Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2025/1715 K.2025/3529

Hasımsız olarak İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen vakıf senedinde yapılan değişikliğin tescili davası sonucunda verilen hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

Dava dilekçesinde, ...'nın tescil edilen vakıf senedindeki malvarlığına ilişkin maddede yapılan değişikliğin tescili istenmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, dava konusu vakfın başlangıçta özgülenen mal varlığının değiştirilebilmesi için 5737 sayılı Kanun m.12/3 kaspamında haklı sebebin var olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; Vakıflar İdaresinin 06.03.2020 tarihli yazısında vakıf kurulduktan sonra kuruluş mal varlığının senet değişikliği yapılarak değiştirilmesinin mümkün bulunmadığı ve tescilin uygun olmadığı şeklinde görüşü, Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/1049 esas sayılı dosyası ve İstanbul 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/539 esas sayılı dosyasına göre bu haliyle vakfın mal varlığı olan taşınmazın değiştirilmesinin kurucu iradeye aykırı olduğu anlaşılmakla İlk Derece Mahkemesi kararında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesi bakımından, kanuna aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı verdiği temyiz dilekçesinde; dava ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

Dava; Vakıf kuruluş mal varlığının senet değişikliği ile tescili istemine ilişkindir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 47. maddesine göre başlıbaşına bir varlığı olmak üzere örgütlenmiş kişi toplulukları ve belli bir amaca özgülenmiş olan bağımsız mal topluluklarının, kendileri ile ilgili özel hükümler uyarınca tüzel kişilik kazanacağı, 48. maddesine göre tüzel kişilerin de cins, yaş, hısımlık gibi yaradılış gereği insana özgü niteliklere bağlı olanlar dışındaki bütün haklara ve borçlara ehil oldukları, 49. maddesine göre kanuna ve kuruluş belgelerine göre gerekli organlara sahip olmakla, fiil ehliyetini kazanacakları, 50. maddesine göre ise organları aracılığı ile iradelerini açıklayıp, tüzel kişi organlarının hukukî işlemleri ve diğer bütün fiilleriyle tüzel kişiyi borç altına sokacakları düzenlenmiştir.

Vakıf, 4721 sayılı Kanun'un 101. maddesi gereği gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluğu olduğu; 102. maddesine göre ise vakfın, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile tüzel kişilik kazanacağı, 102. maddenin son fıkrası gereği ise vakfın tescili için başvurulan Mahkemenin, mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri resen alacağı, 105. madde gereği ise özgülenen malların mülkiyeti ile hakların, tüzel kişiliğin kazanılmasıyla vakfa geçeceği düzenlenmiştir.

4721 sayılı Kanun'un "Amacın ve malların değiştirilmesi" başlıklı 113. maddesinin 3. fıkrasına göre; "amaca özgülenen mal ve hakların daha yararlı olanları ile değiştirilmesini veya paraya çevrilmesini haklı kılan sebepler varsa mahkeme, vakfın yönetim organı veya denetim makamının başvurusu üzerine diğerinin yazılı görüşünü aldıktan sonra gerekli değişikliğe izin verebilir." düzenlemesi ile birlikte 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun (5737 sayılı Kanun) "Vakıfların mal edinmesi, akar cinsinden olan malların değiştirilmesi" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrası gereği vakıfların;

mal edinebilecekleri ve malları üzerinde her türlü tasarrufta bulunabilecekleri; aynı maddenin 3. fıkrası gereği ise; yeni vakıfların, başlangıçta özgülenen mal ve haklarının, vakıf yönetiminin başvurusu üzerine, haklı kılan sebepler varsa, denetim makamının görüşü alınarak mahkeme kararı ile daha yararlı olanları ile değiştirilebilir veya paraya çevrilebilirler.

Hem 4721 sayılı Kanun'un 113. maddesi hem de 5737 sayılı Kanun'un 12. maddesi gereği yeni vakıfların başlangıçta özgülenen mal ve haklarının değiştirilebilmesi için haklı neden, vakıf yönetim organın başvurusu ve denetim makamının görüşü alınarak Mahkemece değiştirilebileceği, 5737 sayılı Kanun'da 4721 sayılı Kanun'daki düzenlemeye ilaveten değişikliğin mahiyeti açıklanmış ve başlangıçta özgülenmiş olan mal ve hakların daha yararlı olanları ile değiştirilebileceği veya paraya çevrilebileceği belirtilmiştir.

Somut olayda, davacı vakfın tescili için 04.12.2014 tarihinde İstanbul 17. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2014/539 Esas sayılı dosyası üzerinden dava açıldığı, Mahkemenin 15.03.2018 tarih ve 2018/119 Karar sayılı kararı ile vakfın tesciline karar verildiği, verilen kararın 04.09.2018 tarihinde kesinleştiği, 4721 sayılı Kanunun 102. maddesi gereği 102. maddesine göre ise vakfın, yerleşim yeri Mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile tüzel kişilik kazanacağı hükmü karşısında sicile tescil kararı dosya kapsamında anlaşılmasa bile en erken tescil kararının kesinleştiği tarih olan 04.09.2018 tarihinde vakfın tüzel kişilik kazandığı ve vakfa özgülenen mal ve haklarında 105. maddeye göre iş bu tarihte vakfa geçmiştir.

Vakfın kuruluş senedinde "Vakfın Malvarlığı" başlıklı 5. maddesine göre vakfın kuruluş mal varlığının vakıf kurucusu ...'nin mülkiyetindeki ve Derneğin iş bu vakfa özgülediği...mevkii 1088 parsel'deki 15.600 m² taşınmazın 14/39 hissesi ile İstanbul ili ... ilçesi Ördek Kasap Mah. 1989 ada 22 parsel B Blok Kat:5 No:9'daki kat mülkiyeti vasıflı 434,95 m² yüzölçümlü daire niteliğindeki taşınmaz olduğu belirtilmiş ve bu şekilde vakıf senedi tescil edilmiştir.

Vakfa özgülenen.............................mevki 1088 parseldeki 15.600 m² taşınmazın 14/39 hissesi için vakfın tescili için açılan dava devam ederken ...Belediye Encümeninin 12.10.2017 tarihli kararı ile kamulaştırma kararı alındığı, vakfın maliki olan ve davacı vakfın kurucusu ...

(Dernek) ile Belediye arasında taşınmazın kamulaştırma bedeli olarak 360.000 TL üzerinde 17.01.2018 tarihinde uzlaşmaya varıldığı, taşınmazın 07.02.2018 tarihinde tapuda belediye adına tescil edildiği, kamulaştırma bedelinin de derneğe 05.03.2018 ödendiği, dernek tarafından ise vakfın tescil tarihinden önce 09.03.2018 taihinde 360.000 TL kamulaştırma bedeli ile Konya ili ...ilçesi ..............

Mahalle 473 ada 28 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki binadan 36 ve 37 nolu bağımsız bölümleri satın alındığı anlaşılmaktadır.

Dolayısı ile vakfın tescil için İstanbul 17. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 15.03.2018 tarihli ve 2014/539 Esas, 2018/119 Karar sayılı kararı verildiği tarih itibari ile tesciline karar verilen vakıf senedinin 5. maddesinde vakfın malvarlığı olarak gösterilen taşınmazlardan ..............................mevki 1088 parsel'deki 15.600 m² taşınmazın 14/39 hissesinin maliki vakfeden dernek değil ...Belediyesidir.

Bu durumun ortaya çıkmasının sebebi ise vakfın tescili için açılan dava da Mahkemece, 4721 sayılı Kanunun 102. maddenin son fıkrasındaki "Başvurulan mahkeme, mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri re'sen alır." düzenleme gereği taşınmazların devir vs işlemlerin önlenmesi için gerekli tedbiri almamasından kaynaklandığı açıktır.

Buna duruma göre; mal ve hakların vakıf adına geçmesi için vakfın tüzel kişilik kazanması gerektiği, vakfın tüzel kişilik kazanması için ise Mahkeme nezdindeki sicile tescili edilmesi gerektiği, bu tarih ise en erken vakfın tescili kararın kesinleştiği 04.09.2018 tarihi olup, vakıf senedinde yazılı 1088 parsel sayılı taşınmazın 14/39 hissesi tescil tarihinden önce 07.02.2018 tarihinde kamulaştırma nedeni ile belediye adına tescil edildiğinden vakfın mal varlığı haline gelmemiştir.

Dolayısı ile henüz vakfın malvarlığı haline gelmeyen taşınmaz hakkında 4721 sayılı Kanunun 112. maddesi ile 5737 sayılı Kanunun 12. maddelerinin uygulama yeri bulunmamaktadır. Bu durumun aksi düşülse dahi ... görüşü ve Mahkemenin kabulünün aksine malvarlığının değiştirilmesi için "haklı neden" gerçekleşmiş olup davanın kabulüne karar verilmesi gerekirdi.

Uyuşmazlığa konu incelenen olayda; objektif imkansızlık hali mevcut olup, senette yazılı 1088 parsel sayılı taşınmazın 14/39 payının kamulaştırılması nedeni ile ödenen 360.000 TL artık vakfın malvarlığı haline gelmiş, iş bu bedel ile dernek tarafından satın alınan 473 ada 28 parseldeki 36 ve 37 nolu bağımsız bölümlerin Mahkemece öncelikle üçüncü kişilere devri,

yükümlülük altına sokulmaması vs tedbirlerin resen alınması daha sona satın alma tarihi olan 09.03.2018 tarihindeki değerleri bilirkişi aracılığı ile tespit ettirilerek bedelin 360.000 TL'den az olmaması kaydı şartı ile az ise 360.000 TL'ye tamamlanması için kalan kısmın nakit malvarlığı olarak depo ettirilmesinden sonra vakfın malvarlığını düzenleyen 5. maddeye ilişkin olarak vakıf yetkili organında alınacak karar sonrası noterde düzenleme şeklinde düzenlenecek tadil senedi ile senet değişikliğinin tesciline karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı olduğu üzere davanın reddine karar verilmesi doğru değildir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülerek temyiz edilen Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesi gereğince bozulmasına karar verilmiştir.