Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2023/3463 K.2025/3513

Taraflar arasındaki yenileme kadastrosuna itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının, davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: KARAR

...köyü çalışma alanında 2859 sayılı Tapulama ve Kadastro Paftalarının Yenilenmesi Hakkında Kanun (2859 sayılı Kanun) uyarınca yapılan yenileme kadastrosu sonucunda, tapuda müştereken ...adına kayıtlı bulunan eski 752 parsel sayılı 128 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, 203 ada 7 parsel numarasıyla 139,44 metrekare yüzölçümlü olarak; ... adına kayıtlı bulunan eski 753 parsel sayılı sırasıyla 172 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, 203 ada 6 parsel numarasıyla 126,41 metrekare yüzölçümlü olarak tespit ve tescil edildikten sonra, 203 ada 6 parsel sayılı taşınmaz hükmen 179,83 metrekare yüzölçümlü olarak tescil edilmiş ve bilahare, 203 ada 4 ve 5 parsel sayılı taşınmazların tevhidi ile oluşan 203 ada 14 parsel sayılı taşınmaz 346,16 metrekare yüzölçümü ile ... adına tapuya tescil edilmiştir.

Davacı ... ve arkadaşları vekili dava dilekçesinde; yenileme kadastrosu sırasında, müvekkili olan davacıların murisleri adına tapuda kayıtlı olan ...............köyü 203 ada 6 ve 7 parsel sayılı taşınmazlarla davalı 203 ada 14 parsel sayılı taşınmaz sınırının hatalı şekilde oluşturulduğunu ileri sürerek, sınırın düzeltilmesini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "... dava konusu taşınmazların bulunduğu bölgede yapılan yenileme kadastro çalışmaları sonrası sınırlandırma hatası yapıldığı, davacı 203 ada 6 ve 7 nolu parsellerin ilk kadastro sınırları ile yenileme kadastro sınırları arasında farklılık olup davacı parsellere ait olması gereken bir kısım yerin davalı 203 ada 14 parsele ilave edildiği ..." gerekçesiyle davanın kabulüne,

çekişmeli 203 ada 14 parsel sayılı taşınmazdan 31.03.2022 tarihli fen bilirkişi raporu ve ekindeki krokide sarı renk ile boyalı (B) harfi ile işaretli olarak gösterilen 4,99 metrekarelik kısmın iptali ile 203 ada 6 parsele ilave edilerek ....

Noterliğinin 09.10.2013 tarih ve ...yev. nolu muris (tapu maliki) ...'un veraset ilamındaki hisseleri oranında mirasçıları adına tapuya tesciline, aynı raporda 203 ada 14 parsel sayılı taşınmazdan yeşil renk ile boyalı (C) harfi ile işaretli olarak gösterilen 4,55 metrekarelik kısmın iptali ile 203 ada 7 parsele ilave edilerek 1/2'sinin ....

Noterliğinin 06.02.2018 tarih ve 00978 yev. no.lu muris (tapu maliki) ...'nun veraset ilamındaki hisseleri oranında mirasçıları adına, 1/2sinin ise Rize 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/1006 Esas 2020/955 Karar sayılı 21.08.2020 tarihli muris (tapu maliki) ...'un veraset ilamındaki hisseleri oranında mirasçıları adına tapuya tesciline karar verilmiş;

hükme karşı, davalılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, "İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğu" gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş ve işbu karar, davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, 2859 sayılı Kanun uyarınca yapılan yenileme kadastrosuna itiraza ilişkin olup, yenileme kadastrosunun amacı, tapulama, kadastro veya değişiklik işlemlerine ilişkin; sınırlandırma, ölçü, çizim (tersimat) ve hesaplamalardan kaynaklanan hataları gidermektir. Yenileme kadastrosuna itiraz davaları, kadastro faaliyetinin yöntemine uygun yapılıp yapılmadığının denetlenmesine yöneliktir.

2859 sayılı Kanun gereğince yenileme kadastrosu yapılırken öncelikle zeminde bulunan ve tesis kadastrosu tarihinde mevcut olan sabit nokta ve sınırlardan, aynı döneme ya da yöreye ait farklı amaçlarla üretilmiş haritalar ile benzeri verilerden yararlanılarak yapılan teknik çalışmalarla, tesis kadastrosuna ait pafta haritaları ortofoto üzerine işlenmekte; haritanın zemine uygun olmaması halinde farklılıkların nerelerden ve hangi sebeplerden kaynaklandığı tespit edilip varsa hatalar yöntemine uygun şekilde giderilmekte, düzenlenen ada raporu ile yapılan teknik çalışmalar ve gerekçeleri açıklanmakta;

bundan sonra taşınmazların bütün sınırları tek tek değerlendirmeye tabi tutularak ilk tesis kadastrosu sırasındaki gerçek fiili duruma ulaşılmaya çalışılarak, yenileme tutanağı düzenlenmekte ve yenileme kadastrosu haritaları üretilmektedir. İşte, yenileme kadastrosuna itiraz davaları, yenileme kadastrosu faaliyetinin yöntemine uygun yapılıp yapılmadığının denetlenmesine yönelik davalardır.

Bu nedenle mahkemelerce, yenileme faaliyetine eşdeğer ve amaca uygun bir araştırma yapılması zorunludur.

Mahkemece, amacına ve yöntemine uygun bir araştırma yapılabilmesi için öncelikle, denetime veri teşkil etmek üzere, tesis kadastrosunun yapıldığı tarihe en yakın tarihli hava fotoğrafları, temin edilebilen en eski ve güncel ortofoto ve uydu fotoğrafları, tesis kadastrosuna ait pafta haritası, varsa bu haritada değişiklik yapan ifraz haritaları, Mahkeme ilamları ve eki olan haritalar, varsa yenileme kadastrosu sırasında yararlanıldığı anlaşılan diğer haritalar, çekişmeli taşınmaza ilişkin tesis kadastrosu ve yenileme kadastrolarına ait ölçü çizelgesi, hesap cetveli ve ölçü krokileri gibi bilgi ve belgelerin toplanması gerekmektedir.

Bundan sonra mahallinde, yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, harita ya da jeodezi mühendisi fen bilirkişisinin katılımı ile keşif yapılmalıdır. Keşif sırasında çekişmeli taşınmaz ve çevresinin toprak yapısı, bitki örtüsü, zeminde mevcut ağaçların yaşı gibi hususlar ile zeminin jeolojik yapısının değerlendirilmesine ihtiyaç duyulan hallerde uzman ziraat bilirkişisi ile jeoloji mühendisi bilirkişi de keşif heyetine dahil edilmelidir.

Yapılacak keşif sırasında yerel bilirkişi ve tanıklardan tesis kadastrosu sırasında da zeminde mevcut olan sabit sınır ya da yapılar bulunup bulunmadığı sorularak varsa yerleri fen bilirkişisine işaretlettirilmeli, fotoğrafları çekilmeli, taraflar keşif sırasında hazır bulunmakta ise zeminde ortak sınır üzerinde uzlaşıp uzlaşmadıkları tespit edilip gerektiğinde imzaları ile beyanları tevsik edilmeli, uzlaşılan sınırlar ile iddia edilen sınırlar fen bilirkişisi tarafından haritasında işaretlenmeli, keşif sırasında hazır edilmeleri halinde ziraat bilirkişisi ile jeoloji mühendisi bilirkişisinden,

taşınmazlar arasında değişmeyen doğal ya da yapay sınırlar bulunup bulunmadığı, sınırlarda mevcut ağaçların yaşları gibi hususlarda bilgi alınmalı, fen bilirkişisinden denetime veri teşkil etmek üzere dosya içine getirtilen bilgi ve belgeler ile bilirkişi ve tanık anlatımlarından yararlanarak yenileme kadastrosunu denetlemesi istenmelidir.

Fen bilirkişisinden, tesis kadastrosunun, paftaların üretim yılı, üretim tekniği, altlığı ve ölçeği gibi hususları da açıklar tarzda hangi yöntem ve tekniklerle yapıldığı, uygulanan yöntemlerin hata paylarının ne olduğu, üretilen haritaların zeminle uyumsuz bulunması halinde farklılığın nereden ve hangi sebeplerden kaynaklandığı, sırasıyla tersimat hatası, hesap hatası, ölçü hatası ve sınırlandırma hatası bulunup bulunmadığı, yenileme kadastrosu sonucu tespit edilen yeni sınırların niteliğinin ne olduğu ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak belirlenip belirlenmediği,

yenileme kadastrosunda hata yapılmış ise doğru sınır ve haritanın nasıl olması gerektiği gibi hususlarda ve "ada raporu" ile "yenileme tutanağı ve haritasını" irdeler şekilde, teknik ve bilimsel verilere dayalı, gerekçelendirilmiş, denetlenebilir ve ayrıntılı rapor ve haritalar alınmalıdır.

Raporun denetime elverişli olması için fen bilirkişisinden, düzenleyeceği haritalardan iki tanesinde hava fotoğrafı üzerinde, iki tanesinde ise ortofoto (yoksa uydu fotoğrafı) üzerinde ilk tesis kadastrosu paftası ve yenileme kadastrosu paftasını çakıştırması istenmeli; çakıştırmaların birer tanesinin ada bazında değerlendirme yapmaya elverişli geniş ölçekli olması, diğerinin ise çekişmeli taşınmaz ve çevresini gösterir şekilde daha dar ölçekli olması istenmelidir.

Fen bilirkişi haritasında, yenileme kadastrosunda yanlışlık varsa, infazı kabil bir hükme esas olmak üzere doğru sınırların nasıl olması gerektiği de gösterilmelidir.

Açıklanan yönteme uygun inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmeli; değerlendirme yapılırken yenileme kadastrosunun amacının mülkiyet ihtilaflarını çözmek olmadığı ve mülkiyet uyuşmazlıklarının yenileme kadastrosuna ilişkin davalarda tartışma konusu yapılamayacağı göz önünde bulundurulmalıdır.

Somut olayda; dava konusu 203 ada 6, 203 ada 7 parseller ile 203 ada 14 parsel sayılı taşınmazın tevhiden oluştuğu 203 ada 4 ve 5 parsel sayılı taşınmazların, yenileme kadastrosu öncesi eski 89 sayılı parsel sayılı taşınmazdaki ifraz ve tevhit işlemleri sonucu oluştukları, ne var ki, eski 89 parsel sayılı taşınmazın oluşumundan itibaren tüm ifraz ve tevhit işlemlerini gösterir belge, kayıt ve haritaların, tesis kadastrosuna ait ölçü krokisi, kadastro pafta haritası, ölçü çizelgesi ve hesap cetvelinin, 203 ada 4 ve 5 parsel sayılı taşınmazlara ait yenileme tutanaklarının,

yenileme kadastrosuna ilişkin ada raporunun dosya içerisine getirtilmediği ve fen bilirkişisinden yukarıda açıklanan şekilde tesis paftası, ifraz krokileri ve yenileme krokisini çakıştıran denetime elverişli rapor ve harita alınmadığı anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca.

İlk Derece Mahkemesince öncelikle, dosyada eksik olduğu anlaşılan 89 parsel sayılı taşınmazın oluşumundan itibaren düzenli ve sıralı şekilde tüm ifraz ve tevhit işlemlerini gösterir belge, kayıt ve haritaların, tesis kadastrosuna ait ölçü krokisi, kadastro pafta haritası, ölçü çizelgesi ve hesap cetvelinin, 203 ada 4 ve 5 parsel sayılı taşınmazlara ait yenileme tutanaklarının, yenileme kadastrosuna ilişkin ada raporunun onaylı örnekleri ilgili kurumlardan getirtilerek dosya içerisine alınmalı, bundan sonra çekişmeli taşınmazlar başında keşif yapılarak,

harita mühendisi sıfatına sahip önceki bilirkişiler dışında üç kişilik uzman bilirkişi kurulu eliyle yukarıda belirtilen şekilde inceleme ve araştırma yapılmalı, bundan sonra toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

İlk Derece Mahkemesince, açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapılmadan karar verilmiş olması usul ve kanuna uygun bulunmadığından, Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılması suretiyle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir.