Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2024/2840 K.2025/7709

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen 2005/12 83... /289 Esas sayılı davanın kısmen kabulüne ve birleşen 2005/12 81... /1322 Esas sayılı davanın reddine, birleşen 2005/1453 Esas sayılı davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

Kadastro sırasında, Kocaeli ili .... ilçesi ... köyü çalışma alanında bulunan 1 01... , 1 03... , 1 10... , 81, 1 69... , 2, 12... parsel sayılı muhtelif yüzölçümündeki taşınmazlar, hali hazırda tarla vasfıyla gerçek kişilerin kullanımında olsalar da evveliyatında orman olduğundan ve ormandan açma olduğundan bahisle tarla vasfıyla Hazine adına; 1 61... ve 1 69... parsel sayılı taşınmazlar ise ... adına tespit edilmiştir.

Davacı ... İdaresi vekili dava dilekçesinde özetle; 1 01... , 1 03... , 1 10... ve 81 parsel sayılı taşınmazların öncesinde orman olduğunu ileri sürerek, taşınmazların kadastro tespitlerinin iptali ile orman vasfıyla Hazine adına tescilini talep etmiştir.

Birleşen 2005/1322 Esas sayılı dava dosyasında davacı ... İdaresi vekili dava dilekçesinde özetle; 1 61... ve 1 69... parsel sayılı taşınmazların kısmen orman olduğunu ileri sürerek, taşınmazların kadastro tespitlerinin iptali ile orman vasfıyla Hazine adına tapuya tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen 2005/1453 Esas sayılı dava dosyasında davacılar ..., ... ve ... dava dilekçelerinde özetle; 1 69... ve 32 parsel sayılı taşınmazların murisleri ... adına tespit edildiğini, 1 69... , 1 69... , 1 03... , 1 01... ve 1 69... parsel sayılı taşınmazların Hazine adına tespit edildiğini belirterek, taşınmazların kadastro tespitlerinin iptali ile hisseleri oranında adlarına tesciline karar verilmesini talep etmişlerdir.

Birleşen 2005/1283 Esas sayılı dava dosyasında davacı .... dava dilekçesinde özetle; 1 69... ve 13 parsel sayılı taşınmazların Hazine adına yapılan tespitinin doğru olmadığını ileri sürerek, taşınmazların kadastro tespitlerinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen 2005/1289 Esas sayılı dava dosyasında davacı ... dava dilekçesinde özetle; 1 10... ve 68 parsel sayılı taşınmazların Hazine adına yapılan tespitlerinin iptali ile adına tescilini talep etmiştir.

Birleşen 2005/1281 Esas sayılı dava dosyasında davacı.... vekili dava dilekçesinde özetle; 1 69... ve 1 10... parsel sayılı taşınmazların tespitinin iptali ile müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonunda; asıl davada Orman İdaresince kısmen orman olduğu iddiasıyla dava konusu edilen .... köyünde bulunan ve Hazine adına tespit edilen 1 01... , 1 03... , 1 10... ve 81 parsellerin vasıflarının tarla, fındıklık vs. olduğunun tespit tutanaklarından görüldüğü, kayıt maliki değişmese bile davacının vasıf değişikliğinin yapılmasında hukuki yararının bulunduğu, toplanan deliller sonucunda dava konusu olan tüm parsellerin kısmen orman olduğu,

davalı olan.... köyü 1 61... ve 1 69... parsel sayılı taşınmazların orman olmadıkları, birleşen dosyalardan 2005/1281 Esas sayılı dosyada, davalı olan ..... köyü 1 10... ile 1 69... parsel sayılı taşınmazların orman olmadıklarının anlaşıldığı, ancak yapılan keşifte taşınmazların başka kişilere ait olduklarının beyan edildiği ve davacının iddiasını herhangi bir delil ile kanıtlayamadığı, birleşen dosyalardan 2005/1283 Esas sayılı dosyada davalı olan .... köyü 1 69... ve 13 parsel sayılı taşınmazların orman olmadıklarının anlaşıldığı,

ancak yapılan keşifte taşınmazlardan 12 parselin davacılardan ... adına olduğunun beyan edilmesine rağmen 13 parselin ise başka kişiye ait olduğunun beyan edilmesi ve davacı....'ın iddiasını herhangi bir delil ile kanıtlayamadığı, birleşen dosyalardan 2005/1289 Esas sayılı dosyada davalı olan ... köyü 1 10... ve 81 parsel sayılı taşınmazların kısmen orman olduklarının anlaşıldığı, orman olmadıkları anlaşılan kısımları ile ilgili keşifte alınan beyanların davacının mülkiyetini kanıtlar nitelikte olduğunun anlaşıldığı, birleşen dosyalardan 2005/1453 Esas sayılı dosyada ... köy.ü 1 69... parselin tamamının orman vasfında olduğu,

.... köyü 1 69... parsel ile aynı köy 1 01... ve 1 03... parselin bir kısmının orman olduğu, belirtilen parsellerin orman vasfında olmayan ve keşifteki beyanlarda mülkiyetinin ...'e ait olduğu ve vefatı sonrasında mirasçılarına kaldığının beyan edilen kısımları yönünden davacının davasının kabulüne karar vermek gerektiği, 1 69... parselin orman olmadıkları ve bu taşınmazların mülkiyetinin ...'e ait olduğu ve vefatı sonrasında mirasçılarına kaldığının beyan edildiği, 1 61... ve 1 69... parsel sayılı taşınmazların tespitinin davacının babası olan ... adına yapıldığı,

davacının miras hisselerine göre babasının mirasçılarına yazılması gerektiğini ve bu yönde dava açtığını beyan ettiği, tespitin kesinleşmesi itibarıyla intikal işlemini tapudan isteme imkanı olan davacının bu talebi dava yoluyla istemesinde hukuki yararının olmadığının anlaşıldığı, yasal hasım olarak kadastro müdürlüğünü davalı olarak gösteremeyeceği, bu nedenle davacının kadastro müdürlüğüne yönelttiği davanın pasif husumet yokluğundan reddi gerektiği gerekçesiyle davacı ...

İdaresinin davasının kabulüne, birleşen 2005/1283 Esas sayılı dava dosyasında davacılar .... ve ...'ın davasının kısmen kabulüne, birleşen 2005/1289 Esas sayılı dava dosyasında davacılar ...'nun (mirasçılarının) davasının kısmen kabulüne, birleşen 2005/1281 Esas sayılı dava dosyasında davacı ....'ın davasının reddine, birleşen 2005/1322 Esas sayılı dava dosyasında davacı ...

İdaresi tarafından açılan davanın reddine, birleşen 2005/1453 Esas sayılı dava dosyasında davacı ...'in, kadastro müdürlüğüne açmış olduğu davanın aktif husumet yokluğundan reddine, davacı ...'in, .... ilçesi .... köyü 1 61... ve 1 69... parsele yönelik davasının hukuki yarar yokluğundan reddine, davacı ...'in .... ilçesi .... köyü 1 01... , 1 03... , 1 69... , 2 ve 13 parsellere yönelik davasının kısmen kabulüne, 1 01... parselin kadastro tespitinin iptali ile 26.06.2018 tarihli raporda (A) harfiyle gösterilen 504,73 m²lik kısmının Hazineye ait olduğunun tespiti ile "orman" vasfıyla Hazine adına tapuya tesciline,

26.06.2018 tarihli raporda (B) harfiyle gösterilen 1.582,72 m²lik kısmının mirasçılar adına olduğunun tespiti ile aynı köy son parsel numarası verilerek "Fındıklık" vasfıyla hisseleri oranında tapuya tesciline, 1 03... parselin kadastro tespitinin iptali ile 26.06.2018 tarihli raporda (A) harfiyle gösterilen 832,90 m²lik kısmının Hazineye ait olduğunun tespiti ile "orman" vasfıyla Hazine adına tapuya tesciline, 26.06.2018 tarihli raporda (B) harfiyle gösterilen 1.482,96 m²lik kısmının mirasçılar adına olduğunun tespiti ile aynı köy son parsel numarası verilerek "tarım arazisi susuz tarla" vasfıyla hisseleri oranında tapuya tesciline,

1 10... parselin kadastro tespitinin iptali ile 26.06.2018 tarihli raporda (A) harfiyle gösterilen 297,67 m²lik kısmının Hazineye ait olduğunun tespiti ile "orman" vasfıyla Hazine adına tapuya tesciline, 26.06.2018 tarihli raporda (B) harfiyle gösterilen 682,35 m²lik kısmının davacı ... adına olduğunun tespiti ile mirasçıları adına aynı köy son parsel numarası verilerek "Fındıklık" vasfıyla hisseleri oranında tapuya tesciline, 1 10... parselin kadastro tespitinin iptali ile 26.06.2018 tarihli raporda (A) harfiyle gösterilen 3.364,13 m²lik kısmının Hazineye ait olduğunun tespiti ile "orman" vasfıyla Hazine adına tapuya tesciline,

26.06.2018 tarihli raporda (B) harfiyle gösterilen 11.175,37 m²lik kısmının ... adına olduğunun tespiti ile mirasçıları adına aynı köy son parsel numarası verilerek "Tarım arazisi susuz tarla" vasfıyla hisseleri oranında tapuya tesciline, 1 61... ve 1 69... parsel sayılı taşınmazların kadastro tespitleri gibi tesciline, 1 69... parselin kadastro tespitinin iptali ile 26.06.2018 tarihli raporda (A) harfiyle gösterilen 886,16 m²lik kısmının Hazineye ait olduğunun tespiti ile "orman" vasfıyla Hazine adına tapuya tesciline,

(B) harfiyle gösterilen 2.461,72 m²lik kısmının mirasçılar adına olduğunun tespiti ile aynı köy son parsel numarası verilerek "Tarım arazisi susuz tarla" vasfıyla hisseleri oranında tapuya tesciline, 1 69... parselin kadastro tespitinin iptali ile davacı ... adına olduğunun tespiti ile tapuya tesciline, 1 69... parselin kadastro tespitinin iptali ile ..., ... ve ... adına olduğunun tespiti ile adlarına hisseleri oranında tapuya tesciline, 1 69... parselin kadastro tespiti gibi tesciline karar verilmiştir.

Davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazlar üzerinde zilyetlikle iktisap şartlarının oluşmadığını, Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazlardan olduğunu ileri sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince yapılan inceleme sonucunda; "dava konusu parsellerin bulunabilen en eski hava fotografı olan 1940 tarihli hava fotoğrafına göre hazırlanan 26.06.2018 tarihli raporlarda; dava konusu 1 61... , 1 69... , 13... tamamının açık orman olmayan alan olduğu, 1 69... parselin öncesinde tamamının açık olsa da mevcut durumunun eylemli orman olduğu,

1 01... , 1 03... , 1 10... , 1 10... ve 1 69... numaralı parsellerin ise memleket haritası ve hava fotografına göre bir kısmının orman kapalı alan, bir kısmının açık orman olmayan alan olduğunun tespit edildiğini, en eski hava fotografı ile memleket haritasında öncesinde orman olmadığı, zilyetlikle kazanımına engel bir durum olmadığını, 1 01... , 1 03... , 1 61... , 1 69... , 13... parselin ... tarafından ölümü ile mirasçıları tarafından, tarım arazisi olarak kullanıldığı,

... ve mirasçılarına ait aynı kadastro tespitindeki arazilerin kuru 100 dönümü geçmediği bu nedenle 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun (3402 sayılı Kanun) 14 ve devamınca tarım arazisi olarak kullanımla zilyetlik koşullarının oluştuğu anlaşılmakla 1 03... ve 1 01... parseller açısından kısmen kabulüne, 1 61... , 1 69... , 1 61... ve 1 69... parseller açısından davanının kabulüne, 1 69... parsel açısından reddine,

1 10... ve 81 parsellerin ... tarafından ölümü ile mirasçıları tarafından tarım arazisi olarak kullanıldığı ayrıca müdahil davacı ve babasına ait aynı kadastro tespitindeki arazilerin kuru 100 dönümü geçmediği bu nedenle 3402 sayılı Kanun'un 14 ve devamınca tarım arazisi olarak kullanımla zilyetlik koşullarının oluştuğu, bu parseller açısından davanının kısmen kabulüne, 1 69... parselin ... tarafından tarım arazisi olarak kullanıldığı, ayrıca müdahil davacı ve babasına ait aynı kadastro tespitindeki arazilerin kuru 100 dönümü geçmediği,

bu nedenle 3402 sayılı Kanun'un 14 ve devamınca tarım arazisi olarak kullanımla zilyetlik koşullarının oluştuğu bu parsel açısından davanın kabulüne, her ne kadar.... tarafından 1 69... parsel hakkında dava açılmış ise de gerek keşif esnasında davacının oğlu ... tarafından dava konusu taşınmazın ....ailesi tarafından kullanıldığı beyan edilmiş olduğu gibi, tanık anlatımlarından da .... ailesi kullanımında olduğu anlaşıldığından bu parsel açısından ....'ın davasının reddine, ....tarafından 1 69... parsel ve 1 10... parsel sayılı taşınmazlar ile ilgili dava açılmış ise de 1 69... parselin .... ailesi tarafından kullanıldığı,

1 10... parselin ise ... tarafından kullandığı anlaşıldığını, verilen karara taraflardan yalnızca Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunduğu" belirtilerek davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; hüküm, davalı .... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1. Davalı ... vekilinin dava konusu 1 01... , 1 10... , 1 61... , 1 69... , 12, 13... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarındaki gerekçelere, 6100 sayılı Kanun’un 369/1. maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371. maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalı Hazine vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

2. Davalı .... vekilinin 26.06.2018 tarihli fen ve orman bilirkişisi raporunda dava konusu 1 03... parsel sayılı taşınmazın (B) harfiyle gösterilen 1.482,96 m²lik kısmı, 1 10... parsel sayılı taşınmazın (B) harfiyle gösterilen 11.175,37 m²lik kısmı ve 1 69... parsel sayılı taşınmazın (B) harfiyle gösterilen 2.461,72 m²lik kısmına ilişkin hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince.

İlk Derece Mahkemesince yazılı gerekçeyle yukarıdaki şekilde karar verilmiş ise de hükme esas alınan teknik bilirkişisi raporlarının somut durumla çelişkili olduğu ve bu haliyle yapılan araştırma ve incelemenin de hüküm vermek için yeterli ve elverişli olmadığı anlaşılmaktadır.

Şöyle ki hükme esas alınan 07.09.2018 tarihli orman bilirkişisi raporunda taşınmazın niteliğinin, zilyetliğin başlangıç tarihinin ve sürdürülüş biçiminin belirlenmesinde en önemli delillerden biri hava fotoğrafları olduğu halde, taşınmazların 19 79... tarihli hava fotoğraflarındaki durumları incelenmemiştir.

Dosya kapsamından, dava konusu taşınmazların 3402 sayılı Kanun'un 17. maddesi kapsamında imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığının tereddüte yer vermeyecek şekilde belirlenmediği, ekonomik amaca uygun ve kesintisiz zilyetlik bulunup bulunmadığı hususlarının tereddüde yer vermeyecek şekilde araştırılmadığı anlaşılmıştır.

Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için İlk Derece Mahkemesince öncelikle, dava konusu taşınmazların tespit dışı bırakılma nedeni kadastro müdürlüğünden sorularak, yöreye ait en eskisinden itibaren tüm memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ile varsa amenajman planı ve komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları Mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise Mahkeme karar örnekleri ilgili yerlerden getirtilmelidir.

Bundan sonra mahallinde, elverdiğince yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişisi kurulu, taraf tanıkları, önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman bir ziraat mühendisi bilirkişisi, bir fen bilirkişisi ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı, bu keşif sırasında, dinlenilecek yerel bilirkişisi ve tanıklardan, dava konusu taşınmazların öncesi itibarıyla kime ait olduğu,

kimden kime ne zaman ve ne şekilde intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ve hangi tasarruflarla zilyet edildiği, özellikle imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, dinlenen yerel bilirkişisi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle oluşan çelişkilerin giderilmesine çalışılmalı; bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsellerin tespit tutanakları ve dayanaklarıyla denetlenmelidir.

Ziraat mühendisi bilirkişisinden, nizalı taşınmazların toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmazlar üzerindeki bitki örtüsünü, değerlendirme tarihi açıkça yazılmak suretiyle üzerinde bulunan ağaç türü ve yaşlarını belirten, imar-ihya gerektiren yerlerden olması halinde imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığını ve üzerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan, önceki tarihli ziraatçi bilirkişisi raporunu da irdeler şekilde ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı,

taşınmazlar ile çevresinin yakın plan ve panaromik fotoğrafları çektirilip, üzerine taşınmazların sınırlarının işaretlenilmesi istenilmeli. Mahkeme hakiminin, taşınmazların konumuna, niteliğine ve çevre parsellerle karşılaştırılmalı olarak fiziksel özelliklerine ilişkin gözlemi keşif tutanağına aynen yansıtılmalıdır.

Jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişisinden, taşınmazların kadastro paftasındaki konumunun bilgisayar programı aracılığıyla uydu ve hava fotoğraflarına aktarılması suretiyle, hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle ve temin edilebilecek tüm hava ve uydu fotoğrafları ile memleket haritaları üzerinde de inceleme yaptırılarak, taşınmazların önceki ve şimdiki niteliği, taşınmazların taşlık-çalılık gibi imar-ihyaya muhtaç olan yerlerden mi yoksa boş (hali) nitelikte mi bulunduğu, imar-ihyaya muhtaç yerlerden olması halinde imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı,

ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığı ve kullanımın hangi tarihten itibaren başladığı hususlarında ayrıntılı rapor düzenlemesi istenilmelidir.

Fen bilirkişisine, keşfi takibe, bilirkişisi ve tanık sözlerini denetlemeye imkan verir krokili rapor düzenlettirilmeli, bundan sonra dava konusu taşınmazların öncesine ait niteliği doğru şekilde belirlenerek imar-ihya gerektiren yerlerden olması halinde tespit tarihine kadar imar-ihyasının tamamlanmış ve devamında 20 yıllık zilyetlik süresinin doldurulmuş olması; imar-ihya gerektirmeyen yerlerden olması halinde ise 20 yıllık zilyetlik süresinin tespit tarihine kadar gerçekleşmesi gerektiği dikkate alınmak suretiyle sonucuna göre bir karar verilmelidir.