Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2025/1913 K.2025/3528

Hasımsız olarak ...Anadolu 24. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen vakıf senedinde yapılan değişikliğin tescili davasında verilen hükme karşı Denetim Makamı ... vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine ...Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, denetim makamı ... vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

Dava dilekçesinde; davacı ...Teknik Üniversitesi İleri Elektronik Teknolojileri Araştırma ve Geliştirme Vakfı senedinde yapılan değişikliklerin tescili istenmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, .............. Noterliği tarafından düzenlenen 30.03.2020 tarih ve ... yevmiye numaralı tadil senedi ile vakıf senedinin bir kısım maddelerinde değişiklik yapıldığı ve bu değişikliklerin vakfın görevli kurullarınca kabul edildiği, Vakıflar Genel Müdürlüğünün yazısı kapsamında yapılan değerlendirmede, vakıf senedinde yapılan değişikliğe ilişkin tadil senedinin tescilinde yasal bir engel bulunmadığı gerekçesi ile davanın kabulü ile; "...Teknik Üniversitesi İleri Elektronik Teknolojileri Araştırma ve Geliştirme Vakfı'nın.... Noterliği tarafından düzenlenen 30/03/2020 tarih ve ... yevmiye numaralı tadil senedinin tesciline, " karar verilmiştir.

Denetim makamı ... vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; dosyadaki belgelere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve gerekçe içeriğine göre, İlk Derece Mahkemesi kararında davanın esasıyla ilgili tarafların gösterdiği hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesi ile Denetim Makamı ... vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Denetim makamı ... vekili Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı verdiği temyiz dilekçesinde istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

Dava, vakıf senedinde yapılan değişikliklerin tescili istemine ilişkindir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 101. maddesinde, vakfın, gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluğu olduğu, aynı kanunun 102. maddesinde ise vakıf kurma iradesinin, resmi senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanacağı, vakfın, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile tüzel kişilik kazanacağı, 106 ncı maddesinde vakıf senedinde vakfın yerleşim yerinin gösterilmesinin zorunlu olduğu,

5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun (5737 sayılı Kanun) 3. maddesine göre yeni vakıf, Mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi ile 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre kurulan vakıflar olarak tanımlandıktan sonra, aynı Kanun'un 5. ve 67. maddelerinde ise yeni vakıfların Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre kurulup ve faaliyet gösterecekleri, yönetim organının vakıf senedine göre oluşturulacağı hükme bağlanmıştır.

Burada üzerinde durulması gereken husus, 4721 sayılı Kanunun 104. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları gereği tescil kararının, başka bir mahkemece verilmesi halinde, ilgili belgelerle birlikte tescil için vakfın yerleşim yeri mahkemesine gönderileceği ve vakfın yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil edileceği ayrıca Vakıflar Genel Müdürlüğünde tutulan merkezî sicile kaydolunacağı düzenlemesinden yeni vakıfların tescili için açılacak davalarda yetkili mahkeme konusunda bir sınırlandırma getirilmediği ancak 4721 sayılı Kanunun 102 ve 104. maddelerindeki düzenlemeler gereği mahkemenin tescil kararının kesinleşmesi üzerine

vakfın yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan özel sicile tescil edilmesi ile vakfın tüzel kişilik kazanacağı, tescil kararını veren mahkeme vakfın yerleşim yeri mahkemesi değilse, tescil için dosyayı vakfın yerleşim yeri mahkemesine göndereceği, yerleşim yeri mahkemesinin yapacağı bildirim üzerine Vakıflar Genel Müdürlüğünce merkezî sicile kaydolunan vakfın Resmî Gazete ile ilân olunacağı şeklindeki düzenlemelerden, yeni vakıfların tescil kararından sonra vakıf senedinde belirtilen yerleşim yeri Mahkemesinde özel sicile tescili esası getirtilerek vakfın iş ve işlemlerinin yerleşim yeri Mahkemesi esas alınarak yürütülmesi kabul edilmiştir.

Bu noktada, genel itibari ile vakıf tarafından veya vakfa karşı açılacak davalarda vakıf senedinde yazılı vakfın yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkili olacaktır.

Nitekim, Vakıflar Yönetmeliğinin 15. maddesi gereği vakıfların, senet değişikliğini gerektirmeyen aynı yerleşim yeri içerisinde adres değişikliği yapabilecekleri, yerleşim yerinin vakıf senedinde yazılı olan ve mahkemenin yetki alanı dışında bir yer olarak değiştirilmek istenmesi halinde ise bunun ancak vakıf senedinde yapılacak değişiklik ve bu değişikliğin mahkemece tesciline karar verilmesinden sonra mümkün olacaktır.

4721 sayılı Türk Medenî Kanunu'nun 51. maddesinde; tüzel kişinin yerleşim yerinin, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça işlerinin yönetildiği yer olduğu hükme bağlanmıştır.

Buna göre davacı vakıf, 5737 sayılı Vakıflar Kanunun "tanımlar" başlıklı 3. maddesi gereği mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin yürürlük tarihinden sonra kurulmuş "yeni vakıf"tır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 106. maddesi gereği vakıf senedinde vakfın yerleşim yerinin gösterilmesinin zorunlu olduğu, dosyada bulunan vakıf senedi ile değişiklik senetlerine göre (Vakıf Senedi 4. Madde) vakfın kuruluş senedinde vakfın merkezi ...iken 2005 yılında tesciline karar verilen senede (Beyoğlu 5.Noterliğinin 23.11.2004 tarih ve 36201 yevmiye numaralı noter senedi) göre vakfın merkezi .............olarak değiştirilmiştir.

6100 sayılı Kanun'un 114. maddesi gereği yetkinin kesin olduğu hallerde, mahkemenin yetkili bulunması dava şartı olup, dava şartlarının 115. madde gereği yargılamanın her aşamasında resen dikkate alınması gerekir. Yine aynı Kanun'un 19. maddesi gereği yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorunda olduğu hükme bağlanmıştır. Bu durumda Mahkemece, vakfın merkezi olan ...Asliye Hukuk Mahkemesinin senet değişikliğinin tescili davasında kesin yetkili olması sebebi ile yetkisizlik kararı verilmesi gerekirken, işin esasına girilip hüküm kurulması doğru görülmemiştir.