olan davalarda dahi uygulanır" hükmü, Anayasa Mahkemesinin 12.05.2011 gün ve 2009/31-77 ... kararı ile iptal edilmiş ve iptal kararı 23/07/2011 tarihli 28003 ... Resmî Gazetede yayımlanmıştır.

Gerek 766 ... Kanun'un 31/2 inci maddesi ve gerekse 3402 ... Kanun'un 12/3 üncü maddesinde, özel mülkiyete konu olamayacak, devlet ormanları hakkında Orman İdaresi tarafından açılacak davaların 10 yıllık hak düşürücü süreye tâbi olup olmadığı konusunda açık bir hüküm bulunmamakta ve özel şahıslar ile Orman İdaresi arasında bir ayrım da içermemekte ise de “Kamu Malı” savıyla açılacak davalarda 3402 ... Kanun'un 12/3 üncü maddesinde düzenlenen hak düşürücü sürenin uygulanmayacağı konusundaki Yargıtay kararları yerleşik içtihat halini almıştır.

3. Hal böyle olunca; çekişmeli taşınmazın orman tahdit sınırları içinde kaldığı iddiasıyla açılan temyize konu dava yönünden 3402 ... Kanun'un 12/3 üncü maddesindeki 10 yıllık hak düşürücü sürenin uygulanma olanağı bulunmadığından, İlk Derece Mahkemesince, işin esasına girilerek yöntemine uygun şekilde tahdit uygulaması yapılıp oluşacak sonuca göre hüküm kurulması gerekirken dosya kapsamına uygun düşmeyen gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup, bu nedenle asıl davada verilen hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Davacı ... İdaresinin birleşen davada verilen hükme yönelik temyiz itirazlarının, yukarıda (V.C.3.1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle reddi ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının birleşen dava yönünden ONANMASINA,

Davacı ... İdaresinin asıl davada verilen hükme yönelik temyiz itirazlarının, yukarıda (V.C.3.2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının asıl dava yönünden 6100 ... Kanun'un Geçici 3 üncü maddesi yollaması ile 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,

7139 ... Kanun'un 33 üncü maddesi uyarınca Orman İdaresinden harç alınmasına yer olmadığına,

1086 ... Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,