Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2023/2754 K.2024/5999

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen vakıf evladı olduğunun tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiş, İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar Mülhak Vakıf vekili ile ... Genel Müdürlüğü vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

Dava dilekçesinde, davacı ... ile babası ...'nun vakfedenin soyundan geldikleri ileri sürülerek davacı ile babası ...'nun Mülhak ... ... Vakfı'nın vakıf evladı olduklarının tespitine karar verilmesi istenmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, davacı ile vakfeden arasında soybağı kurulamadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince istinaf isteminin esastan reddine dair verilen kararın davacı vekilince temiz edilmesi üzerine Dairemizin 13.10.2022 tarihli ve 2020/4904 Esas, 2022/7986 Karar sayılı ilamı ile; "...Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden; incelemeye konu dosyanın davacısı ...'in, ...

(1846-1917) oğlu ...'in oğlu olduğu, Siirt Asliye Hukuk Mahkemesinin 1975/46 Esas, 1976/41 Karar sayılı ilamı ile dava konusu vakfın evladı olduğuna karar verilen ...'ın da ...'in (1846-1917) torunu olduğu, yani vakıf evladı kararı verilen ...'ın babası ... ile davacının babası ...'in, ...'in çocukları oldukları anlaşılmaktadır.

Yukarıdaki açıklamalar dosya kapsamı ile dayanılam mahkeme kararı ve nüfus kayıtları birlikte değerlendirildiğinde; davacı ... ile vakfeden ... ... ... arasında soy bağının mevcut olduğunun kabulü gerekmektedir..." gerekçesi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucu; incelemeye konu dosyanın davacısı ...'in, ... (1846-1917) oğlu ...'in oğlu olduğu, Siirt Asliye Hukuk Mahkemesinin 1975/46 Esas, 1976/41 Karar sayılı ilamı ile dava konusu vakfın evladı olduğuna karar verilen ...'ın da ...'in (1846-1917) torunu olduğu, yani vakıf evladı kararı verilen ...'ın babası ... ile davacının babası ...'in, ...'in çocukları oldukları kanaatine varıldığı, dava devam ederken davacının vefat etmiş olması sebebiyle oğlu ...'ın da vakıf evladı olduğu gerekçesi ile davanın kabulü ile davacı ...'in oğlu ...'ın davalı ... Vakfının galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmiştir.

Davalı Mülhak Vakıf vekili ile ... Genel Müdürlüğü vekili tarafından İlk Derece Mahkemesi kararı temyiz edilmiştir.

a)Mülhak Vakıf vekili temyiz dilekçesinde; zamanaşımı ve hakdüşürücü süre geçtiği, davacının dava açmakta hukuki yararı olmadığı, davacının yargılama devam ederken vefat ettiği, İlk Derece Mahkemesince davacının oğlu ... hakkında hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğu, arz edilen ve resen gözetilecek sebeplerle kararın bozulmasını istemiştir.

b)Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde; davacının yargılama devam ederken vefat ettiği, İlk Derece Mahkemesince davacının oğlu ... hakkında hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğu, davacının dava dilekçesinde sadece vakıf evladı olduğunun tespiti istenmişken talep aşılarak galle fazlasına müstahak vakıf evladı kararı verildiği, arz edilen ve resen gözetilecek sebeplerle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

Dava, vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

04.06.1958 tarihli ve 15/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararı gereğince, maddi olayları açıklamak taraflara ve ileri sürülen olayları hukuken nitelemek ve uygulanacak Kanun hükümlerini tesbit etmek ve uygulamak görevi hakime aittir. Nitekim 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 33 üncü maddesinde hâkimin, Türk Hukukunu re'sen uygulayacağı belirtilmiştir. Bu ilke gereği açılan davayı nitelemek ve açılmış bir dava hakkında doğru hukuk kurallarını bulup uygulamak hâkime düşen bir görevdir.

Her dava, açıldığı tarihteki maddi vakıalara göre değerlendirilir. Ancak yargılama sırasında davanın konusuz kalması halinde İlk Derece Mahkemesince, dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına şeklinde karar verilmesi gerekir.

Galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespitine ilişkin davalar, şahsa bağlı davalardan olup, davanın bu niteliği gereği dava konusu talebin mirasçılara intikal etmeyeceğinden, mirasçıların vakfın galle fazlasından yararlanmaya yönelik bir talepleri var ise kendi adlarına galle fazlasına müstehak vakıf evladı istemli dava açmaları gerekir.

Somut olayda, davacı ...'ın dava açıldıktan sonra 18.10.2020 tarihinde vefat ettiği anlaşıldığına göre, konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesi gerekirken usulüne uygun harçlandırılarak kendi adına dava açmamış mirasçı ... hakkında yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.