Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2023/367 K.2023/5583

Taraflar arasındaki 6292 ... Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi Ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun (6292 ... Kanun) kapsamında 2/B vasfı ile Hazine adına kayıtlı taşınmazların kıymet takdirinin yapılması, bedelinin depo edilmesi ve tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın, davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçenin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. ... ili, ... ilçesi, ... Köyü, 1136 parsel ..., 960,00 m2 mesahalı, tarla vasıflı taşınmaz 15.07.1972 tarihli tapulama sonucu, 2825 parsel ..., 1.329,00 m2 mesahalı, tarla vasıflı taşınmaz 18.07.1996 tarihli ifraz işlemi sonucu ve 2826 parsel ..., 1.651,00 m2 mesahalı, tarla vasıflı taşınmaz yine 18.07.1996 tarihli ifraz işlemi sonucu tam hisse ile Hazine adına kayıtlı olup 2/B vasıflı taşınmazlar hakkında 3402 ... Kadastro Kanununun (3402 ... Kanun) Ek 4 üncü maddesi gereğince 2015 yılında yapılan güncelleme çalışmaları yapılmış ve 1136, 2825 ve 2826 parsellerin kullanıcılarının ... (1/3), ... (1/3) ve ... (1/3) olarak belirlenmiştir.

2.Davacı ..., 03.11.2015 tarihli dilekçeleri ile davalı kuruma başvurarak taşınmazları kullanıcılarından satın aldığını ileri sürerek sunduğu noterde düzenlenen muvafakatnameler doğrultusunda her türlü işlemin adına yapılmasını talep etmiş, ancak idare tarafından davacının bu başvurusu üzerine işlem yapılmamıştır.

3.Davacı vekili dava dilekçesinde, ... ilçesi ... Mahallesinde kain 2/B kapsamında Hazine lehine orman sınırları dışına çıkartılan 1136, 2825 ve 2826 parsel ... taşınmazların 6292 ... Kanun kapsamında satışı için 23.11.2015 tarihinden önce müracaatlarına rağmen taşınmazların satışının yapılmadığını ileri sürerek, taşınmazların değerlerinin tespiti ile tespit edilen bedellerin depo edilmesini ve davalı Hazine adına olan tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tapuya tescilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine süresi içerisinde davaya cevap vermemiş, 13.02.2018 tarihli yazısında özetle, hak sahibi vatandaşların mağduriyetlerinin giderilmesi ve satış işlemlerinin neticelendirilmesi yönünde 07.07.2017 tarih ve 96697 ... yazımız ile Bakanlıktan (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) görüş istenildiğini, Bakanlıktan (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) cevaben alınan 26.12.2017 tarih ve 37911 ... yazıda "Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının (Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü) 21/04/2016 tarihli ve 30509 ... yazısında Rezerv Yapı Alanı olarak belirlenen alan ve Kanal ...

Projesi ile etkileşim halinde olabileceği kanaatine varılan taşınmazların satışının yapılmaması uygun görülmüştür.” denildiğinden satış işlemleri yapılamadığını bildirerek davanın reddine karar verilmesinin gerektiğini bildirmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı vekilinin dava dilekçesindeki talebinin, İdarenin yapması gereken bir işlemin Mahkemeden istenilmesi niteliğinde olup, Mahkemenin İdare yerine geçerek İdari işlem mahiyetinde karar tesis etmesi mümkün olmadığı, davacı dilerse, hak sahipliğini ispat ederek 6292 ...

Kanunun 6. maddesi gereğince, İdareden satış talep edebileceği, satışın hangi koşullarda yapılacağına ilişkin tasarruf yetkisinin İdareye bırakıldığını, 6292 ...

Kanunun 6 ncı maddesinin 4. 5 ve 6. bentlerindeki düzenleme adli yargıda tescile zorlama davası açılabileceğine ilişkin bir hüküm içermediği, 2/B alanlarının hak sahipleri adına satışına ilişkin usuller İdarenin takdir ve yetkisinde olup İlk Derece Mahkemesinin İdarenin yerine geçilerek doğrudan satışa ilişkin kıymet takdirinin yapılması, bedelin depo edilmesi ve tescile karar verilmesi mümkün olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

İlk Derece Mahkemesinin usulen hataya düştüğünü, dosyada tüm deliller toplandıktan sonra görevsizliğe ilişkin karar verdiğini, oysa İlk Derece Mahkemesinin işbu kanaate varabilmesi için bu safhayı beklemesine gerek bulunmadığını, keza İlk Derece Mahkemesinin verdiği karara göre esasa girilmeden önce dava usul yönünden reddedilebileceğini, davanın adli yargıda görülemeyeceğine dair karar ön inceleme safhasına geçilmeden veya deliller toplanmadan verilmesi gerekir iken keşif aşamasında göreve ilişkin karar oluşturmasının usule aykırı olduğunu, İlk Derece Mahkemesi esasa girdikten sonra usul yönünden davayı reddettiğini,

bu bakımdan işbu kararın 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100 ... Kanun) aykırı olduğunu, 6292 ... Kanun gereği, taraflarına sağlanan hakkı elde etmek için Hukuk Muhkameleri Kanunu, özel kanunlar ve yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre işbu dava idari yargının görev alanında değil, adli yargının görev ve sorumluluğu altında olduğu şüpheye yer bırakmayacak şekilde açıklandığını, dosyaya sunmuş oldukları Yargıtay ilamlarında görüleceği üzere 6292 ...

Kanun 2/B maddesi, işbu davaya benzer tapu tahsis ile hak sahibi olmuş kişilerin hukuki durumlarında bir benzerlik ve özdeşlik bulunduğunu, her iki durumda da Kanun ile hak sahiplerinin haklarına ulaşabilmeleri için İdare pasif davranmak suretiyle hakka ulaşmayı sürüncemede bıraktığını, yani İdare pasif davranarak mülkiyetin hak geçmesine engel olduğunu, İdarenin tüm eylem ve işlemleri yargı denetimine tabi olduğunu, huzurda görülmekte olan davanın idari yargının görev ve dava alanına girmediğinin açık olduğunu, 2/B kapsamında kalan taşınmazların hak sahibine satışının yapılması Kanun gereği zorunluluk arz ettiğini,

bu konuda İdarenin takdir hakkı bulunmadığını, davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davalarının kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; adli yargı merciilerince, idari işlemin konusunu oluşturan hususlarda ve idarenin yerine geçilerek idari işlem niteliğinde karar verilemeyeceği ve idarenin yetki ve tasarruf alanında bulunan doğrudan satış usulünün mahkemece yapılmasının mümkün olmadığı gerekçeleri ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 353/(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir .

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, 2/B vasfı ile orman sınırları dışına çıkarılarak kullanıcı şerhi ile birlikte Hazine adına tescil edilen taşınmazların, 6292 ... Kanun kapsamında satışı için müracaat edilmesine rağmen davalı idarenin satış işlemini gerçekleştirmediği iddiası ile taşınmazların kıymet takdirinin Maliye Bakanlığı'nın belirlediği usule göre yapılarak, bedelin davalı Kurum adına depo edilmesi ve tapunun iptali ile adına tescili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri,

2.6292 ... Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un (6292 ... Kanun) 6, 8, 9 ve 11 inci maddeleri

3. Değerlendirme

1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371'inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile İlk Derece Mahkemesi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararlarındaki gerekçelere, 6100 ... Kanun’un 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçelerinde ileri sürdükleri nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR