Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2023/3437 K.2025/5960

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar Hazine, ... ve Karayolları Ganel Müdürlüğü vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... ilçesi ... köyü ... mevkinde kain sınırlarını tarif ettiği ve dilekçe ekinde kroki ile gösterilen taşınmazın 20 yılı aşkın zamandır müvekkilinin tasarrufunda bulunduğunu, dava konusu taşınmazın imar-ihya nedeniyle kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı olarak tapuya tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri davanın reddine karar verilmesini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonunda; davaya konu 3 49... nolu taşınmazların tutanaklarının kesinleştirilmediği, bu nedenle malik hanesi boş bırakılan bu taşınmazlar yönünden kadastro mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle, görevsizlik kararı verilmiştir. ... Kadastro Mahkemesi ise yargılama konusu yapılacak ve tutanağı kesinleşmeyen bir kadastro tutanağının bulunmadığı, ... ilçesi ...

Mahallesi (köyü) 349 parselin 109 parsel numarası altında 20.01.1966 tarihinde kesinleştiği, 350 parselin ise tutanağı iptal edilerek 09.07.1964 tarihinde tahditli orman içinde kaldığından bahisle tutanak düzenlenmediği gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir.

Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 10.11.2016 tarihli ve 2016/11373 Esas, 2016/10352 Karar sayılı ilamında özetle; yörede 1960 yılında tapulama çalışmalarına başlanarak tahdit ve tespitlerin yapıldığı, ancak her nasılsa Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 30.12.1961 (Bazı parsellerde 1962) tarihli ve 1944/10632 sayılı talimatlarına dayanarak yapılan tahdit ve tespitlerin iptal edildiği, bu nedenle ... ilçesi ...

Mahallesi (köyü) 348 parsel sayılı tutanağın iptal edilerek 111 parsel numarasını aldığı ve tarla vasfıyla tescil edildiği, 349 parsel sayılı tutanağın iptal edilerek 109 parsel numarasını aldığı, 350 sayılı tutanağın iptal edilerek tahditli orman içinde kaldığı, 351 parsel sayılı tutanağın iptal edilerek 97 parsel numarasını aldığı, ancak 348, 349, 3 50... parsel sayılı taşınmazların tapu kütüklerinin kapatılmadığı taşınmazların halen davalı olarak görüldüğü tespit edilmiştir.

Taşınmazların kadastro tutanakları iptal edilerek yeni parsel numarası altında tapuya tescillleri yapılmış olduğuna göre taşınmazların davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesine dair eldeki davanın tapu iptali ve tescil istemine ilişkin olduğu, uyuşmazlığın ... Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerektiği belirtilerek, ... Asliye Hukuk Mahkemesi yargı yeri olarak belirlenmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; keşif ve alınan bilirkişi raporlarına göre dava konusu taşınmazın bir kısmının kadastro çalışması sırasında tutanak düzenlenen ... ilçesi ...

Mahallesi (köyü) 348, 3 49... parsel sayılı taşınmazların sınırlandırıldığı alanda kaldığının, bir kısmının tescil harici alanda kaldığının tespit edildiği, tescil harici alanda kalan kısım yönünden tefrik kararı verilmiş olduğu ve bu kısma ilişkin davanın mahkemenin 2018/546 Esas sayılı dosyasında görüldüğü, heyet raporlarının dosya arasına alındığı, harita ve kadastro mühendisi ve orman mühendisi raporlarında dava konusu taşınmaza ilişkin hava fotoğraflarının irdelendiği, dava konusu 348, 349, 3 50... nolu parsellerin içerisinde kalan kısımların kesinleşmiş orman kadastrosu sınırları dışında kaldığı, orman sayılmayan yer olduğu,

dava konusu bütün parsellerdeki imar ihya işlemlerinin en az 35 yıl önceden tamamlandığının rapor edildiği, ... bilirkişi raporunda taşınmazlardaki toprak yapısının tarımsal özellik taşıdığı, Karayolları kamulaştırma alanı dışında kalan bölümlerinin halen tarım alanı olarak kullanıldığı,

ekonomik amacına uygun kullanılan yerlerden olduğunun rapor edildiği gözetilerek davacı lehine kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla iktisap koşulları oluştuğundan davanın kabulüne, (A), (B), (D) ve (E) harfleriyle gösterilen kısımların davalı adına olan tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tapuya tesciline, tesciline karar verilen (A), (B), (D) ve (E) harfleriyle gösterilen kısımların kamulaştırma hattı içerisinde kalan kısımlarının Karayolları lehine tapularının devamına karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu taşınmazların özel mülkiyete konu olamayacak yerlerden olduğunu belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; taşınmazın ... Emlak Müdürlüğü tarafından kamulaştırıldığını, davanın idareleriyle bir ilgisinin bulunmadığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir. Eldeki dosyada dava konusu edilen taşınmazlar 348, 349, 3 50... parsel sayılı taşımazlardır. Dosya kapsamının incelenmesinden, yörede 1960 yılında tapulama çalışmalarına başlanarak tahdit ve tespitlerin yapıldığı, ancak her nasılsa Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 30.12.1961 (Bazı parsellerde 1962) tarihli ve 1944/10632 sayılı yazısına dayanarak yapılan tahdit ve tespitlerin iptal edildiği, ancak bu taşınmazların tapu kütüklerinin kapatılmadığı ve taşınmazların 350 parsel hariç tapuda halen davalı olarak gözüktüğü, 350 parselin ise tutanağının iptal edildiği anlaşılmıştır.

İlk Derece Mahkemesince, yukarıda belirtilen gerekçeyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma ve inceleme karar vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Şöyle ki; hükümde atıfta bulunulan 24.04.2012 tarihli fen bilirkişi raporunda dava konusu yerlerin (A), (B), (D) ve (E) harfleriyle gösterilen kısımlar olduğu belirtildiği halde, dosya kapsamına alınan 12.02.2018 havale tarihli fen bilirkişisi raporu ve 02.07.2018 havale tarihli ... bilirkişisi raporunda (A), (B) ve (C) harfli kısımlar gösterilmiş, (D) ve (E) harfli kısımlara ilişkin değerlendirme yapılmamıştır.

Fen bilirkişisi raporunda (A), (B) ve (C) harfli kısımların 19 84... tarihli hava fotoğraflarında boş hali tarım arazi olarak görülen alanda kaldığı belirtilmiş, bu kısımlarda zilyetliğin ne zaman başladığı, kaç yıl süreyle ne şekilde devam ettiği, imar ihyanın ne zaman tamamlandığı, dava tarihi itibariyle taşınmazın üzerinde bulunan ağaçların yaşları hususlarında hava fotoğraflarına dayanılarak açıklayıcı rapor sunulmamıştır.

Ayrıca TAKBİS kayıtlarından yapılan kontrolde bir kısım taşınmazların ifraz olduğu ve parsel numaralarının değiştiği görülmüştür.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek, taşınmazlarıın bulunduğu Mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre dava tarihi olan 2010 yılından 15-20-25 yıl öncesine (dosyada bulunanlar dışında tüm hava fotoğrafları getirtilerek) ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden

getirtilerek dosya arasına konulmalı, aynı tarihler arasında düzenlenen fotoplan, fotometrik ve fotogrametrik paftalar, uydu fotoğrafları ilgili kurumlardan celbedilmeli, dosya bu şekilde keşfe hazır hale getirildikten sonra mahallinde, elverdiğince yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen ve davada yararı bulunmayan taşınmazın bulunduğu yerde yaşayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik mahalli bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile 3 jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi,

2 kişilik ziraatçi bilirkişi kurulu ile taşınmaz başında Mahkeme hakiminin gözlemi tutanağa geçirilmek suretiyle yeniden keşif yapılmalı ve dava tarihinden geriye doğru 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. maddesindeki zilyetlikle kazanım şartları araştırılmalı; mahalli bilirkişi ve tanıklardan taşınmazların geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden kime ve nasıl intikal ettiği, kim tarafından, ne zamandan beri ve ne suretle kullanıldığı, taşınmazların sınırlarında geçmişten bugüne kadar herhangi bir değişiklik olup olmadığı, taşınmazların kullanımlarına ara verilip verilmediği, önceki niteliklerinin ne olduğu,

Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olmaları halinde imar ve ihyaya konu edilip edilmedikleri, edilmişlerse ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman tamamlandığı etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; beyanlar arasında çelişki oluştuğu takdirde, gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişkilerin giderilmesine çalışılmalı, mahalli bilirkişi ve tanıkların kayıtların uygulanması ve taşınmazların tasarrufu hususundaki beyanları komşu parsel tutanak ve dayanak kayıtlarıyla denetlenmeli;

komşu parsellerin başka davanın konusu olduklarının anlaşılması halinde, ilgili dava dosyaları getirtilerek dava konusu taşınmazların niteliklerinin ve zilyetlik durumlarının değerlendirilmesi sırasında bu dosyalarda alınan beyan ve raporlar dikkate alınmalı, ziraatçi bilirkişisinden;

taşınmazların tamamının zilyetlikle iktisap edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin ne olduğunu açıklayan, zilyetliğin sürdürülüş şeklini ve süresini somut verilerle ortaya koyan, taşınmazların komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde toprak yapısını, eğimini, bitki desenini açıklayan, önceki keşiflerde alınan ziraatçi bilirkişisi raporlarının da değerlendirildiği ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, ayrıca taşınmazların komşu parsellerle arasındaki sınırları gösterir şekilde, jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiye, hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi suretiyle,

taşınmazların sınırlarını ve niteliğini, öncesinin ne olduğunu, arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını, imar-ihyaya konu edilip edilmediğini, imar-ihyası tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini hava fotoğraflarından yola çıkarak belirtir şekilde rapor düzenlenmesi istenmelidir.

Bu şekilde davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluşup oluşmadığı kesin olarak belirlenmeli toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, ulaşılacak sonuca göre infazı kabil hüküm kurulmalıdır.

Kabule göre de; dava konusu yerlerin bir kısmı kamulaştırma hattı içinde kalıyor ise, mülkiyetin tespiti ile yetinilmesi gerekirken tapuların iptaline karar verildikten sonra ... lehine tapunun devamına karar verilmesi hatalı olmuştur. İlk Derece Mahkemesince, bu hususlar gözden kaçırılarak, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmesi isabetsiz olduğundan, hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR