Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2023/5196 K.2025/2775

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar Hazine ve Orman İdaresi tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

... ili ... ilçesi ...köyü ... ada.. parsel sayılı ve 10.991,53 m² yüzölçümündeki taşınmaz, tapuda orman vasfıyla Hazine adına kayıtlıdır. Davacı, yararına zilyetlikle kazanma koşulları oluşan taşınmaz bölümünün ... ada . parsel sayılı taşınmaz içerisinde kaldığını belirterek bu bölümün tapu kaydının iptal ile adına tapuya kayıt ve tesicilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar, davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşınmazda kısmen davacı yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabul kısmen reddi ile; davalılardan Hazineye ait ... ili ... ilçesi ...köyü ... ada . parsel sayılı taşınmazın kadastro bilirkişisi S.Y'nin 25.02.2019 havale tarihli ek raporuna ekli krokide (A-2) harfi ile gösterilen 294,67 m²lik kısmının tapu kaydının iptali ile davacıya ait ... ili ... ilçesi ...köyü ... ada ..parsel sayılı taşınmaza eklenmek suretiyle davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, davalılardan Hazineye ait ... ili ... ilçesi ...köyü ...

Ada .. parsel sayılı taşınmazın kadastro bilirkişisi S.Y.'nin 25.02.2019 havale tarihli ek raporuna ekli krokide (A-1) harfi ile gösterilen 293,38 m²lik kısmına yönelik açılan davanın reddine, davalılardan Orman İdaresi yönünden açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ile davalılar Hazine ve Orman İdaresi tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, tapuda orman vasfıyla kayıtlı taşınmazlarda Hazine ve Orman İdaresi arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğu gerekçesiyle davacının ve Hazine vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/(1)-b.1. maddesi uyarınca esastan reddine, davalı ...

İdaresi vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin .. tarihli ve ..Esas, ..

Karar sayılı kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabul kısmen reddi ile; davalılardan Hazineye ait ... ili ... ilçesi ...köyü ... ada .. parsel sayılı taşınmazın kadastro bilirkişisi S.Y.'nin 25.02.2019 havale tarihli ek raporuna ekli krokide (A-2) harfi ile gösterilen 294,66 m²lik kısmının tapu kaydının iptali ile davacıya ait ... ili ... ilçesi ...köyü ... ada .. parsel sayılı taşınmaza eklenmek suretiyle davacı adına tapuya kayıt ve tesciline,

davalılardan Hazine ait ... ili ... ilçesi ...köyü ... ada .. parsel sayılı taşınmazın kadastro bilirkişisi S.Y.'nin 25.02.2019 havale tarihli ek raporuna ekli krokide (A-1) harfi ile gösterilen 293,98 m²lik kısmına yönelik açılan davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalılar Hazine ve Orman İdaresi temyiz dilekçelerinde; (A-2) harfli taşınmaz bölümünün orman sayılan yerlerden olduğunu ve Bölge Adliye Mahkemesince hatalı karar verildiğini beyan etmektedirler.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, (A-2) harfli taşınmaz bölümünde davacı yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığı ve taşınmazın orman sayılan yerlerden olup olmadığına ilişkindir.

Her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesince (A-2) harfli taşınmaz bölümünün orman sayılan yerlerden olmadığı ve davacı yararına kazanma koşulları oluştuğu gerekçesiyle hüküm kurulmuş ise de, yörede 1948 yılında yapılan orman kadastrosu ve 1975 yılında yapılan orman kadastrosuna göre taşınmazın durumu duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmemiş, taşınmazın ... ada ..parsel numarası ile tapuya ne şekilde tescil edildiği açıklığa kavuşturulmadığı gibi tapuya tescile esas bilgi ve belgeler getirtilmemiş,

taşınmazında davacı yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığının denetlenmesi açısından eski tarihli hava fotoğrafları ve memleket haritalarının tamamı incelenmeden yalnızca 1944 yılına ait hava fotoğrafı incelemesi ile sonuca gidilmiş ve bu suretle eksik araştırma ve inceleme sonucu hüküm kurulmuştur.

O halde İlk Derece Mahkemesince çekişmeli taşınmazın bulunduğu yörede 1948 yılında yapıldığı anlaşılan orman tahdidine ve 1975 yılında yapılan aplikasyon çalışmalarına ilişkin işe başlama, çalışma, işi bitirme ve sonuçlarının askı ilan tutanakları ile taşınmazın bulunduğu yeri orman tahdit sınır noktalarıyla birlikte gösterir onaylı orman tahdit harita örneği dosyaya getirtilmeli, yine ... ada.. parsel sayılı taşınmazın tapuya ne şekilde ve hangi tarihte tescil edildiği sorularak buna dair bilgi, belge ve varsa harita ve krokiler getirtilmeli,

taşınmaz hakkında milli emlak müdürlüğü tarafından Orman İdaresine tahsis işlemi yapılıp yapılmadığı ayrıca sorulmalı, yine yöreye ait en eski tarihli memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ile varsa amenajman planı ve komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları Mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise Mahkeme karar örnekleri ilgili yerlerden getirtilip, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen,

davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ile bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek üç orman mühendisi bilirkişi, bir ziraat mühendisi bilirkişi, bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi aracılığıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Keşifte öncelikle orman sınır noktaları tutanak ve haritalarda yazılı mevkii, yer, kişi isimleri ile açı ve mesafelere göre, orman kadastrosu tutanak ve haritalarının düzenlenmesinde kullanılan hava fotoğrafları ve memleket haritalarından yararlanılarak, değişik açı ve uzaklıklardaki en az 6-7 adet orman sınır noktası bulunup röperlenmeli, orman kadastrosu ile ilgili sınır noktaları aynı ölçeğe çevrilerek, çekişmeli taşınmazın orman kadastro haritasına göre konumu genel kadastro paftası üzerinde ve aynı ya da yakın orman sınır hatlarında dava konusu edilen parseller varsa, bunların tümü birleşik harita üzerinde gösterilmeli;

tutanaklardaki anlatımlar değerlendirilmeli; tutanaklarla tahdit haritası arasında çelişki bulunup bulunmadığı belirlenmeli; çelişki bulunmakta ise çekişmeli parsel yönünden tahdit tutanakları ile haritalar arasındaki çelişki tahdit tutanaklarına değer verilmek suretiyle giderilecek şekilde müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak, açıklamalı, krokili rapor alınmalı, dava konusu taşınmazın orman sınırları içinde kaldığının tespit edilmesi halinde hak düşürücü sürelerin geçip geçmediği de gözetilerek bir hüküm kurulmalıdır.

Taşınmazın orman sınırları dışında bulunduğunun anlaşılması halinde ise getirtilen eski tarihli belgeler çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli.

3116, 4785 ve 5658 sayılı Kanunlar karşısındaki durumu saptanmalı; zilyetlikle veya hukuki değeri kalmamış olan tapu kayıtlarıyla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp;

orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak) denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli;

taşınmazın gerçek eğimi klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle belirlenmeli; stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak,

temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarını belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını ve dava konusu taşınmazın 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 17/2. maddesinde belirtilen orman içi açıklık vasfında olup olmadığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde,

yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalı, taşınmaz hakkında Orman İdaresine tahsis işlemi varsa bu işlemin halen yürürlükte olup olmadığı da araştırılmalıdır.

Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmalı; dava konusu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı;

yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ziraat bilirkişisinden taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı;

fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği tapu müdürlüğü ve ilgili kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup,

aynı Kanun'un 3.7.2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile değiştirilen 14/2. maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanun'un getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanmalı, tapu kaydının idari yoldan oluştuğu tarihe kadar davacı yararına zilyetlkikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığı da irdelenerek toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

VI. KARAR