Yargıtay 9. Ceza Dairesi E.2012/6680 K.2013/5264

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Geri verilmesi talep edilen Ermenistan vatandaşı ... hakkında Ermenistan Cumhuriyeti Başsavcılık Bürosu’nun 14.05.2007 tarihli iddianamesiyle insan ticareti suçundan kamu davası açıldığı, Ermenistan ülkesinin Erivan Kentron ve Nork-Marash Asliye Mahkemesinin aynı tarihli kararı ile tedbir olarak tutuklanmasına karar verildiği, mahkemenin bu kararı uyarınca ilgilinin uluslararası seviyede arandığı ve yargılama yapılabilmesi için iade işlemlerinin başlatıldığı, bu kapsamda ülkemizin de taraf olduğu Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesinin 12. maddesi uyarınca iade ile ilgili talepte bulunulması üzerine Kahramanmaraş 2. Ağır Ceza Mahkemesince ilgili hakkında Ermenistan adli makamlarının geri verme talebinin kabul edilebilir olduğuna karar verildiği anlaşılmakla;

Geri verme; ceza hukuku bağlamında milletlerarası adli yardım kurumu olup, bir devletin (talep edilen devlet) ülkesinde bulunan bir bireyi, kovuşturmanın yapılabilmesi veya hükmedilen cezanın infazı için diğer bir devlete (talep eden devlet) teslim etmesine olanak veren hukuki ve siyasi bir işlemdir.

Mevzuatımızda geri vermeye ilişkin kaynaklar, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 38. maddesinin son fıkrası, Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi (SİDAS), bu sözleşmeye ek 2. protokol, değişik ülkelerle yapılmış ikili sözleşmeler ile uyuşturucu maddeler, kara para aklama, sınır aşan örgütlü suçlar, yolsuzluk ve terörizmle mücadele bağlamında uluslararası kuruluşlar bünyesinde hazırlanan çok taraflı bazı sözleşmelerdeki geri vermeye dair hükümler ve geri vermeyi düzenleyen 5237 sayılı TCK'nın 18. maddesi oluşturmaktadır.

Görüldüğü üzere, geri verme kurumunu, iç hukuk ve milletlerarası hukuk normları birlikte düzenlemektedir. Anayasamızın 38/son maddesi Uluslararası Ceza Divanına taraf olmanın gerektirdiği yükümlülükler hariç olmak üzere, vatandaşın suç sebebiyle geri verilemeyeceği hükmünü getirirken, TCK'nın 18. maddesi hangi suçların geri vermeye konu teşkil etmeyeceğine, yetkili ve görevli mahkemeye, geçici tutuklamaya, geri vermede özellik kuralına ve geri vermeye nihai olarak karar verecek makama ilişkin hükümler içermektedir.

Tüm bu yasal mevzuat çerçevesinde suçluların iadesi belli şartlara tabi tutulmuştur. Bunlar; iadesi talep edilen kişinin Türk vatandaşı olmaması, talep eden ülke içinde işlemekle itham edildiği bir suç nedeniyle ceza kovuşturmasının başlamış olması veya kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmünün bulunması, atılı fiilin ülkemiz Kanunlarına göre de suç oluşturması ve bu suçun iadeye konu olabilecek bir suç (SİDAS 2/1-2, Ek 2. Protokol 2, TCK 18/1-b maddeleri ile sınırlanan suçlardan) olması gerekmektedir.

Ayrıca TCK’da iadenin olumsuz şartları da belirlenmiş olup bu şartlar aynı Kanunun 18. maddesinde;

a- Türk kanunlarına göre suç değilse,

b- Düşünce suçu veya siyasî ya da askerî suç niteliğinde ise,

c- Türkiye Devletinin güvenliğine karşı, Türkiye Devletinin veya bir Türk vatandaşının ya da Türk kanunlarına göre kurulmuş bir tüzel kişinin zararına işlenmişse,

d- Türkiye'nin yargılama yetkisine giren bir suç ise,

e- Zamanaşımına veya affa uğramış ise, geri verme talebi kabul edilmez, şeklinde düzenlenmiştir.

Bu şartlar gözönüne alındığında, suçta mülkilik prensibi uyarınca, ülkesinde suç işlenen devletin o kişiyi işlemiş olduğu suçtan dolayı yargılama hakkı vardır. Suç tamamen veya kısmen iade talep edilen ülkede işlenmiş ise yukarıda anılan sözleşmenin (SİDAS) 7/1. maddesi uyarınca kişiyi iade etmeyebilir. 5237 sayılı TCK'nın 18/1-d maddesi de Türkiye'nin yargılama yetkisine giren suçlarda geri verme talebinin kabul edilmeyeceğine amirdir.

Burada suçun hangi ülkede işlendiğine ise iade talep edilen devlet karar verecektir. 5237 sayılı TCK'nın 8. maddesine göre "Fiilin kısmen veya tamamen Türkiye'de işlenmesi veya neticenin Türkiye'de gerçekleşmesi hâlinde suç, Türkiye'de işlenmiş sayılır." ve aynı Kanunun 9. maddesine göre "Türkiye'de işlediği suçtan dolayı yabancı ülkede hakkında hüküm verilmiş olan kimse, Türkiye'de yeniden yargılanır."

Bu ilkeler ışığında somut olay incelendiğinde.

Ermenistan Erivan Kentron ve Nork-Marash Asliye Mahkemesinin 14.05.2007 tarihli kararına göre ilgilinin 07.11.2006 tarihinde Gyumri kentinde oturan ... ve ...’ı Türkiye’de yüksek maaşla iş bulma vaadiyle dolandırarak Türkiye’nin Şanlıurfa şehrine getirip ... ... isimli şahsa teslim ederek her birisi için 500 dolar aldığı, ... ...'nın ise iki ay süreyle mağdurları ücret ödemeksizin günde 18-20 saat zor şartlarda çalıştırdığı iddiasıyla insan ticareti suçundan hakkında tutuklama kararı verildiği,

söz konusu fiilin TCK'nın 8 ve 9. maddelerine göre Türkiye'de işlenmiş sayılacağı ve Türkiye'nin yargılama yetkisine gireceği, bu eylemin Ülkemizde de suç tarihi itibariyle 5237 sayılı TCK’nın 80. maddesinde düzenlenen insan ticareti suçunu oluşturduğu,

bu suçun anılan Kanunda öngörülen cezasının 8 yıldan 12 yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adli para cezası olduğu anlaşılmakla, Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesinin (SİDAS) 7/1 ve 10. maddeleri ile 5237 sayılı TCK'nın 18/ 1(d) maddesi hükmüne göre Türkiye'nin yargılama yetkisine giren bir suç nedeniyle iadenin söz konusu olamayacağı gözetilmeden, iade talebinin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması,